ئەستێرەگەڕ: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

No edit summary
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە لابردنی ژێدەرەکان بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
ئەم وشەیە بە تایبەتی بە بۆشاییوان پسپۆڕەکان دەوترێ، بەڵام بە گشتی بەو کەسانە ئێژن کە بە جۆرێک چووبنە بۆشایی ئاسمان. بۆ نموونە زانایان، لێکۆڵەران، فڕۆکەوانان و تەنانەت گەشتیارانی بۆشایی ئاسمان کە ئەزموونی گەشتکردن بۆ بۆشایییان ھەبووە، وەک بۆشاییوان هەژمار دەکرێن. ھەندێ جار بەپێی ھەندێ وتە تەنانەت سەرنشینانی ھەندێک لە مووشەک-فڕۆکەکانیش وەکوو ئێکس-١٥ وەکوو بۆشاییوان ناو لێ دەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://fa.wikipedia.org/wiki/فضانورد|سەردێڕ=فضانورد|زمان=فارسی|سەردان=٦ی ٦ی ٢٠٢٠}}</ref>
 
== یەکەمینەکان لە ئاسمانگەڕیدابۆشاییگەڕی ==
=== یەکەمین گیانلەبەر لە فەزابۆشایی ئاسمان ===
یەکەمین بوونەوەری زیندوو لە فەزادابۆشایی ئاسماندا سەگێک بوو بە ناوی [[لایکا]] کە لە ٣ی ١١ی ١٩٦٧ی زایینی، تەنیا یەک مانگ پاش فڕینیهەڵدانی [[سپوتنیک-١]] و دەستپێکی ڕەسمیفەرمیی سەردەمی فەزا،بۆشایی، بە [[کەشتیی بۆشایی|کەشتی فەزاییبۆشاییگەڕ]]ی [[ڕووسی]]ی [[سپوتنیک-٢]] نێردرانێردرایە خولگەی زەوی. لەم فڕینەداهەڵدانەدا کە بە مەبەستی تاقیکردنەوەی کۆئەندامەکانی لەش لە ھەلومەرجی بێکیشیدابێکێشیدا بۆ دروستکردنی سیستمەکانی پاڵپشتیی لەش قەومابوو کەشتییە فەزایییەکەبۆشاییگەڕەکە بۆ مەبەستی گەڕانەوە بۆ زەوی دروست نەکرابوو و لایکا پاش ماوەیەک، لە خولگەی زەویدا گیانی لەدەست دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.russianspaceweb.com/sputnik2.html|سەردێڕ=ئەرکی فەزایی سپوتنیک|ناونیشانی ئەرشیڤ=|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=|نووسەر=|ناوی بنەماڵەیی=|ناونیشانی نووسەر=|ناو=وێبگەی فەزایی ڕووسیا|نووسەرەکانی تر=|ڕێکەوت=|ساڵ=|مانگ=|ھەڵەگیر=|زمان=ئینگلیزی|قاڵب=|بەرھەم=|پەڕە=|بڵاوکەرەوە=|ڕێکەوتی سەردان=|وتەگێڕانەوە=}}</ref>
 
=== یەکەمین مرۆڤی ئاسمانگەڕبۆشاییگەڕ ===
[[پەڕگە:Yuri_Gagarin_(1961)_-_Restoration.jpg|چەپ|وێنۆک|[[یوری گاگارین]] لە ساڵی ١٩٦١دا]]<br>
یەکەمین ئاسمانگەڕیمرۆڤی بۆشاییگەڕی جیھان [[یوری گاگارین]]، ئاسمانگەڕیبۆشاییوانی [[ڕووسی]] بوو کە لە ١٢ی ٤ی ١٩٦١دا بە ئاسمانگەڕیکەشتیی بۆشاییگەڕی [[ڤۆستۆک-١]] (بە [[ڕووسی]]: Восток-1) و لە ماوەی ١٠٨ خولەکدا یەکجار بە دەوری زەویدا گەڕا.
 
=== یەکەمین ژنی ئاسمانگەڕبۆشاییوان ===
[[پەڕگە:RIAN_archive_612748_Valentina_Tereshkova.jpg|ڕاست|وێنۆک| [[ڤاڵنتینا تریشکۆڤا]]، یەکەمین ژنی ئاسمانگەڕبۆشاییوان]]<br>
 
یەکەمین ژنی ئاسمانگەڕبۆشاییوان [[ڤاڵنتینا تریشکۆڤا]]ی خەڵکی [[ڕووسیا]]یە کە لە ١٦ی ٦ی ١٩٦٣ دا بە کەشتیی فەزاییی [[ڤۆستۆک-٦]] چووە ئاسمانەوە و نزیک سێ ڕۆژ لە فەزادابوشایی ئاسماندا مایەوە. ئەو ھەروەھا یەکەمین کەسی نامیلیشیاییی جیھانە کە چووەتە فەزاوەبۆشایی ئاسمان چونکە لەدوای فڕینەکەیهەڵدانی پەیوەست بوو بە ھێزی ئاسمانی [[سۆڤیەت]]ەوە.
{{clear}}
 
=== یەکەمین ئاسمانگەڕیبۆشاییوانی عەرەب ===
[[پەڕگە:Al-saud.jpg|چەپ|وێنۆک| سوڵتان بن سەلمان ئالی سعوود]]<br>
شازادە سوڵتان کوڕی [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز]] ئال سعوود کە لەو کاتەدا جێنشینی شای [[عەرەبستانی سعوودی]] بوو، یەکەمین عەرەبێکە کە بە کەشتیی فەزاییبۆشاییگەڕ دیسکۆڤەریی [[ئەمریکا]] چووەتە خولگەی زەوی.
{{clear}}
 
=== یەکەمین گەشتیاریی فەزایییبۆشاییگەڕی ئێرانی ===
[[پەڕگە:Anousheh_Ansari_after_landing.jpg|چەپ|وێنۆک| ئەنووشە ئەنساری دەمێک دوای نیشتنەوە]]<br>
یەکەمین ژنی گەشتیاری ئاسمانیبۆشاییگەڕ و یەکەمین ئێرانی لە فەزادا،بۆشایی ئاسماندا، ئەندازیاری ئێرانی [[ئەنووشە ئەنساری]]یە کە بە بژاردنی بڕی ٢٠ ملیۆن دۆلار بە کەشتیی فەزایییبۆشاییگەڕی سایۆز تی ئێم-٩ چووە فەزابۆشایی ئاسمان و ١١ ڕۆژ لە وێستگەی فەزایییبۆشایی ناونەتەوەییدا نیشتەجێ بوو. ئەو دەڵێ پێم باشترە کە لەجیاتی وشەی گەشتیاری ئاسمانی وشەی ئاسمانگەڕی ھاوڕێ بەکار بێنن بۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://virlan.com/anousheh-ansari/|سەردێڕ=داستان موفقیت انوشھ انصاری ،کارآفرین و اولین زن فضانورد ایرانی|ڕێکەوت=٨ی ٦ی ٢٠٢٠}}</ref>
{{clear}}
 
٤٠

دەستکاری