جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ئەسوان»

بەبێ کورتەی دەستکاری
'''ئەسوان''' ({{بە عەرەبی|أسوان}}) ناوی شارە و مەڵبەندی پارێزگایە بە ھەمان ناو لە باشووری وڵاتی [[میسر|میسڕ]] و گرینگترین باژێڕەکانی شارستانیەتی گەلی (نۆبە) ەیە. کەوتۆتە لێواری رۆژھەڵاتی رووباری مەزنی [[نیل]] نزیک یەکەم تاڤگە. دانیشتووانی ژمارەیان دەگاتە نۆسەد ھەزار کەس. ناوی ئەسوان لە لیستی یۆنسکۆ تۆمارکراوە وەک یەک لە (شارە بەھرەمەندەکان).<ref>https://en.unesco.org/creative-cities/aswan تۆڕی شارە خولقێنەرەکان - یۆنسکۆ</ref>
 
''ئەسوان'' لە زەمانی میسڕی کۆندا بە «سونو» دەناسرا واتە (باژێر) چونکە ئەوسا کەوتبووە سەر دوڕیانی کاروانی بازرگانان رووەو وڵاتی «نۆبە».<ref>https://www.marefa.org/أسوان سایتی المعرفە: ئەسوان</ref> لە رۆژگاری بەتڵیمۆسیەکانرۆمیەکان پێی گوتراوە «سین»، نووبیەکانیش کردوویانە بە «یەباسوان». ھەروەھا بە وڵاتی زێر ناسراو بوو بە ھۆی ئەو ھەموو گۆڕە دیتراوەی پاشا فیرعەونیەکان.
 
ئەسوان زێدى گەورەنووسەرى میسڕ ([[عەباس مەحموود عەقاد]])ە(١٨٨٩–١٩٦٤ز) کە بە رەچەڵەک [[کورد]]ەو دایکى لە بنەڕەتدا خەڵکى [[ئامەد]]ە لە [[باکووری کوردستان]]. لە کتێبى (من) لە باسى دایکیدا دەلێت : «بنەماڵەى باوانى دایکم هەموویان کوردن، دەمانێکى نزیکە لە دیاربەکرەوە هاتوون، یەکم بەرچاو کەوت شێوەى رەنگ و بەژنى وەک نەتەوەکانى باکوور بوو»<ref>« لقد كانت أسرة أمي من أبويها جميعا كردية قريبة عهد بالقدوم من ديار بكر، وقد رأيت أحدهم لا تميزه من أمم الشمال في لونه وقامته» من كتاب "أنا"، مقالة بعنوان "أمي"</ref><ref>[http://www.gilgamish.org/viewarticle.php?id=history-20090319-17198 محەمەد عەلى سوێرەکى]، سایتێکى کوردیە {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201042515/http://www.gilgamish.org/viewarticle.php?id=history-20090319-17198 |date=01 کانوونى یەکەمى ٢٠١٧}}</ref>.
٥٨٥

دەستکاری