پەڕەی سەرەکی بکەرەوە
بازنەی ژیانی ژێرخان بە کورتی
ڕێگەکان و ڕێوبان لە ژێر خانە گرنگەکان هەر وڵاتێکن
بەنداوەکان نموونەیەکن لە ژێرخانە گشتییەکان.

ژێرخان (بە ئینگلیزی: Infrastructure) بە ئەو پێکھاتانە و سیستەمانە دەوترێ کە لە وڵات یان شارێکدا وەکوو بناغەیەک بۆ پەرە سەندنی ئابووری و بەڕێوە چوونی ژیانی خەڵک پێویستن. دوو جۆری سەرەکیی ژێرخانەکان بریتین لە ژێرخانی نەرم و ژێرخانی سەخت. ژێرخانی نەرم بریتین لەو ژێرخانانە کە وجوودی فیزیکییان نیە وەکوو سیستەمی پەروەردە و سیستەمی تەندروستیی شارێک یان وڵاتێک. بەڵام ژێرخانی ڕەق ئەو پێکھاتانەن کە وجوودی فیزیکیان ھەیە، بۆ نموونە وەکوو بەنداو، سیستەمی زێراب و سیستەمی ڕێگەکانی شار یان وڵاتێک. چۆنیەتیی بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی ژێرخانەکان یەکێک لە دڵەڕاوکێ سەرەکییەکانی حکوومەتەکانە لە سەدەی بیست و یەکەمدا. بەم بۆنەوە زۆرێک وڵاتان دەستیان کردووە بە بەڕێوەبەرایەتیی سامانی ژێرخانەکان.[١][٢]


بازنەی ژیانی ژێرخاندەستکاری

ژێرخانەکانیش وەک زۆر شتی تر بازنەیەکی ژیانیان ھەیە. بازنەی ژیانی ژێرخانەکان بە کورتی پێک دێت لە پلان، کردنەوە، نۆژەنکردنەوە و لەناوبردن یا دووبارە کردنەوە. بازنە بەو مەعنایەی کە لە دوایی ژیانیاندا تیا ناچن بەڵکوو، سەرلە نوێ دروست دەکرێنەوە یا زبڵەکانیان لە پرۆژەیەکی تردا بە کار دەھێنرێت. ژێرخانە فیزیکییەکان بێ نۆژەنکردنەوە زوو تێک دەشکێن و لە ناو دەچن، بەڵام کاتێک بە جۆرێکی سیستەماتیک ئاگادارییان لێ بکرێت، ڕەنگە بازنەی ژیانیان بۆ چەند سەد ساڵ درێژ بێتەوە.[٣]

سەرچاوەکاندەستکاری

  1. ^ Vanier, D., (2001), “Why Industry Needs Asset Management tools,” ASCE Journal of Computing in Civil Engineering, 15 (1), 35-43. 
  2. ^ "El-Diraby, T. E., Kinawy, S., & Piryonesi, S. M. (2017). A Comprehensive Review of Approaches Used by Ontario Municipalities to Develop Road Asset Management Plans (No. 17-00281)". 
  3. ^ Mirza, S. (2007). “Danger Ahead: The Coming Collapse of Canada's Municipal Infrastructure,” Federation of Canadian Municipalities, Ottawa.