وەنەوشە، وەنۆشە یان بنەوشە (بە لاتینی: Viola) گوڵێکە لە بنەماڵەی وەنەوشەییەکان (Violaceae). ئەم گوڵە بە چەند ڕەنگ بەتایبەت مۆر یان بەنەوش ھەیە و ڕەنگە لەبەر ڕەنگی گوڵەکەی ئەم ناوەشی پێ درابێت. وەنەوشە وەکوو دەرمانیش کەڵکی لێ وەردەگیرێ. وەنەوشە زۆر لە وێژەی کوردی و فارسیدا بە کار براوە، ئەمەش دوو ھۆکاری ھەیە یەکەم ڕواڵەتی جوانی گوڵەکەی، دووھەم لار بوونەوەی ساقەتەکەی کە گوڵەکەی بە کەچئەستۆ دەر دەخا.

جۆرە وەنەوشەیەک کە لە کێوەکانی کوردستاندا بە جۆرێکی خۆڕسک دەڕوێ
ڕەنگەکانی دیکەی گوڵی وەنەوشە

وەنەوشە لە وێژەی کوردیدا

دەستکاری

بێسارانی دەڵێت:

چراغ وەنەوشە و چنوور چەنی گوڵسەودای دیدەن تۆیان کەوت نە دڵ

واتە (وەرگێڕانی پیرەمێرد):

گیانە وەنەوشە و چنوور لەگەڵ گوڵسەودای دیدەنی تۆیان کەوتە دڵ

نالی دەڵێت:

تەنھایی سەمەن بەرگی بەنەوشە کە لەبەر کەنوەک نووری دڵی موئمین و زوڵماتی گوناھن

مەحوی دەڵێت:

خەت و زاری کە باسی کەوتە گوڵزارکەچ ئەستۆ ما وەنەوشە، غونچە دڵتەنگ

حاجی قادری کۆیی دەڵێت:

لە کن بەنەوشە و خاو و ھەڵاڵ و بەیبوونیھەڵاڵی پێستەیی خاوە عەبیر و موشکی خەتا

سەرچاوەکان

دەستکاری
  • گوڵنامەی کوردی
  • دیوانی بێسارانی، مەلا مستەفای بێسارانی، لێکدانەوەی حەکیم مەلا ساڵح، کتاب مھرگان، سنە، ١٩٩٦
  • دیوانی نالی، لێکۆڵینەوە و لێکدانەوەی مەلا عبدالکریمی مدرس و فاتح عبدالکریم، چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد – بەغدا ١٩٧٦