ئیستیقرای ماتماتیکی

ئیستیقرای ماتماتیکی یان دەرئەنجامی بیرکاری [١] (بە ئینگلیزی: Mathematical induction) یەکێک لە ڕێگاکانی سەلماندنی تیۆرمە بیرکارییەکان لەسەر ژمارە سروشتییەکانە. بۆ سەلماندنی ڕاستی تیۆرێم یان دەستەواژەیەک، لە ڕێگەی ئیستیقرای ماتماتیکی، سێ ھەنگاو پەیڕەو دەکرێت لە ھەنگاوی یەکەمدا ڕاستی تیۆرمەکە‎ بۆ ژمارەیەکی بنچینە وەکوو ، دەسەلمێنرێت. بە زانینی ئەوەی کە لانیکەم بۆ ھەندێک لە ژمارە سروشتییەکان ‎‎ تیۆرمەکە پاسادانە، ئینجا وا دادەنرێ ‎‎ دەستەواژەکە ڕاست بێت، ڕاستی ‎‎ بە شێوەی زنجیرەیەک ڕێسای لۆژیکییانە دەسەلمێنرێت. ئەم شێوە سەلماندنە یەکەم جار لەلایەن ماتماتیکزانی ئێرانی ئەبوبەکر کەرەجی بەکار ھات.

Dominoeffect.png

ئیستیقرای ماتماتیکیدەستکاری

ئیستیقرای ماتماتیکی بە زمانی شێوەیی ماتماتیک، بەم شێوە دەردەبڕن:

 

نموونەدەستکاری

بە بەکارھێنانی ئیستیقرای ماتماتیکی، ڕاستیی ھاوکێشەی

 

بۆ ھەر ژمارەیەکی سروشتی وەکوو   دەسەلمێنرێت:

  • ھاوکێشەکە بۆ ۱ ڕاستە:

 

  • ئینجا وا دادەنرێ، ھاوکێشەکە بۆ   ژمارەی سروشتی یەکەم ڕاست بێت:

 

ئەوا:

 
  • بەم شێوە بۆ   دەسەلمێنرێت:
 

پەراوێزەکاندەستکاری

  1. ^ بیرکاری بۆ ھەمووان، کتێبی قوتابی، پۆلی یازدەھەمی زانستی

سەرچاوەکاندەستکاری

  • Spivak، M. (2006). Calculus. Calculus (وەشانی 3rd). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-86744-3. لە ڕێکەوتی 2018-12-01 ھێنراوە.