محەممەد کوڕی ئەحمەد کوڕی ڕوشدی ئەندەلوسی ناسراو بە ئیبن ڕوشد (بە عەرەبی: أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد یان ابن رشد) یەکێکە لە زانایانی سەردەمی زێڕینی ئیسلام و زانایانی موسوڵمان. لە ١٤ی ئەیپریلی سالی ١١٢٦ز[١] لە کوردۆبای ئیسپانیا لەدایکبووە و لە ١٠ دیسەمبەری ساڵی ١١٩٨ز[٢] لە وڵاتی مەغریب کۆچی دوایی کردووە. لە ڕۆژاوا نازناوی "شیکەرەوە و باوکی ئەقڵانیەت"[٣]ی پێدراوە و ئەوترێ ئیبن ڕوشد ڕۆژاواییەکان دووبارە وشیار دەکاتەوە لە دیراسەکردنی ئەرستۆ و فەلاسیفەی کۆنی یۆنان. بیروبۆچوونەکانی بەتایبەتی لە زانکۆی پاریس و تا سەدەی شازدەیەم خوێندراوە.

ئیبن ڕوشد
ابن رشد
لێدوان=
لەدایکبوون٣٣ک-٦٥٣ز (تەمەن ٧٦) ئەندەلوس
ئەندەلوس
مردن٧٢٩
مەغریب
نەتەوەعەرەب
بواری زانستیکیمیا، پزیشکی، فەلسەفە هتد

کارەکانیدەستکاری

 
"کللیات" یان کۆی بابەتە پزیشکیەکان یەکێک لە دیارترین نوسینەکانیەتی کە بە لاتینی ناسراوە بە Colliget

زانایەکی ناوداری عەرەبی ئەندەلوسی بووە، لە زۆربەی زمانەکانی خۆرئاوادا ئەو بەناوی "ئەڤێرۆس" (Averroes) ئەناسن و ڕێچکەکەشی بە ئەڤێرۆیسم.[٢] زانای بواری جیاواز بوە وەک یاسا و پزیشکی. دانەری زیاد لە ١٠٠ کتێب بووە.[٤] کتێبەکانی وەرگێڕدراونەتە سەر لاتینی و عیبری. بۆ ماوەیەک لە شارەکانی (سویل و قرطبە)دادوەر بووە، ئەو باوەڕی بە مانەوەی مادە و ھەبوونی دونیایەکی ھەتاھەتایی لەگەڵ خودا ھەبووە، ئەو باوەڕی وابوو کە ھەندێک جار فەلسەفە و دین ناسازگاریەکی تەواویان ھەیە لەم ڕووەوە بیرکردنەوەی دوو لایەنەی ھەبووە.

ئەو زانایەکی موسڵمانی سوننی (مالیکی) بوو، لە کاتی خۆیدا لەلایەن ھەندێک زانای ئەو سەردەمەوە ئازار و ئەزیەت دراوە و نفرین کراوە و ھەروەھا لەلایەن کڵێساوە بەرھەمەکانی ئەو مەحکوم کراوە. بۆ نمونە غەزالی کتێبی "تهافت الفلاسفە" واتە "ناجۆریەکانی فەلاسیفە"ی دژی ئیبن ڕوشد و ئیبن سینا نوسیوە، لە وەڵامدا ئیبن ڕوشدیش کتێبی "ناڕێکیەکانی ناڕێکیەکان"ی وەک وەڵام بۆ غەزالی نوسیوە.

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ Iskandar, Albert Z. (2008), Selin, Helaine, ed., "Ibn Rushd (Averroës)", Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures, Dordrecht: Springer Netherlands, pp. 1115–1117, doi:10.1007/978-1-4020-4425-0_9240, ISBN 978-1-4020-4425-0, retrieved 2022-01-16
  2. ^ ئ ا Tamer, Georges (2011-02-01), "Averroism", Encyclopaedia of Islam, THREE, Brill, retrieved 2022-01-16
  3. ^ Gill, John (2009). Andalucía : a cultural history. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780195376104. OCLC 647042713.
  4. ^ "Saudi Aramco World : Doctor, Philosopher, Renaissance Man". archive.aramcoworld.com. Retrieved 2022-01-16.