---Sidenote START---
سەدە

سەدەی ١٧یەم | سەدەی ١٨یەم | سەدەی ١٩یەم
١٧٠١ ١٧٠٢ ١٧٠٣ ١٧٠٤ ١٧٠٥ ١٧٠٦ ١٧٠٧ ١٧٠٨ ١٧٠٩ ١٧١٠
١٧١١ ١٧١٢ ١٧١٣ ١٧١٤ ١٧١٥ ١٧١٦ ١٧١٧ ١٧١٨ ١٧١٩ ١٧٢٠
١٧٢١ ١٧٢٢ ١٧٢٣ ١٧٢٤ ١٧٢٥ ١٧٢٦ ١٧٢٧ ١٧٢٨ ١٧٢٩ ١٧٣٠
١٧٣١ ١٧٣٢ ١٧٣٣ ١٧٣٤ ١٧٣٥ ١٧٣٦ ١٧٣٧ ١٧٣٨ ١٧٣٩ ١٧٤٠
١٧٤١ ١٧٤٢ ١٧٤٣ ١٧٤٤ ١٧٤٥ ١٧٤٦ ١٧٤٧ ١٧٤٨ ١٧٤٩ ١٧٥٠
١٧٥١ ١٧٥٢ ١٧٥٣ ١٧٥٤ ١٧٥٥ ١٧٥٦ ١٧٥٧ ١٧٥٨ ١٧٥٩ ١٧٦٠
١٧٦١ ١٧٦٢ ١٧٦٣ ١٧٦٤ ١٧٦٥ ١٧٦٦ ١٧٦٧ ١٧٦٨ ١٧٦٩ ١٧٧٠
١٧٧١ ١٧٧٢ ١٧٧٣ ١٧٧٤ ١٧٧٥ ١٧٧٦ ١٧٧٧ ١٧٧٨ ١٧٧٩ ١٧٨٠
١٧٨١ ١٧٨٢ ١٧٨٣ ١٧٨٤ ١٧٨٥ ١٧٨٦ ١٧٨٧ ١٧٨٨ ١٧٨٩ ١٧٩٠
١٧٩١ ١٧٩٢ ١٧٩٣ ١٧٩٤ ١٧٩٥ ١٧٩٦ ١٧٩٧ ١٧٩٨ ١٧٩٩ ١٨٠٠

سەدەی ھەژدەھەم بە پێی ڕۆژژمێری زایینی، ماوەیەکی کاتییە لە یەکەم ڕۆژی ساڵی ١٧٠١ تا کۆتا ڕۆژی ١٨٠٠.

لە ماوەی ئەم سەدەیەدا سەردەمی ڕۆشنگەری بە شۆڕشی فەڕەنسا و دواتر شۆڕشی ئەمریکا گەیشتە لوتکە. زانست و فەلسەفە بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد. فەیلەسووفەکان خەونیان بە سەردەمێکی گەشاوەترەوە دەبینی. ئەم خەونە لەگەڵ شۆڕشی فەڕەنسادا بوو بە شتێکی ڕاستەقینە، ھەرچەندە دواتر بەھۆی سەردەمی تیرۆر (١٧٩٣–١٧٩٤) لەلایەن ماکسیمیلیان ڕۆبێسپێرەوە خرایە مەترسییەوە. لە سەرەتادا زۆرێک لە شانشینەکانی ئەورووپا پشتگیریان لە ئامانجە فەلسەفییەکانی ڕۆشنگەری دەکرد، بەڵام لەگەڵ شۆڕشی فەڕەنسا ترسیان لە لەدەستدانی دەسەڵاتی خۆیان ھەبوو و ھاوپەیمانی بەرفراوانی دژە شۆڕشیان پێکھێنا.[١][٢][٣]

روداوەکان دەستکاری

١٧١٠ەکان دەستکاری

١٧٢٠ەکان دەستکاری

١٧٣٠ەکان دەستکاری

١٧٤٠ەکان دەستکاری

١٧٥٠ەکان دەستکاری

١٧٦٠ەکان دەستکاری

١٧٧٠ەکان دەستکاری

١٧٨٠ەکان دەستکاری

١٧٩٠ەکان دەستکاری

کەسە گرنگەکان دەستکاری

سەرکردە جیھانیییەکان، ڕامیاران و سەربازییەکان دەستکاری

ھونەری نواندن و شانۆ و کەیفخۆشی دەستکاری

مووزیسیان و ئاوازدانەران دەستکاری

ھونەری پیشاندن، وێنەکێشان، پەیکەرسازان و جۆرەکانی تری ھونەری بینراو دەستکاری

نوسەران و ھۆنەران دەستکاری

فەیلەسوفان و ئایینناسان دەستکاری

دۆزەرەوان و زانایان دەستکاری

دەرچوان لە یاسا دەستکاری

داهێنانان و دۆزینەوە و باسکردنەکان دەستکاری

بەدەستهێنانە فەلسەفی و ئەدەبیەکان دەستکاری

کارە مۆسیقیەکان دەستکاری

  1. ^ https://web.archive.org/web/20080511181304/http://www.unique-cottages.co.uk/unspoilt/20/clans
  2. ^ https://web.archive.org/web/20221204221625/https://archive.org/details/historianseighte0000ande
  3. ^ https://corporate.britannica.com/press/inventions.html ٧ی ئابی ٢٠٠٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.