چیاکانی ئۆڕاڵ

زنجیرەچیاکانی ئورال (بە ڕووسی: Ура́льские го́ры) زنجیرەچیایەکە ئاسیا بە ئەورووپاوە دەبەستێتەوە، کە دەکەوێتە ڕووسیا و کازاخستان چیاکانی ئورال زنجیرەچیایێکن کە بۆ نزیکەی ٢٤٠٠ کیلۆمەتر لە بەشی ڕۆژاوای ڕووسیا درێژ دەبنەوە. ئەم شاخانە لە بازنەی جەمسەری باکوورەوە بەرەو نزیک سنووری کازاخستان درێژ دەبێتەوە. زۆرێک لە جوگرافیناسان لە سنووری نێوان کیشوەرەکانی ئەورووپا و ئاسیادا ڕەچاویان دەکەن. ئەم شاخانە بڕێکی زۆر سامانی کانزاییان تێدایە وەک کانزای خوێ کە لە سەدەی ١٦ەوە چالاکییەکی گرنگ بووە، لەکاتێکدا کە کانزای ئاسن و مس لە سەدەی ١٨دا گەشاوەتەوە، ئۆرالییەکان بەناوبانگن بە خشڵ و بەردی بەنرخ، لەوانە زێر، شاھانە و عەمیتیستەکان. چالاکی دیکەی کانزای بۆکسیتە، کرۆمیۆم، خەڵوز، زێڕ، زیو، سەرد، مس، ئاسن، مەگنیزیۆم، نیکل، پلاتینۆم و پۆتاش بەرھەم دەھێنێت نەوت لە ڕۆژاوای ئورالەکان دۆزرایەوە و کێڵگە نوێیەکانی گاز و نەوت لە بەرەی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم شاخانە ئاشکرا کران ھەروەھا چیاکانی ئورال یەکێکن لە گەورەترین یەدەگی ئەسبێستۆسیان ھەیە لە جیھاندا.[١]

چیاکانی ئۆڕاڵ
Landscape view in Circumpolar Urals.jpg
وڵاتڕووسیا
پۆتانی شوێن٦٠°٠′٠″N ٥٩°٠′٠″E
بەرزترین خاڵMount Narodnaya
بەرزی لە ئاستی دەریا١٬٨٩٥ مەتر
لە خوارەوە دێتUral Ocean
Time periodPaleozoic، Carboniferous

پێشکەوتنی پیشەسازی کانزایی لە چیاکانی ئورال ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە دابینکردنی کانزا و سووتەمەنی بۆ یەکێتی سۆڤیەتی (پێشوو) لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا. چیاکان نزیکەی ٣٠٠ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا لە کۆتایی سەردەمی پیری دروستبوون. کێوەکان تێکشکێنران، نزیکەی ٢٠٠ ملیۆن ساڵ لەمەوپێش دووبارە دروستکرانەوە. لەو کاتەوە ئەم شاخانە ڕووخاون و دەکرێنە گردی تەپۆڵکەیی، کە زۆربەیان لە ٣٠٠ بۆ ١٨٠٠ مەتر بەرز دەبێتەوە لووتکەی چیای نارودنایا (١٬٨٩٧ مەتر) بەرزترین لووتکەیە لە چیای ئورال.[٢]

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ Geological Society of London (1845). The Quarterly journal of the Geological Society of London. unknown library. London [etc.]
  2. ^ "Урал (географич.)". bse.sci-lib.com. Retrieved 2021-09-21.