ڤێرا کووپەر ڕۆبین (بە ئینگلیزی: Vera Rubin؛ ٢٣ی تەممووزی ١٩٢٨–٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦) ژنە ئەستێرەناسیی ئەمریکی بوو. ئەو ناسراوە بەوەی توانی ماددەی تاریک بسەلمێنێت، کاتێک توێژینەوەی لەسەر بارستای ٢٠٠ گەلەستێرە ئەنجامدا.[١][٢]

ڤێرا ڕۆبین
بە ئینگلیزی: Vera Rubin
Vera Rubin.jpg
لەدایکبوون٢٣ی تەممووزی ١٩٢٨
فیلادێلفیا، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
مردن٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦(٢٠١٦-١٢-٢٥) (٨٨ ساڵ ژیاوە)
Princeton, New Jersey، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
ناوی کاتی لەدایکبوونVera Florence Cooper
ھاوسەرRobert Joshua Rubin
منداڵKarl Rubin
پیشەastronomer، فیزیکزان
بواری کارئەستێرەناسی، ستێرفیزیک، گەردوونناسی، ماددەی تاریک
شوێنی کارکردنGeorgetown University
پەروەردەGeorgetown University، Cornell University، Vassar College
Doctoral advisorGeorge Gamow
Doctoral studentSandra Faber
ئایینئایینی یەھوودییەت
Interested inگەردوونناسان

سەرەتای ژیاندەستکاری

ڤێرا ڕۆبین لە ڕۆژی ٢٣ی تەممووزی ١٩٢٨، لە فیلادیلفیا، پەنسیلڤانیا لەدایکبوو. ئەو خووشکە بچووکی ماڵەوەیان بوو، لەناو دوو خووشکی دیکەیدا. دایک و باوکی جوو بوون کە لە ڕۆژھەڵاتی ئەورووپاوە بەرەو ئەمریکا کۆچیان کردبوو. باوکی فیلیپ کووپەر خەڵکی ڤیلننیوس، لیتوانیا بوو. باوکی ناوی خۆی گۆڕی بوو بۆ ئەوەی کاربکات، ئەو ئەندازیاری کارەبا بوو.[٣] دایکی ڕۆس ئەپلیباوم خەڵکی بێسارابیا، مۆڵدۆڤا بوو. دایک و باوکی بەیەکەوە لە کۆمپانیای بێڵ کاریان دەکرد، ھەر ئەوەش ھۆکاربوو کە یەکتری ببینن و دوایی ھاوسەرگیری بکەن. خێزانەکە لە ساڵی ١٩٣٨ بەرەو ئەمریکا کۆچیان کرد. کە ئەوکاتە ڤێرا تەمەنی دە ساڵان بوو.[٢]

ڤێرا ھەر لە تەمەنی زوو حەزی بە زانست و ئەستێرەناسیی بوو، ئەو لەگەل باوکی تێلسکۆپێکیان دروستکرد، بەمەش ڤێرا چاودێری بەردی ئاسمانی دەکرد.[٤][٥][٦]

خوێندندەستکاری

لە ساڵی ١٩٤٤، ڤێرا خوێندنی ئامادەیی لە کۆلێجی کۆلێدجی سنیۆر تەواوکرد.[٥] لە ساڵی ١٩٤٤، بڕواننامەی لە ئەستێرەناسیی وەرگرت.[٤] دواتر ویستوویەتی درێژە بەخوێندن بدات لە زانکۆی پرینستۆن،[٧][٨] بەڵام بەھۆی ڕەگەزەکەیەوە وەرنەگیرا، ئەو زانکۆیە بۆ ماوەی ٢٧ ساڵ ھیچ ژنێکی وەرنەگرت بوو.[٩] دواتر پێشنیارێکی زانکۆی ھارڤاردی ڕەتکردەوە، ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆبێرت جۆشوا ڕۆبین کرد، کە دەرچوویەکی زانکۆی کۆرنێل بوو.[٤]

دواتر چووە زانکۆی ئۆرێل، لەوێ لە ساڵی ١٩٥١ بڕواننامەی ماستەر لە ئەستێرەناسیی وەرگرت.[٥][١٠] دواتریش لە زانکۆی جۆرج واشینگتن، خوێندنی دکتۆرای لە بواری ئەستێرەناسیی تەواوکرد، ئەوێ تاکە زانکۆی پایتەخت بوو کە لەبواری ئەستێرەنناسیی بتواندرێت دکتۆرای لێ بخوێندرێت.[١١]

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ Hojan (2019-02-11). "ڕۆژی جیھانیی ″ژنان و کچان لە زانستدا″". ڕێکخراوەی زانستی فەرھەنگیی ھۆژان. Retrieved 2021-03-12.
  2. ^ ئ ا Overbye, Dennis (December 27, 2016). "Vera Rubin, 88, Dies; Opened Doors in Astronomy, and for Women". The New York Times. Retrieved December 27, 2016.
  3. ^ Bartusiak, Marcia (1993). Through a Universe Darkly: A Cosmic Tale of Ancient Ethers, Dark Matter, and the Fate of the Universe. Toronto, Ontario, Canada: HarperCollins Canada. pp. needed. ISBN 978-0-06-018310-3. Retrieved December 29, 2016.
  4. ^ ئ ا ب Irion, Robert (2002). "The Bright Face behind the Dark Sides of Galaxies". Science. 295 (5557, February 8): 960–961. doi:10.1126/science.295.5557.960. PMID 11834801. S2CID 41891881.
  5. ^ ئ ا ب Schudel, Matt (December 26, 2016). "Vera Rubin, astronomer who proved existence of dark matter, dies at 88". Washington Post. Retrieved July 7, 2017.
  6. ^ Scoles, Sarah (October 4, 2016). "How Vera Rubin Discovered Dark Matter". Astronomy Magazine. Retrieved December 26, 2016.
  7. ^ "1996 November 8 meeting of the Royal Astronomical Society". The Observatory. 117: 129–135. June 1997. Bibcode:1997Obs...117..129.
  8. ^ Overbye, Dennis (December 27, 2016). "Vera Rubin, 88, Dies; Opened Doors in Astronomy, and for Women". The New York Times.
  9. ^ Domonoske, Camila (December 26, 2016). "Vera Rubin, Who Confirmed Existence Of Dark Matter, Dies At 88". NPR News. Retrieved December 27, 2016.
  10. ^ Larsen, Kristine (March 1, 2009). "Vera Cooper Rubin". Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia. Brookline, Massachusetts, US: Jewish Women's Archive. Retrieved December 30, 2016.
  11. ^ Popova, Maria (April 18, 2016). "Pioneering Astronomer Vera Rubin on Women in Science, Dark Matter, and Our Never-Ending Quest to Know the Universe" (journalist blog). Brain Pickings. Retrieved December 26, 2016.