لەک بە جەماوەرێک لە کوردەکان دەگوترێت کە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان و باشوری کوردوستان و باکوری عێراق لە پارێزگاکانی کرماشان، لوڕستان، ئیلام و ھەمەدان هەولێر کەرکوک و هەندێ ناوچە لە سلێمانی و هەلەبجە و خانەقین و چەمچەماڵ دەژین. زمانی زگماکیی لەکەکان زاراوەی لەکیە کە بەشێک لە زمانی کوردی دێت بە ئەژمار.

لەروی ئایینەوە لەکەکان سەر بە ئایینی ئیسلامن و زۆرینەیان سونەن و کەمێک لە لەکەکان شیعە مەزهەبی میانرەون و تا ئێستا بە ئاشتی دەژین

لەک یەکێکە لەگەورەترین ھۆزەکانی کوردستان و میرنشینی ئەردەلان و ھەرێمی لورستانیان پێکھێناوە ھەروەھا بەسەرکردایەتی کەریم خانی زەند توانیان نیو سەدە فەرمانرەوایەتی ئێران بکەن لە و خێڵ و عەشیرەتانەی کە سەربە عەشیرەتی لەکن

  • زەند
  • بلباس
  • نانەکەلی
  • رۆژبەیانی
  • شێخ بزێنی

... ھتد


وە ژمارەی هاولاتیانی ئەم عەشیرەتە ١,٥ ملیۆن تا ٢ ملیۆن

ئاییندەستکاری

بەشێکی گەورە و مەزن لە لەکەکان سەر بە ئایینی ئیسلامی شیعەن و بەشێکیشیان سەر بە ئایینی یارسانن. وە زۆربەی ھەرەزۆری لەکەکان لە ھەرێمی کوردستان (باشوور) سونەن

زماندەستکاری

زمانی لەکەکان کە زاراوەی لەکی پێ دەگوترێت، بەشێکە لە زمانی کوردی. ئەم زمانە زۆر بە زاراوەکانی کوردیی زەنگنەیی و کوردیی سنجاوی نزیکە و ھەروەھا نزیکایەتیی زۆریشی لەگەڵ کوردیی باشووریی و کوردیی گۆرانیی ھەیە.

مێژوودەستکاری

ھەموو شارە لەکنشینەکان تا ساڵی ١٩٦٨ی زایینی سەر بە پارێزگای کرماشان بوون. لەو ساڵەدا دەوڵەتی ئەوکاتی ئێران ئەم ناوچانەی لە کرماشان دابڕی و خستیانە سەری فەرمانداریی تایبەتی لوڕستان کە لەو کاتە بەشێگ لە پارێزگای خووزستان بوو.[١] ئەم ناوچانە لە ساڵی ١٩٧٣ی زایینیدا، بوون بە پارێزگایەکی نوێ بە ناوی پارێزگای لوڕستان،[٢] بەڵام شارە لەکنشینەکانی کەنگاوەر، ھەرسین، سەحنە و ھەروەھا ناوچەکانی جەلاڵەوەند و سەرفیرووزاوا ھێشتا بەشێک لە پارێزگای کرماشان ماونەتەوە.

سەرچاوەکاندەستکاری