گەلانی ئێرانی

گەلی ئێران

گەلانی ئێرانی یان خەڵکانی ئێرانی[١][٢] کۆمەڵەیەکی هەمەچەشنی گەلانن کە بە بەکارهێنانی زمانە ئێرانییەکان و لێکچوونە کولتوورییەکان دەناسرێنەوە.

گەلانی مۆدێرنی ئێران بریتین لە بەلووچەکان، گیلاکەکان، کوردەکان، لوڕەکان، مازەندەرانیەکان، ئۆسێتییەکان، پامیرییەکان، پشتونەکان، فارسەکان، تاتەکان، تاجیکەکان، تالیشەکان، وەخییەکان، یەغنۆبیەکان و زازاکان. بڵاوبوونەوەی ئێستایان لە سەرانسەری فەلاتی ئێراندا بڵاوبووەتەوە، لە باکورەوە لە قەفقازەوە تا کەنداوی فارس لە باشوور و لە ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵەوە تا ڕۆژئاوای شینجیانگ لە ڕۆژهەڵات- ناوچەیەک کە هەندێک جار پێی دەوترێت کیشوەری کولتووری ئێران، کە نوێنەرایەتی... ڕادەی ئێرانی زمانەکان و کاریگەریی بەرچاوی گەلانی ئێران لە ڕێگەی گەیشتن بە جیۆپۆلەتیکی و کولتووری ئێرانی گەورەوە.

ئەو گەلە کۆنانەی ئێران کە لە دوای هەزارەی یەکەمی پێش زایین سەریان هەڵداوە بریتین لە ئالانەکان، باکتریەکان، دەهایەکان، خورازمییەکان، مەساگێتییەکان، مادەکان، پارتەکان، فارسەکان، ساگارتییەکان، ساکاکان، سارماتیەکان، سکیتییەکان، سۆگدییەکان ، و پێدەچێت سیمێریەکان، لە نێوان گەلانی دیکەی ئێرانی زمان لە ڕۆژئاوای ئاسیا، ئاسیای ناوەڕاست، ئەوروپای ڕۆژهەڵات و ستێپی ڕۆژهەڵات.[٣]

سەرچاوەکان

دەستکاری
  1. ^ R.N Frye, "IRAN v. PEOPLES OF IRAN" in Encyclopædia Iranica. "In the following discussion of “Iranian peoples,” the term “Iranian” may be understood in two ways. It is, first of all, a linguistic classification, intended to designate any society which inherited or adopted, and transmitted, an Iranian language. The set of Iranian-speaking peoples is thus considered a kind of unity, in spite of their distinct lineage identities plus all the factors which may have further differentiated any one group’s sense of self."
  2. ^ Izady, Mehrdad R. (1992). The Kurds: A Concise Handbook. Taylor & Francis. ISBN 978-0-8448-1727-9.
  3. ^ Frye, Richard Nelson, Greater Iran, ISBN 1-56859-177-2, en Parameter error in {{ISBN}}: Invalid ISBN. p.xi: "... Iran means all lands and peoples where Iranian languages were and are spoken, and where in the past, multi-faceted Iranian cultures existed...."