پراگماتیزم یان کردەوەخوازی یان کردارخوازی[١] ھۆرتەوبەرەیەکی فەلسەفییە کە وشە و ھزر بە ئامرازی پێشبینیکردن و چارەسەرکردنی پرس و دەستبەکاربوون دەزانێ و، ئەوە ڕەت دەکاتەوە کە ئەرکی ئەندێشە گێڕانەوە و نواندنەوەی واقیعە. پراگماتیستەکان دەڵێن بۆ ئەوەی کە فەلسەفیترین مژارەکان - وەک سروشتی مەعریفەت و زمان و تێگەیشتەکان و مانا و باوەڕەکان و زانست - بە باشترین شێوە خۆیان نیشان بدەن، پێویستە بە کردەوە بە کار بگیرێن و ڕادەی سەرکەوتن یا پەککەوتنیان لە کردەوەدا ھەڵبسەنگێندرێ.[٢] پراگماتیزم پێی وایە ئێمە ھەقیقەتی ڕەھامان نییە، بەڵکوو ھەقیقەتی سوودبەخش یا مەعریفەتی سوودبەخشمان ھەیە و ئەزموون ئەمەی سەلماندووە. ھەقیقەت بە ئاکامەکانیەوە دەناسرێ و خۆی دەردەخا. ھەرچی قازانج و سوودی بێ ئەوە ھەقیقەتە و ڕاستە.[٣]

پراگماتیزم لە ۱۸۷۰کان لە ویلایەتە یەکگرتووکاندا دەستی پێ کرد. سەرچاوەکەی زۆرتر دەگەڕێننەوە بۆ چارڵز سەندێرز پێرس و ویلیام جەیمز و جۆن دیوویی.[٣]

سەرچاوەکان

دەستکاری
  1. ^ سەجادی, بەختیار (2022). فەرھەنگی زاراوەی ڕەخنەیی. ماڵی وەفایی. p. 362.
  2. ^ "Pragmatism", Wikipedia (بە ئینگلیزی), 2022-10-01, retrieved 2022-10-25
  3. ^ ئ ا ئەحمەد ئەسوەد, نەوزاد. فەرھەنگی زاراوەکانی ئەدەب و زانستە مرۆڤایەتییەکان. غەزەلنووس. p. 107.