تانجێنت (ماتماتیک)

ماتماتیک

سایە یان تانجێنت (بە ئینگلیزی: tangent، ھێما دەکرێت بە tan) لە سێگۆشەی گۆشەوەستاودا تانجێنت تێکڕای درێژیی لای بەرامبەر بۆ درێژی لای تەنیشتت دەداتێت. لە سێگۆشەی بەرامبەر تانجێنتی گۆشەی تیتا یەکسانە بە .

Trigonometric Triangle.svg

مێژوودەستکاری

ظل (لە عەرەبی بە واتای سێبەر) وشەیەک کە لە ڕابردوو لە دەقەکانی ئیسلامی و ئێرانی بۆ تانجێنت لە زانستی بیرکاری و ئەستێرەناسی بەکار دەهات. ئەستێرەناسێک بە نێوی حەبەش کوڕی حاسیب یەکەمین جار لە سەدەی سێهەمی کۆچی هەتاوی (سەدەی نۆهەمی زایینی) ئەو وشەی لە سێگۆشەزانیدا بەکار هێنا.[١]

 
تانجێنت لە بازنەی سێگۆشەزانی

.

فانکشنی تانجێنتدەستکاری

 
نەخشە  
 
بڕەکانی ئەرێنی و نەرێنی نەخشەی تانجێنت

ڕوونکردنەوەی فانکشنی تانجێنت بە شێوەی بەرامبەرە، بواری فانکشنەکە بریتییە لە کۆمەڵەی ژمارە ڕاستێکانی پاسادانی   دەکات. بەڵام مەوداکەی بریتییە لە کۆمەڵەی هەموو ژمارە ڕاستەقینەکان.

لێژیی هێڵدەستکاری

لە دیاگرامی نەخشەکان، لێژی دیاگرام (یا هێڵی لێکەوتی دیاگرام) لە هەر خاڵێک یەکسانە بە تانجێنتی گۆشەیەک کە هێڵی لێکەوت لە خاڵی لێکەوتی چەماوە لەگەڵ ئاڕاستەی ئەرێنی تەوەرەی Xەکان، پێک دێنێت.

ئەمانەش ببینەدەستکاری

سەرچاوەکاندەستکاری

  • جلیل‌الله قراگزلو. مثلثات پایه. تهران:موسسه فرهنگی فاطمی، ۱۳۸۰. ISBN ۹۶۴-۳۱۸-۰۵۴-۹
  1. ^ آرام، احمد (به اهتمام)، علم در اسلام، عکاس: رولان میشو، انتشارات سروش