نیزامیی گەنجەوی

شاعیری کورد

نیزامیی گەنجەوی (١٢٠٩–١١٤٠؛ بە فارسی: نظامی گنجوی) شاعیری ئێرانیی بە ڕەچەڵەک کوردە کە بە بۆنەی ھۆنراوە داستانییە جەنگاوەری و غەرامیەکانیەوە ناسراوە.

نیزامیی گەنجەوی
Nizami Rug Crop.jpg
Portrett av Nezami på teppe, museet i Ganja, Aserbajdsjan
نظامی گنجوی لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
لەدایکبوونبەن. ١١٤١ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
گەنجە لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
مەرگ١٢٠٩ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە (بە تەمەنی ھەڵە: Need valid year, month, day )
گەنجە لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
گۆڕگەنجە لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
پیشەشاعیر، نووسەر، فەیلەسووف لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
کارەکانKhamsa لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
نیزامیی گەنجەوی

ژیاندەستکاری

لە بارەی ژیانی نیزامیەوە زانیاریی زۆر لە بەر دەستدا نیە. ناوی تەواوی نیزامەددین ئەبوو موحەممەد ئیلیاس کوڕی یووسف کوڕی زەکیە. لە ساڵی ١١٤٠ی زاینی لە شاری گەنجە لە دایک بوە. بە گوێرەی بەیتێکی کتێبی لەیلی و مەجنوون (گر مادرِ من رئیسە کُرد/ مادر صفتانە پیشِ من مُرد) دایکی کورد بووە نێوی ڕەئیسە خانم بوە. باوکیشی خەڵکی شاری قوم بوە. نیزامی ژیانی منداڵیی لە قەفقازدا بردوەتە سەر و لە منداڵیدا باوک و دایکی لە دەس داوە. لە ساڵی ١٢٠٩ لە گەنجە کۆچی دوایی کردوە.

شێعری نیزامیدەستکاری

نیزامی لە نووسینی مەسنەوی بە تایبەت ھۆنراوەی داستانیی حەماسی و غەرامی‌دا دەستێکی بەرزی بوە و لە دوای ئەو کۆمەڵێک لە شاعیرانی فارس تەقلیدیان لێ کردوە. ناوەرۆکی زۆربەی ھۆنراوەکانی ڕەنگی مێژوویی، ئایینی، حەماسی و خۆشەویستییان ھەیە.

بەرھەمەکاندەستکاری

پێنج دیوانی شیعری بە زمانی فارسی ھەیە کە بە خەمسەی نیزامی (واتە پێنجینەی نیزامی) ناسراون. ئەم کتێبانە بریتین لە:

  • مخزن الاسرار
  • خسرو و شیرین
  • لیلی و مجنون
  • ھفت پیکر (حەوت پەیکەر): کە بە باسی میعراجی پێغەمبەری ئیسلام دەست پێدەکات و باسی ئەسڵیی لە بارەی بەھرامی گۆڕی، پاشای ئێرانیە کە نیزامی بە شێوازێکی حەماسی و ئەوینداری باسی ژیانی کردوە.
  • اسکندرنامە

وەرگێڕان بە کوردیدەستکاری

ئەم کتێبانە لە نیزامی وەرگێڕاوەتەوە سەر زمانی کوردی.

سەرچاوەکاندەستکاری