پەڕەی سەرەکی بکەرەوە

فیزیا یان فیزیک (بە ئینگلیزی: Physics) زانستێکی سروشتییە؛ بریتییە لە تاوتوێکردنی ماددە و جووڵەی ماددە لە بۆشاییدا و ھەموو ئەو شتانەی لەوانەوە دەگیردرێن، وەکوو وزە و ھێز. بەرینتر، شیکارییەکی گشتیی سروشتە بە مەبەستی تێگەیشتن لە چۆنیەتیی ئاکاری جیھان و گەردوون. لە ڕابردووی دوورەوە ھەتا ئێستە فیزیک پەیوەندییەکی زۆری لەگەڵ زانستەکانی بیرکاری و کیمیا ھەبووە.

ووشەناسیدەستکاری

وشەی فیزیا وشەیەکی یۆنانی کۆنە (فیزیک) بە مانای سروشت دێت.

ئەم زانستە لە زمان و نەتەوە جیاوازەکەن بە جیاواز بەکار ھاتوە، بۆ نمونە:[١]

  • بە ئینگلیزی (فیزیکس)،[٢]
  • بە عەرەبی (فیزیاء)،[٣]
  • بە ئیتاڵی و ئازەربایجان و ئۆزبەی و بولگاری و ئەرمەنی (فیزیکا)،
  • بە کوردی سۆرانی (فیزیا)،
  • بە کوردی کرمانجی سەروو و ئەڵمانی و فارسیی (فیزیک)،[٤][٥]
  • بە ئیسپانی و پۆرتۆغالی و ڕوسی (فیسیکا)،
  • بە ئۆردو (طبیعیات)،[٦]
  • بە یۆنانی (ھیفیسیی)،
  • بە ھیندی (پادیگلیگان)،
  • بە چینی (ھوڤی)،
  • بە فەڕەنسی (لافیزیک)،
  • بە ژاپۆنی (فتری)،
  • بە سەواحلی (فیزییا)،
  • بە نێپاڵی (ھەوتیتی)،
  • بەۆری (وولیا)،
  • بە ڤیەتنامی (ڤەتلی)،
  • … ھتد.

مێژوودەستکاری

فیزیای کۆندەستکاری

فیزیای کۆن یا کلاسیک بە گشت ئەو بیردۆزانەی دەگوترێ کە لە چەند یاسایەکی نەگۆڕی بنچینەیی پێک ھاتوون، وەک میکانیکی کلاسیک، داینامیکە گەرمی، تیۆری کارۆموگناتیسی، و … ھتد. لەم جۆرە فیزیایەدا بە ھەبوونی چەند زانیاریەک لەسەر دۆخی ھەنۆکەیی و مێژووی پڕۆسەکە، دەشێ داھاتووی پڕۆسەکە بە تەواوی بدۆزرێتەوە. بۆ نمونە گەر کەسێک زانیاری ھەبێ لەسەر خێرایی تەنێک، دەتوانێ بە سود وەرگرتن لە ھاوکێشەکانی کاینێماتیک[٧] (Kinematic Equations) بزانرێێ دوای زەمەنێکی دیاریکراو لە داھاتوودا دەگات بە کوێ.

بوارەکانی زانستی فیزیادەستکاری

پێڕستی ئەو کەسانەی کە وەرگری خەڵاتی نۆبڵن لە فیزیادادەستکاری

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ https://translate.google.com/
  2. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Physics
  3. ^ https://ar.wikipedia.org/wiki/فيزياء
  4. ^ https://ku.wikipedia.org/wiki/Fizîk
  5. ^ https://fa.wikipedia.org/wiki/فیزیک
  6. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢ی ئایاری ٢٠١٩. لە ڕێکەوتی ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩ ھێنراوە. 
  7. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Kinematics