ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨

ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨ شەشەمین خوولی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانە، بڕیارە لە ڕۆژی ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامبدرێت.[١] سەرەتا بڕیاربوو لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ ئەنجامبدرێت بەڵام دواتر بۆساڵی ٢٠١٨ دواخرا.[٢][٣]

ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨
ھەرێمی کوردستان
٢٠١٣
٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ٢٠٢٢ ←

پەرلەمانی کوردستان ١١١ کورسییە
زۆرینە پێویستی بە ٥٦ کورسییە
  پارتی یەکەم پارتی دووەم پارتی سێیەم
  Nechervan Barzani May 2014 (cropped).jpg No image.svg Kosrat Rasul.jpg
سەرکردە نێچیرڤان بارزانی عومەر سەید عەلی کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی
پارت پارتی دیموکراتی کوردستان بزووتنەوەی گۆڕان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
دوا ھەڵبژاردن ٣٨ ٢٤ ١٨

  پارتی چوارەم پارتی پێنجەم پارتی شەشەم
  Ali Bapir - Islamic Kurdish Politician.jpg
سەرکردە سەلاحەدین بەھائەدین عەلی باپیر شاسوار عەبدولواحید
پارت یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان جووڵانەوەی نەوەی نوێ
دوا ھەڵبژاردن ١٠ ٦ نوێ

  پارتی حەوتەم
 
پارت ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری
دوا ھەڵبژاردن نوێ

سەرۆک وەزیرانی پێش ھەڵبژاردن

نێچیرڤان بارزانی
پارتی دیموکراتی کوردستان

سەرۆک وەزیرانی ھەڵبژێردراو

دیارینەکراوە

دۆخی پێش ھەڵبژاردندەستکاری

خولی چوارەمی پەرلەمانی کورستان لە ساڵی ٢٠١٣ەوە دەستبەکاربوو، بەڵام لەمانگی نیسانی ٢٠١٤ دەستەی سەرۆکایەتی ئەو خولەی پەرلەمان دیاریکرا. مانگی حوزەیرانی ٢٠١٤ پەرلەمانی کوردستان متمانەی بەکابینەی ھەشتەمی پێنج حیزبە سەرەکییەکە بەخشی.

ساڵی ٢٠١٥ کۆتا وادەی یاسایی سەرۆکایەتی مەسعوود بارزانی بوو، جگە لە پارتی، چوار حیزبەکە پڕۆژەیاسایان بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم ئامادە کرد، پارتی بۆ یەکەمجار بەشداری دانیشتنی پەرلەمانی نەکرد. ڕۆژی ٢٠ی ئابی ٢٠١٥ پەرلەمانی کوردستان دانیشتنێکی نائاسایی بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم سازدا، بەڵام ڕێژەی یاسایی تەواونەبوو.

دواتر بڕیاربوو لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ پەرلەمان خوێندنەوەی دووەم بۆ ھەموارکردنەوەی یاسای سەرۆکایەتی ھەرێم بکات. ڕۆژی ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لەبازگەی پردێ ڕێگە بە یووسف محەممەد نەدرا بگەڕێتەوە بۆ ھەولێر، تا ئەیلوولی ٢٠١٧ پەرلەمانی کوردستان ھیچ دانیشتنێکی ئەنجام نەدا.

ڕۆژی ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧، پەرلەمانی کوردستان بۆ ئەنجامدانی گشتپرسی دانیشتنێکی نائاسایی ئەنجامدا.[٤] ڕۆژی ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ دوو خولی گرێدانی دانیشتنەکان بۆ ماوەی یاسایی پەرلەمان زیادکرا.[٥] ڕۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ پەرلەمان یاسای دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ھەرێم پەسەندکرد.[٦]

بەرھەم ساڵح دوای جیابوونەوەی لە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان ئەوا لیستی ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری لەڕؤژی ١٧ی ئەیوولی ٢٠١٧ ڕاگەیاند. لیستەکەی بەرھەم ساڵح بەشداریانکرد لە ھەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق کرد و توانیان ٢ کورسی بەدەستبھێنن. بەر لەھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی ٢٠١٨ ئەوا بەرھەم ساڵح ڕایگەیاند ئەوان وەک ھاوپەیمانی بەژاردی لەو ھەڵبژاردنە ناکەن.[٧] دواتر لەڕۆژی ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بەرھەم ساڵح گەڕایەوە ڕیزەکانی یەکێتیی نیشتمانی کوردستان و لەلیستی ھاوپەیمانی کشایەوە.[٨]

ئامادەکاریی ھەڵبژاردندەستکاری

 
پۆستەری بانگەشەی چەند کاندیدێک بۆ هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٨.

لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ کۆمیسیۆن پەسەندکردنی ٢١ قەوارەی ڕاگەیاند،[٩] بەڵام بەدرێژکرنەوەی ماوەی یاسایی پەرلەمان، کۆمیسیۆن ھەڵوەشاندنەوەی قەوارە پەسەندکراوەکانی ڕاگەیاند.[١٠]

دوای دیاریکردنی ٣٠ی ئەیلوول وەکو ڕۆژی ھەڵبژاردن، کۆمیسیۆن دەرگای تۆمارکردنی قەوارە سیاسییەکانی کردەوە،[١١] دواتر کۆمیسیۆن بڕی بارمتەی بۆ قەوارە تۆمارکراوەکان دیاریکرد و بڕیاریدا کە ٢٥٪ی بڕەکە بۆ قەوارە دەرنەچووەکان بگێڕێتەوە.[١٢]

جۆری قەوارە/کورسی بڕی بارمتە (دیناری عێراقی)
کورسییە گشتییەکان ٣٠ میلیۆن
پێکھاتەکان ١٥ میلیۆن
پێکھاتەی ئەرمەن ١٠ میلیۆن

ڕۆژی ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن دەرگای تۆمارکردنی دەزگاکانی ڕاگەیاندن و چاودێرانی ھەڵبژاردنی کردەوە.[١٣]

دوای دامەزراندنی کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی، کۆمیسیۆن دروستکردنی تۆمارێکی نوێی دەنگدەرانی ڕاگەیاند، کە تۆماری دەنگدەرانی تایبەت جیادەکرێتەوە و ناوی مردووان و دووبارە و ئاوارەکان و ھاونیشتمانیانی ناوچە جێناکۆکەکان دەسڕدرێتەوە، دوای وەرگرتنی ناوی مردووان لەوەزارەتی تەندروستی، کۆمیسیۆن ئامادەکردنی تۆمارێکی نوێی ڕاگەیاند، کە ٣٠٠ ھەزار دەنگدەر سڕکراون.[١٤]

لە ١١ی تەممووزی ٢٠١٨ تا ١٦ی ئابی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن ناوەندەکانی نوێکردنەوەی تۆماری دەنگدەرانی کردەوە. لە ٧ی ئابی ٢٠١٨ کۆمیسیۆن ناوە سڕکراوەکانی ڕاگەیاند کە نزیکەی ٥٠٠ ھەزار دەنگدەر بوون.

تۆمارکردنی قەوارە و ھاوپەیمانێتیدەستکاری

ڕۆژی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨، کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی پەسەندکردنی ٣٨ قەوارە و ڕەتکردنەوەی ٣ قەوارەی ڕاگەیاند:[١٥]

ز ناوی قەوارە/لیست
١ حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان
٢ پارتی دیموکراتی کوردستان
٣ پارتی کرێکاران و رەنجدەرانی کوردستان
٤ ئوبار سیپان غەریب (تاکی ئەرمەن)
٥ یروانیت ئیسان (تاکی ئەرمەن)
٦ ئارام بوزو حەمۆ (تاکی ئەرمەن)
٧ قەوارەی ئازادی
٨ بەرەی تورکمانی عێراقی
٩ ئەنجوومەنی گەلیی کلدانی سریانی ئاشووری
١٠ پارتی چاکسازی تورکمانی
١١ قەوارەی دیموکراتی بەیت نەھرەین
١٢ موراد ماردروس (تاکی ئەرمەن)
١٣ فاھیک کەمال (تاکی ئەرمەن)
١٤ کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان
١٥ بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق
١٦ یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان
١٧ ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری
١٨ حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان
١٩ لیستی ڕافیدەین
٢٠ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
٢١ بزووتنەوەی گۆڕان
٢٢ جووڵانەوەی نەوەی نوێ
٢٣ تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستان
٢٤ بزووتنەوەی بروسکەی تورکمانی یەڵدرم
٢٥ لیستی تورکمانی دیموکراتی
٢٦ لیستی دیموکراتی مەسیحی
٢٧ ئەدگار ھاکوب بەتریس (تاکی ئەرمەن)
٢٨ ڕەوتی شلاما
٢٩ یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان
٣٠ لیستی تورکمانی ھەولێر
٣١ پارتی گەشەپێدانی تورکمانی
٣٢ ڕەوتی داھاتووی ئێزیدی
٣٣ لیستی میللەت
٣٤ ھاوپەیمانی تورکمانی ھەولێر
٣٥ پارتی یەکێتی دیموکراتی کلدانی
٣٦ ئەنجوومەنی نەتەوەیی کلدان
٣٧ پارتی پارێزگارانی کوردستان
٣٨ نەوەکانی ڕافیدەین

ھەروەھا کۆمیسیۆن ڕەتکردنەوەی ئەم قەوارانەی ڕاگەیاند:

ز ناوی قەوارە/لیست ھۆکار
١ ھاوپەیمانی سوورایی ژمارەی مۆبایلی دەنگدەری شیاو پێشکەشنەکراوە
٢ ھاوپەیمانی بۆ یەکسانی تورکمانی
٣ لیستی ئێزیدیی دیموکراتی دەنگدەرانی شیاو لەناوچە جێناکۆکانن (شەنگال)

لەمانگی تەممووزی ٢٠١٨، دادگای ھەڵبژاردنی ھەرێم قەوارەی تەڤگەری ئازادی کۆمەڵگای کوردستانی ھەڵوەشاندەوە، ھۆکاری ھەڵوەشاندنەوەی گەڕاندووەتەوە بۆ تۆمارنەکردنی قەوارەکە وەکو حیزب لەھەرێم و گرفتی پەیوەندیکردن بە دەنگدەرە شیاوەکانی قەوارەکە.[١٦]

دوای درێژکردنەوەی ماوەی ھاوپەیمانێتی، ڕۆژی ٢ی تەممووزی ٢٠١٨ تۆمارکردنی ٣ ھاوپەیمانێتی پەسەندکرا:[١٧]

ز ناوی ھاوپەیمانێتی پێکھێنەرەکانی
١ لیستی سەردەم حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان
پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان
یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان
٢ یەکێتیی نەتەوەیی حیزبی بەیت نەھرەین
پارتی یەکێتی دیموکراتی کلدانی
ڕەوتی شلاما
ئەنجوومەنی نەتەوەیی کلدانی
٣ بەرەو ئیسڵاح یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان
بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق

ژمارەدان بە لیستە بەشداربووەکاندەستکاری

لە کاتژمێر ٦ی ئێوارەی ١٦ی تەممووزی ٢٠١٨، کۆمیسیۆن بەتیروپشک ژمارەی بەلیستە بەشداربووەکان بەخشی.

ژمارەی لیست ناوی لیست سەرۆکی لیست
١٠٥ نموونە نموونە
١٠٥ نموونە نموونە
١١٩ نموونە نموونە
١٢٧ نموونە نموونە
١٣٤ نموونە نموونە
١٤٨ نموونە نموونە
١٥٦ نموونە نموونە
١٦٤ نموونە نموونە
١٧٢ نموونە نموونە
١٨٣ نموونە نموونە
١٩٤ نموونە نموونە
٢٠٣ نموونە نموونە
٢٠٣ نموونە نموونە
٢١٥ نموونە نموونە
٢٢٤ نموونە نموونە
٢٣٩ نموونە نموونە
٢٤٦ نموونە نموونە
٢٥٨ نموونە نموونە
٢٦٧ نموونە نموونە
٢٧٢ نموونە نموونە
نموونە نموونە نموونە
٣٠٦ نموونە نموونە
٣١٧ نموونە نموونە
٣٤٤ نموونە نموونە
٣٦٨ نموونە نموونە
٣٨٤ نموونە نموونە
نموونە نموونە نموونە
٤٠٨ نموونە نموونە
٤٢٣ نموونە نموونە
٤٥٢ نموونە نموونە
٤٧٦ نموونە نموونە
٤٨٩ نموونە نموونە
٤٩٧ نموونە نموونە

ئەنجامەکاندەستکاری

ئەنجامەکان
قەوارەی سیاسی ٢٠١٨ ٢٠١٣ گۆڕین
دەنگەکان ٪ کورسییەکان کورسییەکان کورسییەکان +/-
پارتی دیموکراتی کوردستان ٥٤٤٬٣٨٠ ٤٣٫٦% ٤٥ ٣٨  ٧
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ٢٥٣٬٢٠٠ ٢٠٫٣% ٢١ ١٨  ٣
بزووتنەوەی گۆڕان ١٦٤٬٥٨٠ ١٣٫٢% ١٣ ٢٤  ١١
جووڵانەوەی نەوەی نوێ ١٠٧٬٦١٠ ٨٫٦% ٨ نوێ  ٨
کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان ٩١٬١٥٢ ٧٫٣% ٧ ٦   ١
یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان و بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان ٧٣٬٤٢٨ ٥٫٩% ٦ ١١  ٥
ھاوپەیمانیی سەردەم
(ھاوپەیمانییەکە بریتییە لە حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان،
یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان و حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان)
١٣٬٦٧٢ ١٫١% ١ ٢  ١
حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق     ٠ ١  ١
سەرجەم ١٬٢٤٨٬٠٢٢ ٧٣٫٩% counted ١٠١ ١٠١  
Turkmen minority reserved seats
Turkmen Development List
(Turkmen Reform List)
٢
Erbil Turkmen ١
Turkmen Change and Renewal ١
Iraqi Turkmen Front ١
Turkmen Democratic Movement ٣
سەرجەم ٨ ٨  
Assyrian minority reserved seats
Assyrian Democratic Movement ٢
Chaldean Syriac Assyrian Popular Council ٢
Sons of Mesopotamia
(Abnaolnahrain List)
١
Democratic Christian List نوێ
National Union Coalition نوێ
سەرجەم ٥ ٥  
Armenian minority reserved seat
Berunt Nissan Markos
(Irwant Nissan Marcos)
١
سەرجەم ١ ١  
کۆی گشتی ١٬٦٨٩٬٦٦٥ ١٠٠٪ ١١١ ١١١  
Registered voters/turnout
٣٬٠٨٥٬٤٦١[١٨] ٥٧٫٣٪[١٩]

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ "Iraq's Kurdistan region to hold elections on Sept. 30". Reuters. 8 May 2018. Retrieved 8 May 2018.
  2. ^ "Iraqi Kurdistan parliament delays presidential elections by eight months". Reuters. 24 October 2017. Retrieved 1 November 2017.
  3. ^ "نێچیرڤان بارزانی ڕۆژی ھەڵبژاردنی دیاریکرد". تۆڕی میدیایی ڕووداو. 8ی ئایاری 2018. Archived from the original on ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  4. ^ "پەرلەمان ٢٥/٩ پەسەند دەکات". پەرلەمانی کوردستان. 15ی ئەیلوولی 2017. Archived from the original on ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  5. ^ "ماوەی کارکردنی پەرلەمان درێژکرایەوە". پەرلەمانی کوردستان. 24ی تشرینی یەکەمی 2017. Archived from the original on ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  6. ^ "یاسای دابەشکردنی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی ھەرێم پەسەندکرا". پەرلەمانی کوردستان. 29ی تشرینی یەکەمی 2017. Archived from the original on ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  7. ^ "بەرھەم ساڵەح: ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی بەشداری ھەڵبژاردن ناکات". ئاوێنە. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |access-date= (help)
  8. ^ "بەرھەم ساڵح لە نامەیەکدا داوا لە ئەندامانی ھاوپەیمانی دەکات بچنە ناو یەکێتی". ڕووداو. 19/9/2018. Archived from the original on ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |access-date=, |date=, |archive-date= (help)
  9. ^ "کۆمیسیۆن ناوی ٢١ قەوارەی ئاشکراکرد". تۆڕی میدیایی ڕووداو. 28ی ئەیلوولی 2017. Archived from the original on ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  10. ^ "کۆمیسیۆن لیستە نوێیەکان ھەڵدەوەشێنێتەوە". تۆڕی میدیایی ڕووداو. 31ی تشرینی یەکەمی 2017. Archived from the original on ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  11. ^ "دەرگای تۆمارکردنی قەوارەکان دەکرێتەوە" (PDF). کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی. Archived from the original (PDF) on ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)
  12. ^ "دیاریکرنی بڕی بارمتەی قەوارەکان". کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی. 6ی حوزەیرانی 2018. Archived from the original on ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  13. ^ "تۆمارکردنی دەزگاکانی ڕاگەیاندن و چاودێران". کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی. 19ی حوزەیرانی 2018. Archived from the original on ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  14. ^ "٣٠٠ ھەزار ناو دەرھێندراوە". تۆڕی میدیایی ڕووداو. 3ی تەممووزی 2018. Archived from the original on ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  15. ^ "پەسەندکردنی قەوارە سیاسییەکان". کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردن و ڕاپرسی. 10ی حوزەیرانی 2018. Archived from the original on ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  16. ^ "دادگا بەشداری تەڤگەری ئازادی ڕەتکردەوە". تۆڕی میدیایی ڕووداو. 3ی تەممووزی 2018. Archived from the original on ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  17. ^ "٣ ھاوپەیمانێتی پەسەند دەکرێت" (PDF). 2ی تەممووزی 2018. Archived from the original (PDF) on ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Retrieved ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨. Check date values in: |accessdate=, |date=, |archivedate= (help)
  18. ^ "Commission completes preparations for Kurdistan Parliamentary Election: Official". NRT English. 27 September 2018. Retrieved 27 September 2018.
  19. ^ "Şerwan Zirar: Kürdistan parlamento seçimlerine genel katılım oranı %57.3". Retrieved 30 September 2018.