پەڕەی سەرەکی بکەرەوە

زەھا حەدید (بە ئینگلیزی: Zaha Hadid)، لەدایکبووی ٣١ـی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠، تەلارسازی عێراقی-بریتانیایییە.

زەھا حەدید
Zaha Hadid in Heydar Aliyev Cultural center in Baku nov 2013.jpg
زانیارییەکانی کەسایەتی
ناوی تەواو زەھا حەدید
ڕێکەوتی لەدایکبوون ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٠
شوێنی لەدایکبوون عێراق
ڕێکەوتی مردن ٣١ی ئازاری ٢٠١٦(٢٠١٦-03-٣١) (٦٥ ساڵ ژیاوە)
شوێنی مردن مەیامی، فلوریدا، ویلایەتە یەکگرتووەکان
ھاوڵاتیبوون عێراقی-بریتانیایی
چالاکی
خەڵاتەکان خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر(٢٠٠٤)

زەھا حەدید ساڵی ٢٠٠٤ توانی خەڵاتی نژیاروانیی پریتزکەر مسۆگەڕ بکات.

زەھا حەدید، شاژنی دیزاین‌ و بیناسازی ئەگەر لە لیستی ١٠٠ بیناسازە گەورەکەی جیھان بڕوانیت، تەنھا ناوی ژنێکی تێدایە کە ئەویش عێراقیە‌و "زەھا حەدید"ە. ئەو ژنەی کە بەپێی گۆڤاری تایم یەکێکە لە١٠٠ کەسایەتییە ھەرە بەھێزەکەی جیھان‌و بەپێی گۆڤاری فۆربسی ئەمەریکیش یەکێکە لە ١٠٠ ژنە ھەرە بەھێزەکەی جیھان.

ژیاننامەدەستکاری

زەھا کە ساڵی ١٩٥٠ لە بەغدا لەدایکبووە، کچی وەزیری پێشوی دارایی عێراق محەمەد حەدیدە، کە لەنێوان ساڵانی (١٩٥٨-١٩٦٣) پلانی ئابوری عێراقی داڕشت. زەھا دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی، دەچێتە زانکۆی ئەمەریکی لەبەیروت‌ و ساڵی ١٩٧١ بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەستدەھێنێت‌ و پاشان بۆ درێژەدان بەخوێندن دەچێتە کۆلیجی ئەندازیاریی لە لەندەن. زەھا لەکۆتایی دەیەی ١٩٧٠ەوە دەستدەکات بەبیناسازی‌ و دیزانەکانی سەرنجی زۆربەی پسپۆڕانی ئەو بوارە بەرەو لای خۆی دەبات، کاتێک کە لەپێشبڕکێیەکدا لەئەڵمانیا بەشداری دەکات‌ و دیزاینەکەی خەڵاتی یەکەم دەباتەوە. زەھا تا ئێستا ١٦ خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەستھێناوە، ئەو یەکەم ژنە دیزانەری بیناسازە کە توانی ساڵی ٢٠٠٤ خەڵاتی "پریتزکەر" بباتەوە کە بە"خەڵاتی نۆبڵی نژیاروانی" ناودەبرێت. وا بڕیارە ساڵی ٢٠١٦ مەدالیای زێڕینی پاشایەتی بەریتانیای پێببەخشرێت، کە لەساڵی ١٨٤٨ەوە ئەم مەدالیایە بەباشترین بیناسازی ئەو وڵاتە دەبەخشرێت. زەھا زیاتر لە ١٠٠٠ پڕۆژەی سەرنجڕاکێش‌ و گەورەی لە٤٤ وڵاتی جیھاندا دیزاین کردووە، لەوانە "ھونەرە ھاوچەرخەکانی ڕۆما، ویستگەی شەمەندەفەری ستراسبۆرگ لەئەڵمانیا، سەنتەری عەلیێف لەباکۆ - ئازەربایجان، پردی ئەبوزەبی لە ئیمارات، یاریگای ستادیۆمی قەتەری تایبەت بەمۆندیالی ٢٠٢٢، ستادیۆمی ئۆڵۆمپی لە لەندەن، خانەی ئۆپرا لە چین، میترۆی ڕیاز، مۆزەخانەی ماکسی لە ڕۆما، بینای شانێل لەنیۆرک، بەندەری سالیرنۆ لەئیتاڵیاو گەورەترین فڕۆکەخانەی جیھان لە پەکین کە ٤٥ میلیۆن گەشتیار ساڵانە گەشتی لێوە دەکەن". ڕۆژنامەیەکی ئیتاڵی دەربارەی زەھا دەنووسێت «ئەم ژنە ئەسمەرە چاوڕەشە عێراقیە، بەگەورەترین ھونەرمەندی سەردەمی نوێ دادەنرێت».[ژێدەر پێویستە] زەھا دەربارەی کارەکەی رایگەیاندوە کە «کاتێک مرۆڤ ئەم کارەی کرد بەپیشەی خۆی، دەبێت ١٠٠% خۆی بۆ تەرخان بکات‌ و بێ دابڕان ھەموو بیر و ھۆشی خۆی پێببەخشێت».[ژێدەر پێویستە] ئەوەش ڕووندەکاتەوە کە «جوانی بیناکان لەوەدایە تەنھا بە کۆنکرێت ھەڵچنرێن، بەڵکوو پێویستە پڕ جوڵە و زیندوو بن».[ژێدەر پێویستە] ئەگەرچی زەھا حەدید زیاتر بەشاکارە جوانەکانی لەبواری دیزاینی بیناسازیدا ناسراوە، بەڵام ئەو لەدیزاینکردنی مۆبیلات‌ و پێڵاو و پۆشاکیشدا دەستڕەنگین‌ و ناسراوە.

زەھا وانەی لە زۆرێک لەناودارترین زانکۆکانی ئەمەریکا و ئەورووپا وتوەتەوە‌ و تا کاتی خانەنشینبونی لەساڵی ٢٠١٥، لە ئەنیستیتۆی بیناسازی زانکۆی ھونەری ڤێنا خاوەنی کورسی پرۆفیسۆری بو. زەھا کە ناوبانگێکی گەورەی ھەیە لەجیھانی بیناسازی‌ و دیزاینی بیناسازیدا، نرخی ئەو مێزەی کاری لەسەر دەکات ٣٨٠ ھەزار دۆلارە.

مردندەستکاری

زەھا حەدید لە ڕۆژی ٣١ ئازاری ٢٠١٦ لە شاری مەیامی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کۆچی دوایی کرد.

پێشانگادەستکاری

سەرچاوەکاندەستکاری