ئەدەبی زانستی

ئەدەبی زانستی (بە ئینگلیزی: Scientific literature) لە بڵاوکراوە زانستییەکان پێک دێت کە ڕاپۆرتی کاری بەئەزموون و تیۆریی ڕەسەن لە زانستە سروشتی و کۆمەڵایەتییەکاندا دەدات لە بوارێکی ئەکادیمیدا. زۆر جار ئەدەبی زانستی بە ئەدەبیات ناو دەبرێت. بڵاوکردنەوەی ئەکادیمی بریتییە لە پرۆسەی بەشداریکردنی ئەنجامی توێژینەوەکانی تاک لە ئەدەبدا، کە زۆر جار پێویستی بە پرۆسەی پێداچوونەوەی ھاوتای ھەیە.

توێژینەوەی زانستی ڕەسەن کە بۆ یەکەم جار لە گۆڤارە زانستییەکاندا بڵاو کراوەتەوە پێی دەوترێت ئەدەبی سەرەتایی داھێنانەکان و ڕاپۆرتی تەکنیکی، بۆ ئەنجامە بچووکەکانی توێژینەوە و کاری ئەندازیاری و دیزاین (بە نەرمامێری کۆمپیوتەریشەوە)، ھەروەھا دەکرێت ڕەچاوی ئەدەبی سەرەتایی بکرێت.

سەرچاوە لاوەکییەکان بریتین لە وتارەکانی پێداچوونەوە (کە پوختەکردنی دۆزینەوەکانی توێژینەوە بڵاوکراوەکان بۆ تیشک خستنە سەر پێشکەوتنەکان و ھێڵە نوێیەکانی توێژینەوە) و کتێبەکان (بۆ پڕۆژە گەورەکان یان مشتومڕە فراوانەکان، لەوانە کۆکراوەی وتارەکان).

سەرچاوەی سێیەم لەوانەیە ئینسایکڵۆپیدیا و کارە ھاوشێوەکان بن کە بۆ بەکارھێنانی بەربڵاوی گشتی مەبەستن.

جۆرەکانی بڵاوکراوەی زانستیدەستکاری

ئەدەبی زانستی دەتوانێت ئەم جۆرە بڵاوکراوانەی خوارەوە بگرێتەوە:[١]

  • وتارە زانستییەکان لەڕۆژنامە و گۆڤارە زانستییەکاندا بڵاوکرانەوە
  • داھێنانەکان لە بابەتی پەیوەندیداردا (بۆ نموونە، داھێنانی بایۆلۆجی و داھێنانی کیمیاوی)
  • کتێبەکان بە تەواوی نووسراون لەلایەن نووسەرێک یان چەند ھاو نووسەرێک
  • قەبارەی بژارکراو، کە ھەر بڕگەیەک لە ئەستۆی نووسەرێکی جیاواز یان کۆمەڵێک نووسەرە، لەکاتێکدا سەرنووسەرەکە بەرپرسیارە لە دیاریکردنی مەودای پڕۆژەکە و ھێشتنەوەی کارەکە لەسەر خشتە و زامنکردنی گونجانی شێواز و ناوەڕۆک
  • نمایشکردن لە کۆنفرانسە ئەکادیمییەکان و بەتایبەتی ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن کۆمەڵگا فێرخوازانەوە ڕێکخرابوون
  • ڕاپۆرتەکانی حکوومەت وەک لێکۆڵینەوەیەکی دادوەری کە لەلایەن ئاژانسی حکوومەتەوە ئەنجام دراوە وەک ئێن تی ئێس بی (NTSB)
  • بڵاوکراوە زانستییەکان لەسەر تۆڕی جیھانی (ھەرچەندە وەک ڕۆژنامە زانستییەکان ئێستا بە شێوەیەکی گشتی لە وێب بڵاو دەکرێنەوە)
  • کتێب و ڕاپۆرتی تەکنیکی و نامیلکە و کاغەزی کارکردن کە لەلایەن توێژەرەوە تاکەکان یان ڕێکخراوەکانی توێژینەوەوە لەسەر دەستپێشخەریی خۆیان دەرکراوە، ئەمانە ھەندێک جار ڕێکدەخرێن بۆ زنجیرەیەک.

ھەروەھا ئەدەبیات لەوانەیە بڵاوبکرێتەوە لەو ناوچانەی کە بە «خۆڵەمێشی» دادەنرێن، ھەروەک لە دەرەوەی کەناڵە تەقلیدییەکان بڵاو دەکرێنەوە. ئەم ماددەیە بە شێوەیەکی ئاسایی لەلایەن بنکەدراوەی سەرەکییەوە پێڕست نەکراوە و دەتوانێت نامیلکە و تێستەکان و نامەکان، یان ھەواڵنامە و بولێتەکان لەخۆ بگرێت.[٢] گرنگی جۆرە جیاوازەکانی بڵاوکراوە زانستییەکان دەتوانێ جیاواز بێت لە نێوان دیسپلینەکان و گۆڕان بە درێژایی کات. بەڕای جەیمس جی ئێسپیت و ڕۆسێل فوت، گۆڤارە ھاوتەمەنەکان بەرچاوترین و بەناوبانگترین شێوەی بڵاوکردنەوەن. چاپەمەنییەکانی زانکۆ لە بڵاوکراوەی ڕۆژنامەگەریی بازرگانی زۆر باوترن. باری کار و کارەکانی کۆنگرە پەیوەستە بە دیسپلینەوە؛ ئەوان بە شێوەیەکی ئاسایی گرینگترن لە زانستە جێبەجێ کراوەکان. بەھای بڵاوکردنەوە وەک ڕاپۆرتێکی پێش چاپ یان زانستی لەسەر وێب لە ڕابردوودا نزم بووە، بەڵام لە ھەندێک بابەتدا، وەک بیرکاری یان فیزیای وزەی بەرز، ئێستا بەدیلێکی پەسەندکراوە.[٣]

پەڕە و وتارە زانستییەکاندەستکاری

پەڕەی زانستی بە دە جۆر پۆلێن کراون. ھەشت لەو ئامانجانە ئامانجی دیاریکراویان ھەڵگرتووە، لەکاتێکدا دووەکەی تر دەتوانن جیاواز بن بەپێی شێوازەکە و ئامانجی مەبەستدار.

ئەو پەڕانەی کە ئامانجی تایبەت ھەڵدەگرن بریتین لە:

  • وتارێکی ڕەسەن زانیاری نوێ دابین دەکات لە توێژینەوەی ڕەسەن کە بە بەڵگە پشتگیری دەکرێت.
  • ڕاپۆرتەکانی کەیس ڕووداوی بێوێنەن کە توێژەران دەیخوێننەوە بۆ بەدەستھێنانی زانیاری لەسەر بابەتەکە.
  • تێبینی تەکنیکی وەسفی تەکنیکێک یان پارچە ئامێرێکە کە دەستکاری کراوە لە یەکێکی ئێستا بۆ ئەوەی نوێ و کاریگەرتر بێت.
  • وتارێکی وێنەیی زنجیرەیەک وێنەی کوالێتی بەرزە کە بۆ مەبەستی فێرکردن بڵاو کراوەتەوە.
  • پێداچونەوە شیکردنەوەیەکی وردە لە پەرەسەندنەکانی ئەم دوایییە لەسەر بابەتێک.
  • لێدوان کورتەیەک لە ئەزموونی تایبەتی نووسەرێکە.
  • سەروتارەکان کورتە پێداچونەوە یان ڕەخنەن لە وتارە ڕەسەنەکان.
  • نامەکان بۆ سەرنووسەر پەیوەندییەکان ئاراستەی سەرنوسەری وتارێک دەکەن بۆ پرسیارکردن و دابینکردنی ڕەخنەی بنیاتنەر.

ئەم دوو جۆرەی خوارەوە جیاوازن، لەوانە بۆ نموونە قسە و وتارە مێژوویییەکان:

  • "ماددەی نا زانستی" ئەم جۆرە ماددەیە لە ئەنجامی وتارێکەوە ھاتووە کە بڵاو کراوەتەوە بە شێوەیەکی زانستی و وتارەکە بە شێوەیەکی زانستیانە پێش نابەرێت بەڵام لە جیاتی ئەوە وەک وتارێکی زانستی بەشداری دەکات.
  • "ئەوانی تر": جۆرەکانی تری پەڕەکان کە لەژێر ماددەی نا زانستی یان لە ھەر یەک لە ھەشت پۆلێنەکانی سەرەوەدا تۆمار نەکراوە. ئەوان دەتوانن جیاواز بن بەپێی بابەتی و شێوازی وتارەکە.

وتاری زانستیدەستکاری

پێکھاتەی وتاری زانستی بە کورتیدەستکاری

پەڕەی زانستی پێکھاتەیەکی ستانداردی ھەیە کە لە خەڵکدا جیاوازە:

  • ناونیشان: ڕاکێشانی سەرنجی خوێنەران و ئاگادارکردنەوەیان دەربارەی ناوەڕۆکی وتارەکە، ناونیشانەکە بە سێ جۆری سەرەکی جیادەکرێتەوە: ناونیشانی ڕوونکردنەوەیی (دۆخی دەرئەنجامە ڕەسەنەکە)، ناونیشانی وەسفی (باسکردنی ناوەڕۆکی وتارێک) و ناونیشانی پرسیار (لەگەڵ پرسیارێکی وەڵام دراوە)
  • ناو و ئینتیمای ھەموو نووسەران.
  • ئەبستراکت کارێکە (لە پاراگرافێک یان لە چەند پەرەگرافێکی کورتدا) و پێڕست کراوە بۆ نیشاندانی وتارەکە لە داتابەیسەکانی پەرتووکناسی و دابینکردنی مێتاداتای بابەت بۆ خزمەتگوزارییەکان.
  • ناوەڕۆک.
  • تەکنیکەکان بە گشتی بە «شێواز و میتۆد» ناودەبرێن، کە بە شێوەیەکی سروشتی جیاوازن لە نێوان کەسانی جیاوازدا.
  • ئەنجامەکان لەم توێژینەوەیە دراوە، کە پێی دەوترێت «ئەنجام».
  • مانای ئەنجامەکان
  • «سەرچاوەکان». بەشەکە ئەو سەرچاوانە لیست دەکات کە لەلایەن نووسەرانەوە باسکراوە لە فۆرماتی داواکراو لەلایەن ڕۆژنامەکەوە.

ئامادەکردندەستکاری

تۆمارە ڕاستەقینەی ڕۆژانە لە زانیاری زانستی لە دەفتەر یاداشتی توێژینەوە یان تۆمارەکان پارێزراون. ئەمانە بەزۆری وەک بەڵگەی سەرەکی کارەکە بە نادیاری دەپارێزرێن، و زۆربەی کات لە ئەرشیفی پارێزراون. مەبەستەکە پاراستنی بەڵگەکانە بۆ ئەولەوییەتی زانستی، و بە تایبەتی بۆ ئەولەوییەتی بۆ بەدەستھێنانی داھێنانەکان. ھەروەھا لە ناکۆکییە زانستییەکاندا بەکارھاتوون لەو کاتەوەی کۆمپیوتەرەکان بەردەستن، دەفتەری تێبینییەکان لە ھەندێک بواری داتادا وەک تۆماری بنکەی زانیاری پارێزراون، و نەرمئامێری گونجاو لە بواری بازرگانییەوە بەردەستە. کار لەسەر پرۆژەکە بە شێوەیەکی ئاسایی بڵاودەکرێتەوە وەک یەک یان زیاتر ڕاپۆرتی تەکنیکی، یان وتار. لە ھەندێک بواردا ھەردووک بەکار دەھێنرێن، لەگەڵ ڕاپۆرتی سەرەتایی، کاغەزی کار، یان چاپی پێشوو کە بە دوایدا نوسراوێکی فەرمی دێت. وتارەکان زۆربەی کات لە کۆتایی پرۆژەیەک ئامادە دەکرێن، یان لە کۆتایی پێکھاتەکانی بەشێکی زۆر بە تایبەتی. لە ئامادەکردنی ئەم جۆرە وتارە یاسای توند بۆ نووسینی زانستی دەبێت پەیڕەوی بکرێت.[٤]

زماندەستکاری

زۆرجار پێشکەوتنی پیشەکە پەیوەستە بە بڵاوکردنەوە لە گۆڤارە کاریگەرە بەرزەکاندا، کە بە تایبەتی لە زانستە سەخت و کارپێکراوەکاندا بە زمانی ئینگلیزی بڵاو دەکرێنەوە. لە ئەنجامدا ئەو زانایانەی کە شارەزایی نووسینی ئینگلیزیی لاوازیان ھەیە لە زیانیدان کاتێک ھەوڵ دەدەن لەم گۆڤارانەدا بڵاوبکەنەوە، بێ گوێدانە چۆنییەتی خوێندنی زانستی. خۆی ھێشتا زۆرێک لە زانکۆکانی نێودەوڵەتی پێویستیان بە بڵاوکردنەوە ھەیە لەو گۆڤارە کاریگەرانە لەلایەن ھەردوو قوتابی و فاکەڵتەکەیانەوە. ڕێگەیەک کە ھەندێک لە نووسەرانی نێودەوڵەتی دەست دەکەن بە زاڵبوون بەسەر ئەم کێشەیەدا ئەوەیە کە بە ڕێکەوتن لەگەڵ سەرنووسەرانی کۆپی پزیشکی ئازاد کە قسەکەری ڕەسەنی ئینگلیزین و تایبەتمەندن بە ESL (زمانی ئینگلیزی وەک زمانی دووەم) ئیدیت دەکەن بۆ ئەوەی ئینگلیزی دەستنووسەکانیان بە.[٥][٦]

پێکھاتە و شێوازدەستکاری

ھەرچەندە ناوەڕۆکی وتارێک لە فۆرماتەکەی گرنگترە، بەڵام ئاسایییە کە وتارە زانستییەکان پەیڕەوی پێکھاتەیەکی ستاندارد بکەن، کە تەنیا لە بابەتە جیاوازەکاندا کەمێک جیاوازن. ھەرچەندە پێکھاتەی IMRAD جەخت لەسەر ڕێکخستنی ناوەڕۆک دەکاتەوە و لە وتارەکانی گۆڤاری زانستیدا ھەر بەشێک (پێشەکی، شێواز، ئەنجام و گفتوگۆ) گرێبەستێکی بێ وێنەی ھەیە بۆ شێوازی نووسینی زانستی.[٧] ئەمانەی خوارەوە ڕێنمایی سەرەکین بۆ چوارچێوەبەندی، ھەرچەندە ھەر ڕۆژنامەیەک و ھتد تا ڕادەیەک شێوازی خانووی خۆی دەبێت:

  • ناونیشانەکە سەرنجی خوێنەران ڕادەکێشێت و دەربارەی ناوەڕۆکی وتارەکە ئاگاداریان دەکاتەوە. ناونیشانەکان بە سێ جۆری سەرەکی جیادەکرێنەوە: ناونیشانی ڕوونکردنەوەیی (ئەنجامە سەرەکییەکان) و ناونیشانی وەسفی (وەسفی ناوەڕۆکی کاغەزێک) و ناونیشانی لێپرسینەوە (بەرەنگاری خوێنەرەکان لەگەڵ پرسیارێک کە لە دەقەکەدا وەڵام دراونەوە). ھەندێک لە گۆڤارەکان ئاماژە بەوە دەکەن، لە ڕێنمایییەکانیاندا بۆ نووسەران، جۆری (و درێژی) ناونیشانە ڕێگەپێدراوەکان.[٨]
  • ناو و ئینتیمای ھەموو نووسەران دراوە لە دوای ھەندێک حاڵەتی ھەڵەی زانستی، بڵاوکەرەوەکان زۆرجار داوا دەکەن کە ھەموو ھاونووسەرەکان بزانن و لەسەر ناوەڕۆکی وتارەکە ڕێکبکەون. پوختەیەکی ئەبستراکت کارەکە کورت دەکاتەوە (لە پاراگرافێکی تاک یان لە چەند پەرەگرافێکی کورتدا) و بەنیازە وتارەکە لە داتابەیسەکانی پەرتووکناسی نیشان بدات و مێتاداتای بابەت بۆ خزمەتگوزارییەکانی پێڕست بکات.
  • پێویستە دەقی لێکۆڵینەوە زانستییەکانی پێشوو پێشکەش بکرێت، بە بەلگەنامەی پەیوەندیدار لە ئەدەبیاتی بەردەستدا، عادەتەن لە بەشێکدا بە ناوی "پێشەکی".
  • تەکنیکە ئیمپیرییەکان کە لە بەشێکدا دانراون کە بە گشتی بە "کەرەستە و میتۆدەکان" ناودەبرێت، دەبێت بە شێوەیەک وەسف بکرێت کە زانایەکی دواتر، بە زانینی گونجاو و شارەزایی لە بواری پەیوەندیداردا، بتوانێت ئەو تێبینیانە دووبارە بکاتەوە و بزانێت کە ئایا ھەمان ئەنجام ئەمە بە شێوەیەکی سروشتی جیاوازی ھەیە لە نێوان بابەتەکان، و جێبەجێ ناکرێت بۆ بیرکاری و بابەتە پەیوەندیدارەکان.
  • بە ھەمان شێوە، ئەنجامەکانی لێکۆڵینەوەکە، لە بەشێکدا کە بەزۆری پێی دەوترێت "ئەنجامەکان"، دەبێت بە شێوەی خشتە یان گرافیکی (وێنە، ھێڵکاری، ھێڵکاری، ھێڵکاری یان وێنەکێشان) پێشکەش بکرێت. ئەم توخمە پیشاندەرانە دەبێت بە سەردێڕێک یاوەری بکرێن و لە دەقی وتارەکەدا گفتوگۆیان لەسەر بکرێت.
  • لێکدانەوەی مانای ئەنجامەکان عادەتەن لە بەشی "گفتوگۆ" یان "دەرەنجامەکان" دا دەوترێت. ئەو دەرەنجامانەی کە کێشراون دەبێت لەسەر بنەمای ئەنجامە نوێیە ئیجرایییەکان بێت لە کاتی ڕەچاوکردنی مەعریفەی دامەزراودا، بەو جۆرەی کە ھەر خوێنەرێک بە زانینی بوارەوە بتوانێت دوای مشتومڕەکە بکەوێت و دووپاتی بکاتەوە کە دەرەنجامەکان دەنگن واتە قبووڵکردنی دەرەنجامەکان نابێت پشت بە دەسەڵاتی تاکەکەسی و کارامەیی ڕەوانبێژی یان باوەڕ ببەستێت

لە کۆتایدا، بەشێکی "سەرچاوەکان" یان "وێژەی ژێدەر" ئەو سەرچاوانە لیست دەکات کە لەلایەن نووسەرانەوە باسکرابێت.

پێداچوونەوە و پشکنیندەستکاری

زیادکردنی پشتبەستن بە خزمەتگوزارییەکانی دیجیتاڵی ئەبسترات و بزوێنەری گەڕانی ئەکادیمی مانای ئەوەیە کە قبووڵکردنی دی فاکتۆ لە گوتاری ئەکادیمیدا پێشبینی دەکرێت بە تێوەگلان لەم جۆرە سەرچاوە دیاریکراوانەدا. دابینکەرانی بازرگانی داتای خاوەندارییەتی بریتین لە خزمەتگوزاری کیمیای ئەبستراکتس، وێبی زانست و سکۆپوس، لەکاتێکدا داتای کراوە (و زۆرجار سەرچاوەی کراوە، قازانج نەکردن و کتێبخانە بە پێشەنگی کتێبخانە) بریتین لە DOAB و DOAJ.[٩]

ئەخلاقدەستکاری

گواستنەوەی مافی چاپ لە نووسەرەوە بۆ بڵاوکەرەوە، کە لەلایەن ھەندێک گۆڤارەوە بەکاردێت، دەکرێت جێی مشتومڕ بێت، چونکە زۆرێک لە نووسەران دەیانەوێت زیاتر بە بەربڵاوی بیرۆکەکانیان بڵاو بکەنەوە و لە شوێنێکی تر کەرەستەکانیان بەکاربێنن بەبێ ئەوەی پێویستیان بە مۆڵەت ھەبێت. عادەتەن نووسەرێک یان نووسەرەکان بە نووسینی وتارێک و بەکارھێنانی وێنەکانی تر ئەو کێشەیە خەتەنە دەکەن. ھەندێک لە بڵاوکەرەوەکان لەوانەیە دەیانەوێت بڵاوکردنەوە بۆ گۆڤارەکەیان بۆ ئەوەی بە بێ مەرج دووبارە بەرھەمھێنانەوەی فاشیمایل پەسەند بکەن، بڵاوکەرەوەکانی تر زیاتر بەرگری دەکەن. لە ڕووی بڵاوکراوەکانی توێژینەوەوە، ژمارەیەک لە کێشە سەرەکییەکان بریتین لە:[١٠]

  • ڕاستگۆیی ڕاستگۆیی و نەزاھە ئەرکی ھەر نووسەر و کەسێک و پسپۆڕ و ئەندامی تەختەی سەرنووسەری ڕۆژنامەیە.
  • پرۆسەی پێداچوونەوە. پرۆسەی پێداچوونەوەی ھاوتەمەنەکان بەشداری دەکات لە کۆنترۆڵی جۆری و ئەوە ھەنگاوێکی گرنگە بۆ **دڵنیابوون لە وەستان و ڕەسەنایە بڵاوکراوە دووبارەکراوەکان. ئەو بڵاوکراوانەی کە مافی کۆپیکراو و ماددەی نوێی بڵاونەکراویان تێدایە.[١١]
    • داتا ھەڵبەستراوەکان. ئایا پرۆسەی گۆڕینی بەمەبەستی داتایە بۆ ئەوەی زانیارییەکان زیاتر لە بەرژەوەندی نووسەردا بێت.[١٢]
  • ستاندەردی ئەخلاقی سەروتارەکانی ئەم دوایییەی ڕۆژنامە چەند ئەزموونێکی چالاکی بێویژدانیان پێشکەش کرد.[١٣][١٤]
    • خەمی خۆشگوزەرانی مرۆڤ ڕێنمایییەکانی تاقیکردنەوەی مرۆڤ لە کاتی جەنگی جیھانی بە کۆدی نۆرنبێرگ دەستی پێکرد. لە ڕاپۆرتی بێڵمۆنتەوە گەشەی کردووە بۆ سێ بنەمای سەرەکی دەبێت بابەتەکە بتوانێت بۆ پاراستنی خۆیان ھەڵبژاردنی خۆیان بکەن و قازانجەکان زیاتر لە مەترسییەکان بکەن و بابەتەکانیش ھەڵبسەنگێنرێن بۆ دەستنیشانکردنیان و پێویستە سوودەکان بۆ ھەموو کۆمەڵگا بڕوات
    • خەمی خۆشگوزەرانی ئاژەڵان. چاودێری ڕەوشتی ئاژەڵە لە تاقیکردنەوە زانستییەکاندا ئەی پی ئێس ڕێنمایی و ڕێنمایی توندی داناوە بۆ وەستاندنی گیانەوەرەکان بۆ ئەوەی بە شێوەیەکی ناپێویست زیانیان پێ بگەیەنێت لە تاقیکردنەوەکاندا. ئەمانە بە بەردەوامی نوێ دەکرێنەوە لەلایەن ئەی پی ئێس و یاسایەکی فیدراڵییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کە لەلایەن دی ئێچ ئێچ ئێسەوە جێبەجێ دەکرێت.

نووسیندەستکاری

کێ لەوانەیە داوای مافی نووسەرێتی بکات؟ دەبێت نووسەران بە کام ڕیز ڕیز بکرێن؟ ناکۆکییەکانی بەرژەوەندییەکان ئەمە ئاماژەکردنە بە گریمانەی لایەنگری بەھۆی بەرژەوەندی تایبەتییەوە. ئەوە بە زانین دەکرێت یان نا. ئەمە ناڕەوشتە چونکە داتا دروست دەکات.

ناکۆکی نووسەران. نووسەری وتارێک بە سادەیی نووسەری وتارەکەیە. کێشەی ئەخلاقی لەگەڵ ئەمە کاتێکدایە کە دوو کەس ھەن کە باوەڕیان بە نووسەر ھەیە، بەڵام تەنیا یەک نووسەری ڕاستەقینە ھەیە. ڕێنمایییەکان ھەن بۆ یارمەتیدان لە ھەڵبژاردنی ئەوەی کە نووسەرێتی نووسینەکە بەدەست دەھێنیت. ئەوەی کە نووسەرێتی بەدەست ناھێنێت لە دانپێدانانەکاندا دانراوە. ڕێنمایییەکان لە ئێن ئای ئێچ و ئەنجومەنی سەرنووسەرەکانی زانستەوە ھاتوون.

میژوودەستکاری

یەکەم سەروتاری تۆمارکراوی پێش بڵاوکردنەوە بە ھاوساڵان لە ساڵی ١٦٦٥ لەلایەن سەرنووسەری دامەزرێنەری مامەڵە فەلسەفییەکانی کۆمەڵگای شاھانە، ھێنری ئۆڵدنبێرگ ڕوویدا.[١٥][١٦]

کتێبە تەکنیکی و زانستییەکان تایبەت بوون بە دەیڤد ڤان نۆستراند و گۆڤاری ئەندازیاریی ئەو دووبارە وتاری زانستی ھاوچەرخی بڵاو کردەوە.

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ Öchsner, Andreas (2013), "Types of Scientific Publications", Introduction to Scientific Publishing, SpringerBriefs in Applied Sciences and Technology, Springer Berlin Heidelberg, pp. 9–21, doi:10.1007/978-3-642-38646-6_3, ISBN 978-3-642-38645-9
  2. ^ Speight, James G.; Foote, Russell (2011-04-27). Ethics in Science and Engineering. John Wiley & Sons. p. 241. ISBN 978-1-118-10484-2.
  3. ^ "Evaluation based on scientific publishing: Evaluating books". University of Oulu. Retrieved November 4, 2019.
  4. ^ Talbott, T.; M. Peterson; J. Schwidder; J.D. Myers (2005). "Adapting the electronic laboratory notebook for the semantic era". International Symposium on Collaborative Technologies and Systems. Los Alamitos, CA, US: IEEE Computer Society. pp. 136–143. doi:10.1109/ISCST.2005.1553305. ISBN 0-7695-2387-0.
  5. ^ "MEDLINE Fact Sheet". Washington DC: United States National Library of Medicine. Archived from the original on October 16, 2011. Retrieved October 15, 2011.
  6. ^ Pan, Z; Gao, J (2006). "Crossing the language limitations". PLOS Medicine. 3 (9): E410. doi:10.1371/journal.pmed.0030410. PMC 1576334. PMID 17002510.
  7. ^ Mogull, Scott A. (2017). Scientific And Medical Communication: A Guide For Effective Practice. New York: Routledge. ISBN 978-1-138-84255-7.
  8. ^ Langdon-Neuner, Elise (2007). "Titles in medical articles: What do we know about them?". The Write Stuff. 16 (4): 158–160. Retrieved 25 February 2013.
  9. ^ Miguel, Sandra; Chinchilla-Rodriguez, Zaida; de Moya-Anegón, Félix (2011). "Open access and Scopus: A new approach to scientific visibility from the standpoint of access" (PDF). Journal of the American Society for Information Science and Technology. 62 (6): 1130–1145. doi:10.1002/asi.21532. hdl:10760/16100.
  10. ^ Hubert Chanson (2008). Digital Publishing, Ethics and Hydraulic Engineering: The Elusive or "Boring" Bore?. In: Stefano Pagliara 2nd International Junior Researcher and Engineer Workshop on Hydraulic Structures (IJREW'08), Pisa, Italy, Keynote, pp. 3-13, 30 July-1 August 2008. ISBN 978-88-8492-568-8.
  11. ^ Hubert Chanson (2007). "Research Quality, Publications and Impact in Civil Engineering into the 21st Century. Publish or Perish, Commercial versus Open Access, Internet versus Libraries ?". Canadian Journal of Civil Engineering. 34 (8): 946–951. doi:10.1139/l07-027.
  12. ^ Benos, Dale J.; Fabres, Jorge; Farmer, John; Gutierrez, Jessica P.; Hennessy, Kristin; Kosek, David; Lee, Joo Hyoung; Olteanu, Dragos; Russell, Tara (2005–2006). "Ethics and scientific publication". Advances in Physiology Education. 29 (2): 59–74. doi:10.1152/advan.00056.2004. ISSN 1043-4046. PMID 15905149. S2CID 27019082.
  13. ^ D. Mavinic (2006). "The "Art" of Plagiarism". Canadian Journal of Civil Engineering. 33 (3): iii–vi. doi:10.1139/l06-901.
  14. ^ "Publication Ethical Standards: Guidelines and Procedures". AIAA Journal. 45 (8): 1794. 2007. Bibcode:2007AIAAJ..45.1794.. doi:10.2514/1.32639.
  15. ^ Wagner (2006) p. 220-1
  16. ^ Select Committee on Science and Technology. "The Origin of the Scientific Journal and the Process of Peer Review". Parliament of the United Kingdom. Retrieved 5 December 2014. ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.