دەروازە:موکریان

بەخێربێن بۆ دەروازەی موکریان

موکریان (بە پاڵەوی: Mukrān یان Mukristān؛ ھەروەھا: مکوریان، موکوریان یان مُکُریان) ناوی مەڵبەندێکی گەورە و بەرینی کوردستانە. ناوچەی موکریان لە شارستانەکانی بۆکان، پیرانشار ،مەھاباد، شنۆ، سەردەشت، نەغەدە، میاندواو، ساینقەڵا، تیکاب و ھەروەھا بەشێکی بچووک لە شارستانی سەقز دەگرێتەوە.ھۆزی موکری لە موکریان نیشتەجێیە و دەسەڵاتداری ئەو ناوچەیەیە. بێجگە لە کوردەکان کە نەتەوەی سەرەکیی موکریانی کوردستانن، ئازەرییەکانیش کە ھۆزی کۆچەرن وەک کەمایەتی لە موکریاندا دەژین. موکریان ئەو شوێنەیە کە بۆ یەکەم جار ئاڵای کوردستان لە سەردەمی کۆماری کوردستاندا شەکایەوە. بوونی نەتەوەکانی کورد و ئازەری و ئایینەکانی سوننی و شیعە و یارسان لە موکریاندا جاربەجار بووەتە ھۆی تێکھەڵچوونی دانیشتووانەکەی. لە بواری ئابوورییەوە، سەرچاوەی ئاوی زۆر، کانزاکانی دەوڵەمەندی ژێرزەوی وەک زێڕ، مس، ڕووی و سوورب لە ناوچەکانی سەردەشت، تیکاب و ساینقەڵادا، کانزای بەردە خەمڵێنەرەکان و بەربڵاوبوونیان لە ناوچەکەدا، چاوگەی جیوە لە مەھاباددا، سیلیس لە دەوروبەری پیرانشاردا و… بوونەتە ھۆی گرنگبوونی ناوچەی موکریان.

زیاتر...

وتاری ھەڵبژێردراو

Flag of Mahabad (1946–1947).png

کۆماری کوردستان یان کۆماری مەهاباد لە ٢ی رێبەندانی ٢٦٤٦ی کوردی، بەرامبەر بە ٢٢ی ژانویەی ١٩٤٦ لە رۆژھەڵاتی کوردستان لەسەر دەستی حیزبی دێموکراتی کوردستان دامەزرێنرا و پێشەوا قازی محەممەد وەک سەرۆک کۆمار سوێندی یاسایی خوارد، دەوڵەتێکی کوردی کەمتەمەن بوو کە لە سەدەی بیست دا و لە دوای کۆماری ئاگری-لە تورکیا، دامەزرا. پایتەختەکەی شاری مەھاباد بووە کە ئەکەوێتە باکووری خۆراوای ئێران. دامەزران و لەناوچوونی کۆمار راستە بەشێک بوو لەو قەیرانەی ئێرانی تێکەوتبوو، ئەو ململانێیەی لەنێوان ئەمریکا و سۆڤییەت دا ھەبوو کە جەنگی ساردی لێکەوتەوە، بەڵام خواستی لەمێژینە و ئاواتی گەلی کورد بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەت و وڵاتێک بەناوی کوردستان، پێشینە لە مانگی ئابی ١٩٤١، راپەڕینێکی جەماوەریی کۆنترۆڵی ناوچە کوردییەکانی لە دەستی حکومەتی ناوەندیی ئێران دەرھێنا. لە شاری مەھاباد، کۆمیتەیەکی لە کەسانی چینی ناوەند بە پشتگیری سەرۆک خێڵەکان دەسەڵاتی ناوچەکەیان گرتە دەست. پارتێکی سیاسی بەناوی کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان (ژێ کاف) دامەزرێنرا. قازی محەممەد، سەرۆکی بنەماڵەی قازی، بە سکرتێریی پارتەکە ھەڵبژێردرا. کۆمیتەکە بە سەرکردایەتیی قازی محەممەد ناوچەکەیان بە لێھاتوویی و سەرکەوتنێکی بەرچاوەوە بۆ ماوەی ٥ ساڵ تا رووخانی کۆمار بەڕێوەبرد.

زیاتر...

شاری ھەڵبژێردراو

سردشت - panoramio.jpg

سەردەشت شارێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و ناوەندی شارستانی سەردەشتە. نێوان سنووری ئێران و عێراق ھەڵکەوتووە کە دەگوترێت شوێنی لەدایکبوونی زەردەشتە. ئەم شارە لە ساڵی ١٩٨٧ زایینی لەلایەن حکوومەتی بەعسی سەدام حوسێن کیمیاباران کراوە. شاری سەردەشت یەکێک لە شارەکانی ناوچەی موکریان و سەر بە پارێزگای ورمێیە کە کەوتووەتە باشووری شارەکانی پیرانشار و مەھاباد و ھەروەھا دەێکەوێتە ڕۆژاوای بانە و باشووری ڕۆژاوای بۆکان. ھەروەھا سەردەشت دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی قەڵادزێ و پارێزگای سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان. یەکێک لە ناوچە گەشتیارییەکانی سەردەشت، شاری میراوەیە کە لە نێوان سەردەشت و پیرانشاردا ھەڵکەوتووە.

زیاتر...

وێنەی ھەڵبژێردراو

Bukan summer 2012.jpg
بۆکان لە ھاوینی ٢٠١٢

ئایا زانیوتە؟

  • ...کە یەکەمەکانی سەدەی ٢٠ی زایینی سمکۆ شکاک توانی تەواوی پارێزگای ورمێ و ناوچەی موکریان بۆ ماوەی ١١ ساڵ ئازاد بکات؟
  • ...کە ساڵی ١٩٤٦ قازی محەممەد لە شاری مەھاباد کۆماری کوردستانی دامەزراند کە تەواوی ناوچەی موکریانی دەگرتەبەر؟
  • ... کە موکریان زیاتر لە یەک ملیۆن کەس دانیشتووی ھەیە کە زۆربەیان کوردن و لە ئیسلامی سوننە پەیڕەوی دەکەن؟
  • ...کە ڕووبەری موکریان دەوروبەری ١٨٫٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە و ھەروەھا ٩ شارستانی پارێزگای ورمێ دەگرێتەبەر؟



ژیاننامەی ھەڵبژێردراو

Qazi Muhammad.jpg

قازی محەممەد (لەدایکبووی ١ی ئایاری ١٨٩٣ – مردووی ٣١ی ئازاری ١٩٤٧) دادوەری کورد و سەرۆکی کۆماری کوردستان بوو. ئەو یەکێک لە کەسایەتییە بەناوبانگەکانی ناوچەی موکریان بوو کە لە ساڵی ١٩٤٦ بە ھاوکاری چەند کەسێکی دیکە وڵاتێکی سەربەخۆیان لە شاری مەھاباد دامەزراند. دوای ڕووخانی کۆمار لە ساڵی ١٩٤٧دا قازی لەگەڵ ھاوڕێکانی لەلایەن حکوومەتی پەھلەوی لە مەیدانی چوارچرای شاری مەھاباد لە سێدارە درا.

زیاتر...

ژینگەی ھەڵبژێردراو

(((آبشار شلماش))) - panoramio.jpg

تاڤگەی شەڵماش یەکێکە لە گرنگترین تاڤگەکانی پارێزگای ورمێ و ڕۆژھەڵاتی کوردستانە کە لە شارستانی سەردەشت هەڵکەوتووە. ئەم تاڤگەیە کە لەق. دۆڵێکی ئاوەدان و بە گژ و گیا و لە ناو دارستانێکی پڕ و سەرسەوزی نزیک شاری سەردەشتە و یەکێک لە لقەکانی ڕووباری زێی بچووک ھەژماردەکرێ.

زیاتر...

وتەی ھەڵبژێردراو

پۆلەکان

ئەو کارانەی دەتوانیت بیانکەیت

دەروازە پەیوەندیدارەکان

ویکیمیدیا

خانەخوێی ویکیپیدیا دامەزراوەی ویکیمیدیایە کە چەند پرۆژەی تریش بەڕێوە دەبات:

دەروازەکان