جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «پلازما (فیزیک)»

بەبێ کورتەی دەستکاری
(پووچەڵکرنەوەی پیاچوونەوەی 80600 بەدەستی 109.127.69.121 (وتووێژ))
[[پەڕگە:Plasma-lamp 2.jpg|چەپ|250px|وێنۆک|دۆخیگڵۆپی پلازما]]
[['''دۆخی پلازما''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Plasma'') دۆخێی تایبەتیە لە دۆخەکانی [[ماددە]] ، بریتیە لە گزێکی بە [[ئایۆن]] بوو کە ئەلیکترۆنەکانی سەربەستن و بە [[گەرد]] یان گەردیلەکەوە[[گەردیلە]]کەوە نەبەستراون ، ئەگەر ماددە لە سروشتدا لە سێ دۆخدا هەبێت ([[ڕەقی]] ، [[شلی]] ، [[گاز]] ) ئەوا پلازما دۆخی چوارەمی ماددەیە.
بە پێچەوانەی گازەکانەوە چەند سیفەتێکی تایبەتی هەیە بە [[ئایۆن]] بوون دەبێتە هۆی دەرچوونی ئەلکترۆنێک یان زیاتر لە کاتێکدا [[گەرمی]] یان وزەیەکی دیاریکراو دەدرێتێ ، ئەم بارگە کارەباییە پلازما یان ماددە جیوەییەکە دەکاتە گەیەنەرێک بۆ [[کارەبا]] ،
بۆیە بەهێز بەرەو بواری موگناتیسی کێش دەبێت. پلازما شێوەی گازێکی هاوتا (مامناوەند) وەردەگرێت کە لە [[هەور]] دەچێت بۆ نموونە ئەستێرەکان[[ئەستێرە]]کان یان وەک گورزەیەکی بە ئایۆن بوو دێت کە تەپوتۆز و دەنکۆڵەکانی تێدایە و پێی دەڵێن پلازمای تەپ و تۆزاوی ، ئەمەش بەهۆی گازی بە ئایۆن بووەوە دروست بووە کاتێک ئەلکترۆن بۆ دوور لە ناوک هەڵدەدڕێت بارگە پۆزەتیڤ و نێگەتیڤەکان سەربەستتر دەبن.
 
==مێژووی[[مێژوو]]ی پلازما==
لە ساڵی ١٨٧٩ دا زانای ئینگلیزی ولیام کرۆکس پلازمای دۆزییەوە لە ڕێی لوولەکی کرۆکسەوە ، لەو کاتەدا ناوی نا ماددە تیشکاوەرییەکان زانای بەریتانی جۆزێف تۆمسون لە ساڵی ١٨٩٧ دا خەسڵەت و سروشتی پلازمای دۆزییەوە ، بەڵام ناولێنانی پلازما لە بنەڕەتدا بۆ زانا ئیرفینگ لانگمویر دەگەڕێتەوە لە ساڵی ١٩٢٨دا ، کە باوەڕی وابوو لە پلازمای [[خوێن]] دەچێت.
 
 
*گۆڤاری زانستی سەردەم
*[http://www.wikipedia.org www.wikipedia.org]
 
{{دەروازە|زانست}}
 
[[پۆل:زیندەوەرزانی]]
[[پۆل:فیزیک]]
 
[[af:Plasma (fisika)]]
[[ar:بلازما (فيزياء)]]
[[an:Plasma (fesica)]]
[[az:Plazma]]
[[be:Плазма]]
[[be-x-old:Плязма]]
[[bs:Plazma]]
[[bg:Плазма]]
[[ca:Plasma (estat de la matèria)]]
[[cs:Plazma]]
[[cy:Plasma (ffiseg)]]
[[da:Plasma]]
[[de:Plasma (Physik)]]
[[et:Plasma]]
[[el:Πλάσμα (φυσική)]]
[[es:Plasma (estado de la materia)]]
[[eo:Plasmo]]
[[eu:Plasma (fisika)]]
[[fa:پلاسما (فیزیک)]]
[[fr:État plasma]]
[[gl:Plasma (estado da materia)]]
[[ko:플라스마]]
[[hi:प्लाज़्मा (भौतिकी)]]
[[hr:Plazma]]
[[ia:Plasma (physica)]]
[[is:Rafgas]]
[[it:Fisica del plasma]]
[[he:פלזמה (מצב צבירה)]]
[[kn:ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)]]
[[kk:Газ разрядті плазма]]
[[sw:Utegili (fizikia)]]
[[ht:Plasma (fizik)]]
[[la:Plasma]]
[[lv:Plazma]]
[[lt:Plazma]]
[[hu:Plazma]]
[[mk:Плазма (физика)]]
[[ml:പ്ലാസ്മ (ഭൗതികശാസ്ത്രം)]]
[[mr:प्लाझ्मा (भौतिकशास्त्र)]]
[[arz:بلازما (فيزيا)]]
[[ms:Plasma (fizik)]]
[[nl:Plasma (aggregatietoestand)]]
[[ja:プラズマ]]
[[no:Plasma]]
[[nn:Plasma]]
[[oc:Plasma (fisica)]]
[[pnb:پلازمہ]]
[[pl:Plazma]]
[[pt:Plasma]]
[[ro:Plasmă]]
[[ru:Плазма]]
[[scn:Plasma]]
[[simple:Plasma (physics)]]
[[sk:Plazma (fyzika)]]
[[sl:Plazma (fizika)]]
[[sr:Плазма (физика)]]
[[sh:Plazma (fizika)]]
[[fi:Plasma]]
[[sv:Plasma]]
[[ta:பிளாசுமா (இயற்பியல்)]]
[[th:พลาสมา (สถานะของสสาร)]]
[[chr:ᎠᏣᏅᏙ]]
[[tr:Plazma (fizik)]]
[[uk:Плазма (агрегатний стан)]]
[[ur:شاکلہ (طبیعیات)]]
[[vi:Plasma]]
[[war:Plasma]]
[[zh:等离子体]]