خۆکوژی: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

ب
بەسەرداچوونەوە (بچووک)
(شائەمراز چاکسازی)
ب (بەسەرداچوونەوە (بچووک))
[[پەڕگە:Edouard Manet 059.jpg|وێنۆک|خۆکوشتن،خۆکوژییەکە، نیگارەیەک لەلەلایەن ئێدوارد مانێ]]
'''خۆکوژی''' یان '''خۆکوشتن''' بریتییە لەو کردەیەی کەسێک کۆتایی بە ژیانی خۆی دەھێنێت و بەمەبەست دەبێتە ھۆی مەرگی خۆی. خۆکوشتن زۆرجار لە دوای ھیوابڕان ڕوودەدات؛ حاڵەتێک کە زۆرجار لەگەڵ [[نەخۆشیی دەروونی]]، [[خەمۆکی]]، خواردنەوەی [[ئەلکول]] و ھتدھتد… ھاوکاتە.<ref>Paris, J (June 2002). "Chronic suicidality among patients with borderline personality disorder". Psychiatric services (Washington, D.C.) 53 (6): 738–42. doi:10.1176/appi.ps.53.6.738. PMID 12045312.</ref><ref>Hawton K, van Heeringen K (April 2009). "Suicide". Lancet 373 (9672): 1372–81. doi:10.1016/S0140-6736(09)60372-X. PMID 19376453.</ref> لەسەردەیلە سەدەی ١٩ دوو تیۆربیردۆز سەبارەت بە خۆکوشتن ھاتنەئاراوەھاتنە ئاراوە. دامەزرێنەری دەروونناسی [[ژان دومینینک ئیسکیرول]] لەبارەی خۆکوشتنەوە دەلێتدەڵێت: «ئەم دیاردەیە لە ئەنجامی گۆشەگیری، دورکەوتنەوە لە کۆمەڵگە و نەخۆشی دەرونیدەروونی ڕوودەدات،ڕوودەدات»، لەکاتێکدا دامەزرێنەری تیۆریبیردۆزی کۆمەڵناسی [[ئیمیل دورکایم]] لەبارەی ھۆکاری خۆکوشتنەوە دەڵێت: «کێشە کۆمەڵایەتییەکان و بوونی سیستەمی چینایەتی ھۆکاری سەرەکیسەرەکیی خۆکوشتنن.»
 
== ھۆکارەکانی خۆکوشتن ==
خۆکوشتن کردارێکی ئاڵۆزە کۆمەلێککۆمەڵێک ھۆکارھەیەھۆکار ھەیە کە پالنەرەپاڵنەرن بۆ تاک بۆ ئەوەی خۆی بکوژێت وەک:
# ھۆکاری دەرونیدەروونی: بەشێک لە [[دروونزانەکاندەرووناس]]ان بروایانبڕوایان وایە کە ئەو کەسانەی پەنا دەبەنە بەر خۆکوشتن گرفتی دەروونیان ھەیە ئەم گرفتە دەرونیانەدەروونیانە وایان لێدەکات ھەست بە [[تاوان]] بکەن لەبەرامبەر ئەو ھەڵانەی ئەنجاتمیئەنجامی دەدەندەدەن، و توشی [[خەمۆکی]] دەبەندەبن، ئەمەش وایان لێدەکات خۆکوشتن بە تەنیا ڕێگای دەربازبوون بزانن و ھەروەھا فشارخستنەفشار خستنە سەر لەلایەن کەسانی دەوروبەر یەکیکییەکێکی دیکەیە لە ھۆکارەکان کە وادەکات دەروونی کەسەکە خراپ بێت و ھەست بەوە بکات نەبوونی لە [[ژیان]] باشترە.
# ھۆکاری کۆمەڵایەتی: بەھۆی ئەو کارلێک و کردەیەی کە لە نێوان [[مرۆڤ]]ەکان ھەیەھەیە، پەیوەستی یەک دەبندەبن، نەمانی ئەو پەیوەندیانە و لێکترازانی [[خێزان]] و نەمانی پەیوەندییە ڕۆحییەکان لە نێوانییاننێوانیان ھۆکارێکە بۆ ئەوەی مرۆڤ ھەست بە نامۆبوون بکات و گۆشەگیر بێتبێت، ئەمانە وادەکەن کەن کە کەسەکە پەنابەرێتەپەنا بباتە بەر خۆکوشتن بۆ ئەوەی لەو بارودۆخە ڕزگاری بێت.
# ھۆکاری ئابووری: بەیەکیکبە یەکێک لە ھۆکارەکانی خۆکوشتن دادەنرێت وەک ([[ھەژاری]] و نەبوونی و برسییەتی)، ھەندێک جاریش بەھۆی کەلەکەکەڵەکە بوونی [[قەرز]] و پارەی کەسانی دیکە و نەتوانین بۆ داناوەیان کەسی قەرزدار پەنادەباتە بەر خۆکوشتن.
# نەخۆشییە درێژخایەنەکان: بەھۆی توشبونیتوشبوون بەنەخۆشیبە نەخۆشیی درێژخایەن و نەبوونی چارەسەریچارەسەر، وا لە [[مرۆڤ]] دەکات کە بۆ ڕزگاربوون لەو ئازار و خەم و خەفەتەی ھەیەتی پەنا بۆ خۆ کوشتنخۆکوشتن بەرێت.
# بێ ھیوایی لە ژیان و لەدەستدانی کەسێکی نزیکی خێزانەکە لە ھۆکارەکانی دیکەی خۆکوشتنن.
 
ھیچ ئاینێکئایینێک پشتیوانی لە خۆکوشتن ناکات بە کارێکی خراپەکاری دانراوە و [[حەرام]]کراوە بۆ نموونە لە ئاینیئایینی [[ئیسلام]] خۆکوشتن وەک تاوانێکی گەورە باسکراوە.
 
== سەرچاوەکان ==