ئێستڕۆجین (بە ئینگلیزی: Estrogen) ھۆرمۆنێکە توخمە پەرەسەندن و فرمانەکانی زۆربوون لە مێیەدا ڕێکدەخات.

ساختمانی ئێستریۆل، جۆرێک لە ئێسترۆجین

ئیسترۆجین بەرپرسە لە گەشەپێدان و ڕێکخستنەوەی لاشەی مرۆڤ بە شێوەی مێینە کاتێک مرۆڤەکە

لە ھەرزەکاریدایە ئەوە ھۆرمۆنەکە یارمەتی دەدات بەشێوەیی مێینە گەشە بکات[ژێدەر پێویستە]

کارکردندەستکاری

کارەکانی ئیسترۆجین لەلاشەدا:

ئەگەر بێت و ڕێژەی ئیسترۆجین نۆرمال بێت ئەوا لاشە:

  • ڕێکخستنەوە و گەشە بە شێوەی مێینە
  • ڕێکخستنەوە و گەشە بە ئەندامی زاوزێ
  • ڕێکخستنەوە و گەشەی پێکھاتەکانی تری جەستە بە شێوەی مێینە (قژ، ڕووخسار، پێست، لاشە)

کارەکانی پرۆجسترۆن لەجەستەدا:

  • یارمەتی سووڕی مانگانە و دووگیانی دەدات[١]
  • یارمەتی (لاکتۆز) گەشەی شیر دەدات لە مەمک[٢]
  • لەکاتی سووری مانگانە کاتێک ھێلکە لە جەستە دەردەچێت لە ڕۆژی چواردەیەمین کە ھێلکە ئامادە دەبێت پرۆجسترۆن لاشە ئامادە دەکات بۆ دوگیانی

کاتێک ھێلکەکە بەر ھیچ شتێک ناکەوێت ئەوا گەشەی پرۆجسترۆن دەکەوێ و شوێنی ئامادەبوونی بۆ دووگیانی دادەرمێ و ئەو خوێنەی لە ژوورەوەیە

دێتە دەرەوە دوبارە لاشە خۆی ئامادە دەکاتەوە بۆ ماوەیەکی تری دووگیانی[١]

کەمی ھۆرمۆنی ئیسترۆجین لەلاشەدا:

  • گۆرانی بار و دۆخ (خەمباری، دڵخۆشی)
  • ئێش لە مەمک
  • ئازاری زۆر (لەکاتی سێکس) بەھۆی وشکی ئەندامی زاوزێ
  • خەمۆکی
  • کێشە لە خۆکۆکردنەوە (تەرکیز، بیرکردنەوەی ورد)
  • ماندوویەتی (ھیلاکی)[٣]

ھۆکاری کەمی ئیسترۆجین لەلاشەدا:

  • کەمی کارکردنی (pituitary gland) پارچەیەکە لە مێشک بەرپرسە لە ڕێکخستنەوە و گەشەپێدانی ھۆرمۆنەکانی لاشە[٤]
  • سترێس، خەمۆکی، مێژووی خێزانی
  • زۆر ڕێجیم کردن، کێشە لەخواردن،[٣]

کاریگەری ھۆرمۆنەکاندەستکاری

ئەو ئافرەتانەی ڕێژەیەکی بەرز لە ھۆرمۆنی تێستۆستیرۆنیان ھەیە، لەوانەیە سایزی مەمکیان بچووکتر ببێت لەوانەی ھۆرمۆنەکەیان کەمتر ھەیە[٥]

لە جوانکاریدادەستکاری

ئەکرێت ئێسترۆجین و پڕۆجێسترۆن ڕۆلێکی گرنگ ببینن لە جوانی ڕووخسار[٦][٧][٨][٩][١٠][١١] لەبەر ئەوەی ئێسترۆجین پەیوەندیەکی باشی ھەیە لەگەڵ تەڕکردنەوەی پێستی ڕووخسار و باشترکردنی کوالێتی پێستی ڕووخسار و کۆلاجین [١٢][١٣][١٤] لەکاتی نەمانی سووڕی مانگانەدا چرچی ڕووخسار بەدیار دەکەوێت ئەمەش یەکێک لە ھۆکارەکانی کەمبوونەوەی ھۆڕمۆنی ئێسترۆجینە[١٥]

ئیسترۆجیندەستکاری

ئەو کارانەی ئیسترۆجین ئەتوانێت بیکات لەسەر پێست و ڕووخسار:[١٦][١٧][١٨]

  • تەڕکردنەوەی پێست[١٩]
  • یارمەتی ساڕێژبوونی برین[١٩]
  • زیادبوونی کۆلاجین[١٩][٢٠]
  • ھەستکردن بە جوانی[٢١][٢٢]
  • باشترکردنی کوالێتی ڕووخسار و کۆنتڕۆلکردنی چەوری ڕووخسار[٢٠][٢٣]
  • ھاوکارە لە دژە پیربوون و چرچبوون[٢٤][٢٥][٢٦][٢٧][٢٨]
  • کۆنتڕۆلی مووی ڕووخسار[٢٩] (بە پێچەوانەوە تێستۆستێرۆن مووەکان بەھێزدەکات[٣٠])
تەندروستیدەستکاری

ھەرچۆنێک بێت وەرگرتنی چارەسەری ئێسترۆجین لە کەسانی تەمەن گەورە کێشە بۆ زەھایمەر و Demntia دروست دەکات[٣١]

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ ئ ا ماڵپەری تەندروستی ھۆرمۆنەکانی تۆ ، پرۆجسترۆن، بەزمانی ئینگلیزی، تشرینی دووەمی ٢٠١٨
  2. ^ ماڵپەری ئافرەتی تەندروست ، پرۆجسترۆن چ ھەستێکت پێ دەبەخشێ؟، بە زمانی ئینگلیزی،
  3. ^ ئ ا ماڵپەری ھێلس لاین ، کەمی ھۆرمۆنی ئیسترۆجین لەلاشەدا، September 28, 2018
  4. ^ ماڵپەری تەندروستی Pituitary, زانیاریەکان لەسەر ھۆرمۆنەکانی Pituitary
  5. ^ "Testosterone — What It Does And Doesn't Do". Harvard Health. 2015-07-16. Retrieved 2021-08-02.
  6. ^ Hoffman, Bill (2005-11-03). "ESTROGEN MAKES FACE SEXIER: DOC". New York Post. Retrieved 2021-08-03.
  7. ^ "Which Hormones Make You Look Younger?". Rani Anbarasu MD PA. 2020-01-24. Retrieved 2021-08-03.
  8. ^ "Information on Estrogen Hormone Therapy | Gender Affirming Health Program". transcare.ucsf.edu. Retrieved 2021-08-03.
  9. ^ April 2016, Christopher Wanjek 26 (2016-04-26). "Scientists Find New Way to Tan or Lighten Skin". livescience.com. Retrieved 2021-08-03.
  10. ^ July 2008, Robert Roy Britt 29 (2008-07-29). "5 Things You Must Know About Skin Cancer". livescience.com. Retrieved 2021-08-03.
  11. ^ "Melanocyte-stimulating hormone | You and Your Hormones from the Society for Endocrinology". www.yourhormones.info. Retrieved 2021-08-03.
  12. ^ Thornton, M. Julie (2013-04-01). "Estrogens and aging skin". Dermato-endocrinology. 5 (2): 264–270. doi:10.4161/derm.23872. ISSN 1938-1972. PMC 3772914. PMID 24194966.
  13. ^ Rzepecki, Alexandra K.; Murase, Jenny E.; Juran, Rupal; Fabi, Sabrina G.; McLellan, Beth N. (2019-03-15). "Estrogen-deficient skin: The role of topical therapy". International Journal of Women's Dermatology. 5 (2): 85–90. doi:10.1016/j.ijwd.2019.01.001. ISSN 2352-6475. PMC 6451761. PMID 30997378.
  14. ^ Thornton, M. Julie (2013-04-01). "Estrogens and aging skin". Dermato-endocrinology. 5 (2): 264–270. doi:10.4161/derm.23872. ISSN 1938-1972. PMC 3772914. PMID 24194966.
  15. ^ "Better Skin After Menopause". WebMD. Retrieved 2021-08-03.
  16. ^ Nast, Condé (2009-01-12). "Sex Health News: Want to Know if He's Into You? Smell His Sweat". Glamour. Retrieved 2021-08-03.
  17. ^ "Uses of Estrogen in Treating the Skin". Music City SCALE. 2019-05-24. Retrieved 2021-08-03.
  18. ^ Vince, Gaia. "Hormone levels predict attractiveness of women". New Scientist. Retrieved 2021-08-03.
  19. ^ ئ ا ب "Skin and the cycle: how hormones affect your skin". helloclue.com. Retrieved 2021-08-03.
  20. ^ ئ ا "Estrogen & other hormones in Skin Creams". Haldey Compounding Pharmacy. 2021-01-27. Retrieved 2021-08-03.
  21. ^ Staff, Reuters (2009-01-14). "Feeling pretty? Hormones may lead to more..." Reuters. Retrieved 2021-08-03.
  22. ^ "Attractive women tend to have higher oestrogen levels". www.medicalnewstoday.com. 2005-11-03. Retrieved 2021-08-03.
  23. ^ "Can 'Resetting' Your Hormones Improve Your Skin | Everyday Health". EverydayHealth.com. Retrieved 2021-08-03.
  24. ^ Shah, M. G.; Maibach, H. I. (2001). "Estrogen and skin. An overview". American Journal of Clinical Dermatology. 2 (3): 143–150. doi:10.2165/00128071-200102030-00003. ISSN 1175-0561. PMID 11705091.
  25. ^ "Information on Estrogen Hormone Therapy | Gender Affirming Health Program". transcare.ucsf.edu. Retrieved 2021-08-03.
  26. ^ Stevenson, Susan; Thornton, Julie (2007-9). "Effect of estrogens on skin aging and the potential role of SERMs". Clinical Interventions in Aging. 2 (3): 283–297. ISSN 1176-9092. PMC 2685269. PMID 18044179. Check date values in: |date= (help)
  27. ^ Thornton, M. Julie (2013-04-01). "Estrogens and aging skin". Dermato-endocrinology. 5 (2): 264–270. doi:10.4161/derm.23872. ISSN 1938-1972. PMC 3772914. PMID 24194966.
  28. ^ "Does Estrogen Help Age Skin Better?". www.urmc.rochester.edu. Retrieved 2021-08-03.
  29. ^ "Excessive Or Unwanted Hair In Women". Healthline. 2015-10-15. Retrieved 2021-08-03.
  30. ^ "Hirsutism (excessive hair) - women - Better Health Channel". www.betterhealth.vic.gov.au. Retrieved 2021-08-03.
  31. ^ "Estrogen Therapy's Link With Dementia Risk Depends on Age When Taken, Study Finds". Estrogen Therapy's Link With Dementia Risk Depends on Age When Taken, Study Finds | UC San Francisco. Retrieved 2021-08-03.
  • پەرتووکی زیندەزانی ١٢ (چاپی دووەم - ٢٠١١)