پۆتانەکان: 8°N 10°E / 8°N 10°E / 8; 10

نێجیریا یان نەیجیریا، بە ڕەسمی کۆماری فیدراڵی نێجیریا (بە ئینگلیزی: Federal Republic of Nigeria) وڵاتێکە لە کیشوەری ئەفریقا. چاد لە ڕۆژھەڵاتی ڕۆژئاوای باکووری ئەفریقا، کامیروون لە ڕۆژھەڵات، بێنین لە ڕۆژاوا، کەناردەریاکەی لە باشووری گولفی گیونیایە لە ئۆقیانووسی ئاتلانتیکی. سیستەمی فیدرالی کۆمارییە، کە تیابووی ٣٦ شار، و ٣١ ناوچە لە پایتەخەتەکەی پایتەختی وڵاتەکە ناوی ئەبووجایە کە دەکەوێتە لاگۆس کە بەناوبانگترین شارە لە وڵاتەکە و لە تەواوی ئەفریقا.

کۆماری فیدراڵی نێجیریا

Jamhuriyar Taraiyar Nijeriya کۆدی زمانی نادروست.
Ȯha nke Ohaneze Naíjíríà کۆدی زمانی نادروست.
Àpapọ̀ Olómìnira ilẹ̀ Nàìjíríà (یۆروبا)
دروشم: "Unity and Faith, Peace and Progress"
سروود: "Arise, O Compatriots"
ھەڵکەوتەی  نێجیریا  (dark blue) – لە ئەفریقا  (light blue و dark grey) – لە یەکێتیی ئەفریقا  (light blue)  —  [ڕێنوێن]
ھەڵکەوتەی  نێجیریا  (dark blue)

– لە ئەفریقا  (light blue و dark grey)
– لە یەکێتیی ئەفریقا  (light blue)  —  [ڕێنوێن]

پایتەختئابوجا
9°4′N 7°29′E / 9.067°N 7.483°E / 9.067; 7.483
گەورەترین شار لاگووس
زمانە فەرمییەکان English
زمانە نیشتمانییەکان Hausa, Igbo, Yoruba
زمانە ناوچەییەکان Edo, Efik, Fulani, Idoma, Ijaw Kanuri[١]
ناوی هاووڵاتی Nigerian
دەوڵەت Presidential Federal republic
 -  President موحەممەد بوخاری
 -  Vice President Yemi Osinbajo
Independence from the شانشینی یەکگرتوو 
 -  Unification of Southern and Northern Nigeria ١٩١٤ 
 -  Declared and recognized ١ تشرینی یەکەم ١٩٦٠ 
 -  Republic declared ١ تشرینی یەکەم ١٩٦٣ 
ڕووبەر
 -  سەرجەم ٩٢٣٬٧٦٨ کیلۆمەتری چوارگۆشە (32nd)
٣٥٦٬٦٦٧ مایلی چوارگۆشە 
 -  ئاو (%) ١٫٤
ژمارەی دانیشتوان
 -  بەراوردی ٢٠١٢ 170,123,740[٢] (7th)
 -  چڕی ١٨٤٫٢ کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (71st)
٤٧٧٫٠کەس لە مایلی چوارگۆشە
GDP (PPP) بەراوردی ٢٠١١
 -  سەرجەم $415.132 billion[٣] 
 -  سەرانە $٢٬٥٨٩ 
GDP (nominal) بەراوردی ٢٠١١
 -  سەرجەم $247.128 billion[٣] 
 -  سەرانە $١٬٥٤١ 
Gini (٢٠٠٣) ٤٣٫٧ (medium
HDI (٢٠١١) increase 0.459[٤] (low) (١٥٦th)
دراو Naira (₦) (NGN)
ناوچەی کاتی WAT (UTC+١)
 -  ھاوین (DST) not observed (UTC+١)
لای لێخوڕین right
پاوانی ئینتەرنێت .ng
کۆدی تەلەفۆن +٢٣٤

نێجیریا کۆمەڵگایەکی فرە ڕەگەزییە کە تیابووی ٢٥٠ جۆر ڕەگەز و تیابووی ٥٠٠ زمانی جیایە، کە ھەموو ئەمانە بە مانای ھەبوونی کلتوری جیاواز دێن لە وڵاتەکە[٥][٦][٧] ھەروەھا زمانی فەرمی وڵاتەکە زمانی ئینگلیزییە کە بەکارھاتووە بۆ ئاسانکردنەوەی زمان لە وڵاتەکە[٨]، نێجێریا جیاکارییەکی ھەیە لەنێوان ڕێژەی دانیشتووانی دوو ئاین، بۆ نموونە وڵاتەکە دابەشبووە بەسەر دوو ئاراستە، ئاراستەی باکوور موسڵمانەکان تیای دەژین، و ئاراستەی باشوور مەسیحییەکان تیای دەژین، وڵاتەکە پێنجەمە لە زۆری دانیشتووانی موسڵمان لە وڵاتەکە و شەشەمە لە زۆری دانیشتووانی مەسیحی لە وڵاتەکە[٩]، دەستووری نێجێریا دڵنیایی لە ھەبوونی ئازادی ئاین دەکاتەوە لە وڵاتەکە.[١٠]

ئاییندەستکاری

ئایینەکان لە نێجیریا [١١]
ئایینەکان ڕێژە
سوننە
  
٥٢٫٠٪
مەسیحی
  
٤٨٫٠٪

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ "Languages of Nigeria". Ethnologue. Retrieved 2010-09-12.
  2. ^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری factbook نەدراوە
  3. ^ ئ ا "Nigeria". International Monetary Fund. Retrieved September 20, 2011.
  4. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Human_Development_Index#cite_note-UNDP-0
  5. ^ "Ethnicity in Nigeria". PBS. 5 April 2007. Retrieved 9 May 2015.
  6. ^ "Nigeria". Ethnologue. Retrieved 4 July 2019.
  7. ^ Pereltsvaig, Asya (16 June 2011). "Linguistic diversity in Africa and Europe – Languages Of The World". Archived from the original on 15 May 2012. Retrieved 4 July 2019.
  8. ^ Mann, Charles C. (1990). "Choosing an Indigenous Official Language for Nigeria" (PDF).
  9. ^ "The countries with the 10 largest Christian populations and the 10 largest Muslim populations". Pew Research Center. Retrieved 2020-05-25.
  10. ^ "Nigerian Constitution". Nigeria Law. Retrieved 17 July 2015.
  11. ^ بەختیاری, سەعی. جوگرافیا. تاران: ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی. ISBN 978-964-342-431-2.

بەستەرە دەرەکییەکاندەستکاری

  • ماڵپەری فەرمی
  • ئەتڵەسی نێجیریا لە ویکیمیدیا   Wikimedia Atlas of Nigeria
  •   میدیای پەیوەندیدار بە Nigeria لە ویکیمیدیا کۆمنز