پەڕەی سەرەکی بکەرەوە
ئاماری ئەنجامی کودەتاکان لە جیهان دا

کودەتا کردەوە و فێڵێکی سیاسی و ھەوڵێکە لە لایەن ڕێکخراوێکی نایاسایی، بۆ ڕوخاندن و وەلانانی ڕێبەرانی حکوومەت، کە لە ڕێگای توندوتیژی یان ھەڕەشە ئەنجام دەدرێ.

کودەتای ساڵی ١٩١٣ی عوسمانی

ئەم توندوتیژیە زۆرکات کورت و لەپڕ ڕایە و لە لایان کەسانێکی کەم (بە پێچەوانەی شۆڕش کە لە لایان زۆربەی خەڵک دەکرێ) بە کاردێ.

بەڕێوەبەرانی کودەتا لەوانەیە کۆنترۆڵی ھێزە سەربازیەکانیان لە دەست دابێ.

کودەتای ساڵی ٢٠٠٩ی ھۆندووراس

وشە ناسیدەستکاری

وشەی «کودەتا» (فەڕەنسی:coup d'état)و(کوردی:وەچەرخان) لە زمانی فەڕەنسی ھاتۆتە ناو زمانی فارسی و لەزمانی فارسیش ھاتۆتە ناو زمانی کوردی ئەمیش بەھۆی چاڵاک نەبوونی ئەکادیمیای کوردی و کاریگەری زمانی فارسی بەسەر زمانی کوردی، ئەم وشەیە لەزمانی کوردی پێی دەوترێت (وەچەرخان) بە مانای وەشاندنی گوورزی لەناکاو و بەرھەڵست بوونی حکوومەتە.

ھۆکارەکانی سەرکەوتنی کودەتادەستکاری

لە تێڕوانینی ساموێل ھانتینگتۆن زانای زانستە ڕامیاریەکان، کودەتایەک تەنیا بە دوو جۆر سەرکەوتوو دەبێ.

  • یان چالاکیە ڕامیاریەکان لە کۆمەڵگا دا کەم بن،
  • یان دەبێ زۆربەی چالاکە ڕامیاریەکان لەگەڵ کودەتاکە ھاوڕا بن

یەکگرتنی زۆربەی چالاکیە ڕامیاریەکان ئەگەری زۆر کەمە، ھەر بۆیەش تێڕوانینی دووھەم کەم ڕوو دەدا.

دابەش کردنی ھێزیش لە ناو کودەتا و لە نێوان گرووپە ڕامیاریەکان زۆر بە دەگمەنی ڕوودەدا.

سەرچاوەکاندەستکاری