زمانی عەرەبی: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

بەبێ کورتەی دەستکاری
No edit summary
No edit summary
تاگەکان: دەستکاریی دیداری دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە دەستکاریی مۆبایلیی پێشکەوتوو
{{نوێکردنەوە}}
[[پەڕگە:Arabic lang' in the world map.jpg|thumb|220px|نەخشەی ئەو وڵاتانەی کە زمانی [[عەرەبی]] تێیدا بڵاوە(dark green)]]
'''زمانی عەرەبی''' ({{بە عەرەبی|{{نووسەی عەرەبی|اللغة العربية}}}}) گەورەترین زمانەکانی گرووپی [[زمانە سامییەکان]]ە لە بارەیباری قسە پێکەرانەوە،قسەپێکەرانەوە و یەکێکە لە زمانە ھەرە بەربڵاوەکانی جیھان کە ٤٢٢ ملیۆن کەس قسەی پێ دەکات،<ref>{{Cite web|title=اللغة العربية|url=https://www.marefa.org/%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%BA%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9|access-date=2021-03-23|website=المعرفة|language=ar}}</ref> و قسەپێکەرانی بەربڵاون لەو ناوچەیەی کە پێی دەوتری ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و [[باکووری ئەفریقا]]، لەگەڵ زۆرێک لە شوێنەکانی تری جیھان کە لە دەوروبەری ئەم وڵاتانەن وەکوو: [[ئێران]]، [[تورکیا]]، [[چاد]]، [[مالی]]، [[سینیگال]]، [[ئێرتریا]]. زمانی عەرەبی گرنگییەکی تایبەتی ھەیە لە لای [[موسڵمان]]ان، چونکە زمانی [[قورئان]]ە، و زۆربەی زۆری خوداپەرستی لە ئاینی [[ئیسلام]]دا بەبێ زمانی عەرەبی ناکرێ{{ژێدەر پێویستە}}، ھەروەھا زمانی عەرەبی زمانێکی سەرەکیی بۆنەکانە لە چەند [[کڵێسا]]یەکی کریستیانی لە وڵاتە عەرەبییەکاندا. ھەروەھا زمانی عەرەبی زۆرێک لە کارە ئاینییەکان و بیرمەندییەکانی [[جوولەکەکان]]ی پێ نووسراوە لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا.
 
دوای بڵاوبونەوەی ئیسلام و پێکھێنانی چەند دەوڵەتێک، زمانی عەرەبی گرنگییەکی تایبەتی وەرگرت و بووە زمانی [[ڕامیاری]] و [[زانست]] و [[وێژە]] بۆ چەند سەدەیەکی دوورودرێژ لەو خاکانەی کە موسڵمانان بەڕێوەیان دەبرد.
 
زمانی عەرەبی کاریگەرییەکی ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆییناڕاستەوخۆی ھەبووە لەسەر زۆرێک لە زمانەکانی وڵاتە ئیسلامییەکان، وەکوو [[تورکی]]، [[فارسی]]، [[زمانی ئوردوو]]، و [[ئەلبانی]] وزمانەو زمانە ئەفریقییەکان و زمانە ئەوروپییەکان وەکو [[فەڕەنسی]]، [[ئیسپانی]]، [[ئیتاڵی]]، و [[ئەڵمانی]]. ھەروەھا زمانی عەرەبی بە شێوەیەکی فەرمی یان نافەرمی دەخوێندرێت لە وڵاتە ئیسلامییەکان و ئەفریقایەکانی دەوروبەری وڵاتە عەرەبییەکان.
 
عەرەبی زمانی فەرمییە لە ھەموو وڵاتە زۆربە عەرەبەکانعەرەبەکان، ھەروەھا زمانێکی فەرمییە لە وڵاتانی [[سێنیگال]]، [[مالی]]، [[چاد]]، [[ئێرتریا]]. ھەروەھا زمانی عەرەبی وەک یەکێیەکێک لە زمانە فەرمییەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان دانراوە.
 
زمانی عەرەبی ٢٨ پیتی نووسراو لە خۆ دەگرێ و ھەندێک لە زمانەوانانیش پێیان باشە یپتی ھەمزە (ء) زیاد بکرێ بۆ پیتەکانی زمانی عەرەبی وببێتە ٢٩ پیت. عەرەبی لە ڕاستەوە بۆ چەپ ئەنووسرێدەنووسرێ ھەر ھەربەشێوەیبەشێوەی [[زمانی فارسی]] و [[زمانی عیبری]] وبەو پێچەوانەیبەپێچەوانەی زۆربەی زۆری زمانەکانی تری جیھان، ولە سەرەوەی پەڕە بۆ خوارەوە دەنووسرێ.<ref>لسان العرب. ابن المنظور. دار صادر.و ١٩٨٠</ref>
 
لە سەرەوەی پەڕە بۆ خوارەوە دەنووسرێ.<ref>لسان العرب. ابن المنظور. دار صادر. ١٩٨٠</ref>
 
(زمانی ضاد) ئەو ناوەیە کە عەرەبەکان زمانی عەرەبی پێ ناو دەبەن لە بەر ئەوەی لە باوەڕی ئەواندا تەنھا زمانە کە ئەو پیتەی تیادا بێت.<ref>{{Cite web|title=ما هي اللغة العربية|url=https://mawdoo3.com/ما_هي_اللغة_العربية|access-date=2021-03-23|website=موضوع|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web|title=خبراء عرب في اللغة العربية يبحثون زيادة القدرة التناقسية للغة العربية|url=https://www.addustour.com/articles/1206455?s=eaab05ffb144baa88605adb84a813349|access-date=2021-03-23|website=جريدة الدستور الاردنية|language=ar}}</ref>
١٬١١٦

دەستکاری