پەڕەی سەرەکی بکەرەوە

کوردیی ناوەندی

زمانێکی ھیندۆ ئێرانی کە لە ئێراق و ئێران قسەی پێ دەکرێت

کوردیی ناوەندی یان سۆرانی یەکێک لە زارەکانی سەرەکی زمانی کوردییە[٢] کە لە ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستان قسەی پێ دەکرێ. لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان باشوری پارێزگای ورمێ (ناوچەی ھەوشار و موکریان) و بەشی ھەرە زۆری پارێزگای کوردستان و ناوچەکانی جوانرۆ و ڕوانسەر و دەشتی زەھاو لە پارێزگای کرماشان بەم زارە قسە دەکەن. زمانی فەرمی حکومەتی شێخ مەحمود لە سلێمانی و کۆماری کوردستان لە مھاباد بووە و ئێستا زمانی فەرمی حکومەتی ھەرێمی کوردستانی باشورە. ئەم زارە لە ئێستادا دەوڵەمەنترین زاری زمانی کوردییە. زۆر جار بە ھەڵە بەم زارە دەڵێن سۆرانی بەڵام سۆرانی خۆی شێوەزارێکی کوردیی ناوەندییە.[٣] سلێمانی، ھەولێر، کەرکووک، بۆکان، مەھاباد، سنە و سەقز لە ئەو شارە گەورانەن کە خەڵکەکەی بە ئەم زارە دەدوێن.

کوردیی ناوەندی
سۆرانی، کوردی
قسەی پێدەکرێ لە ئێران
 عێراق
ناوچەڕۆژھەڵاتی ناوین
ژمارەی ئاخێوەران٦٫٧٥٠٫٠٠٠ کەس  (ڕێکەوت نەدراوە)[١]
بنەماڵەی زمان
کۆدەکانی زمان
ISO 639-3ckb
Linguasphere58-AAA-cae
Central Kurdish.jpg

ئاخێوەراندەستکاری

شارستانە گەورەکانی ئاخێوەری ئەم شێوەزارە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا بە پێی ئاماری ساڵی ٢٠١٦ ناوەندی ئاماری ئێران ئەمانەن:

ژمارە شار ژمارەی دانیشتووانی شارستان (٢٠١٦)[٤] زمان و شێوەزارە کەمینەکان
١ سنە ٥٠١٬٤٠٢
٢ بۆکان ٢٥١٬٤٠٩
٣ مەھاباد ٢٣٦٬٨٤٩
٤ سەقز ٢٢٦٬٤٥١
٥ مەریوان ١٩٥٬٢٦٣ شێوەزاری ھەورامی
٦ بانە ١٥٨٬٦٩٠
٧ پیرانشار ١٣٨٬٨٦٤
٨ قوروە ١٤٠٬١٩٢
٩ نەغەدە ١٢١٬٦٠٢ زمانی ئازەری
١٠ سەردەشت ١١٨٬٨٤٩
١١ کامێران ١٠٢٬٨٥٦
١٢ ساینقەڵا ٩٢٬٤٥٦
١٣ بیجاڕ ٨٩٬١٦٢
١٤ سەرپێڵی زەھاو ٨٥٬٣٤٢ شێوەزاری کوردیی باشووری (زۆرینە)
١٥ تیکاب ٨٠٬٥٥٦
١٦ دیواندەرە ٨٠٬٠٤٠
١٧ جوانڕۆ ٧٥٬١٦٩
١٨ شنۆ ٧٣٬٨٨٦
١٩ پاوە ٦٠٬٤٣١ شێوەزاری ھەورامی
٢٠ ڕوانسەر ٤٧٬٦٥٧
٢١ سەلاسی باوەجانی ٣٥٬٢١٩

ئەلفوبێدەستکاری

بۆ نووسینی کوردیی ناوەندی زیاتر لە ئەلفوبێی عەرەبی کەڵک وەردەگیرێ و لە پەنا ئەلفوبێی عەرەبیش لە ئەلفوبێی لاتینی کەم تا کورتێک کەڵک وەر دەگیرێ.

ھەڵسەنگاندن لەگەڵ کوردیی باکووریدەستکاری

جێناوە سەربەخۆکان لە کوردیی باکووری و کوردیی ناوەندی؛

کوردیی ناوەندی کوردیی باکووری
من من Min
تۆ تە te
ئەو ئەو ew
ئێمە مە me
ئێوە وە we
ئەوان وان wan

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ "Ethnologue - Kurdish, Central". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٣. لە ڕێکەوتی ١٥ی ئازاری ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  2. ^ http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215
  3. ^ زەبیحی ١٣٦٧، ل ٤٢
  4. ^ "ئاماری سەرانسەری 1395ی ھەتاوە شار و گوندەکانی ئێران". آمار. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی 14ی ئەیلوولی 2019 ھێنراوە. 

زەبیحی، عەبدوڕەحمان. قامووسی زمانی کوردی، ورمێ: ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگ و ئەدەبیاتی کوردی، ١٣٦٧

بەستەرە دەرەکییەکاندەستکاری