شێخ محەممەدی مەردۆخ

نووسەر، شاعیر، مێژووناس و کەسایەتیی سیاسیی ناسراوی کورد بوو

شێخ محەممەدی مەردۆخ (١٨٨٠-١٩٧٥) ناسراو بە ئایەتوڵڵا مەردۆخی کوردستانی، مامۆستای ئایینی و وتارخوێنی ھەینیی شاری سنە، نووسەر، شاعیر، مێژووناس و کەسایەتیی سیاسیی ناسراوی کورد بوو.

شێخ محەممەدی مەردۆخ
لەدایکبوون١٨٨٠ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
سنە لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە
مەرگ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە (بە تەمەنی ٩٥ )
پیشەLexicographer لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە

ژیاندەستکاری

لە بنەماڵەی شێخە مەردۆخییەکانن کە لە سەدەی ١٤ی زایینیدا لە ناوچەی مەردۆخی شامەوە ھاتوون بۆ ھەورامان. شێخ محەممەدی مەردۆخ لە ساڵی ١٨٨٠ لە شاری سنە لە دایک بووە. لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا، شێخ عەبدولموئمینی باوکی کە ئیمامی جومعەی سنە بووە دەمرێت و پاش باوکی، ھەر لەو تەمەنەدا دەکرێت بە ئیمامی سنە.

لە ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لە سنەدا مردووە و لە ئاوایی نەوەڕەی سنە نێژراوە.

بەرھەمەکانیدەستکاری

نزیکەی ٦٠ بەرھەمی چاپکراوی لێ بە جێ ماوە. گرینگترینیان بریتین لە:

ھەروەھا ئەم کتێبانەشی نووسیوە: فقە محمدی، اصول فقە، صرف محمدی، نحو محمدی، منطق محمدی، حساب و ھندسە محمدی، رموز آفرینش، جام جان وجین، آئین رستگاری، ندای اتحاد، حل اختلاف، تاریخ تشیع، شطرنج نامە، ام الکتاب، رد بابی و بھایی، نداءالاتحاد، جان نما، جان و جین، پاسخ بە یزدی، پاسخ بە پاسخ، چھاردە سوال، پرسش ھا،عدل و تعقیب، توضیح شیعە، سقوط تحلیل،توضیح سقوط، شفاء العلیل، جواب معترضین، چارە ی بدبختی، نسیم رستگاری، امین رستگاری، خلاصة الاحکام، منتخب الخواص، طب جدید، گفتار ھا، جبر و مقابلە، سرمایە ی ھدایت، رھنمای سعادت، مائدە، نالە ی اسلام، عقیدە ی اسلامی، ھدف نما، تثلیث طلاق، رھبر بشر، دانش و دین، اصلاح مصطلحت، رخصت ربا، برجستگان جھان، پیرامون مادە ھشت حمایت خانوادە.

شیعرەکانیدەستکاری

دیوانی شیعرەکانی لە کاتی ژیانیدا کۆ کراوەتەوە بەڵام چاپ نەکراوە. نموونەیەک لە شیعرەکانی:

از سروشِ لامكان آمد بگوشم این خطابجشن مولود است و هنگام خروش شیخ و شاب
جلوه ذات است یا خود مولٍد خیرْالبشریا كه اندر عرشِ رحمت گشته امشب فتحِ باب
جذبه عشق است اندر نغمه مٍزمار و نِیشورشِ عشق است اندر ناله دف و رباب
پایكوبان، دف‌زنان، افتان و خیزان انس و جانپیر و برنا از طرب چون كودكان وقت شباب
در صف كَروبیان آشوب و شورش در گرفتقدسیان رقصان و افكنده همه از رخ نقاب
رِند و زاهد، شوخ وشاهد، پیر و برنا، مرد و زنزشت و زیبا، كور و بینا، میر و مولا، شیخ و شاب
جمله را در سر نشاط و جمله غرق انبساطجمله را در دل مسرت، جمله از شادی خراب

سەرچاوەکاندەستکاری