جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ھێرشەکانی مومبای ٢٠٠٨»

پێداچوونەوەی زمانەوانی
(دەربازدانی ٣٦ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.8.1)
(پێداچوونەوەی زمانەوانی)
{{بەستەری دەرەکی}}
{{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی
| سەردێڕ = ھێرشەکانی مومبای ٢٠٠٨
| ژمارەی بەشداربووان = ١٠
| داکۆکیکەران =}}
'''ھێرشەکانیهێرشەکانی مومبای ٢٠٠٨''' (ھەروەھا پێی دەگوترێت: '''٢٦/١١''')<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/26-11-mumbai-terror-attacks-aftermath-security-audits-carried-out-on-227-non-major-seaports-till-dat-1780189|title=26/11 Mumbai Terror Attacks Aftermath: Security Audits Carried Out On 227 Non-Major Seaports Till Date|date=26 November 2017|work=[[NDTV]]|accessdate=7 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623070847/https://www.ndtv.com/india-news/26-11-mumbai-terror-attacks-aftermath-security-audits-carried-out-on-227-non-major-seaports-till-dat-1780189|archive-date=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|dead-url=no}}</ref> چەند ھێرشێکیهێرشێکی تیرۆریستی بوو لەلایەن گرووپێکەوە کە لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ کرایە سەر شاری [[مومبای]] لە [[ھیندستان|هیندستان]]. ھێرشەکە لەلایەن گرووپی [[لەشکر تەیبە|لەشکر تەییبە]] ئەنجامدرائەنجام درا کە گرووپێکی پاکستانی بوون، لە ١٢ ناوچەی مومبای چەندین ڕووداوی تەقەکردن و تەقینەوە لەماوەیلە ماوەی چوار ڕۆژدا لە مومبای ڕوویاندا.<ref>{{Cite news|title=No Way, No How, Not Here|url=https://www.nytimes.com/2009/02/18/opinion/18friedman.html|newspaper=[[The New York Times]]|date=17 February 2009|accessdate=17 May 2010|first=Thomas|last=Friedman|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120829011434/http://www.nytimes.com/2009/02/18/opinion/18friedman.html|archivedate=29 August 2012|deadurl=no|df=}}</ref><ref>{{Citation|title=Indian Muslims hailed for not burying 26/11 attackers|publisher=Sify News|url=http://sify.com/news/indian-muslims-hailed-for-not-burying-26-11-attackers-news-international-jegsNXehjhc.html|date=19 February 2009|accessdate=15 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023095818/http://sify.com/news/indian-muslims-hailed-for-not-burying-26-11-attackers-news-international-jegsNXehjhc.html|archivedate=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite news|title=Mumbai Terror Attacks: 7 Pakistanis Charged&nbsp;– Action Comes a Year After India's Worst Terrorist Attacks; 164 Die.|url=http://abcnews.go.com/International/mumbai-terror-attacks-pakistanis-charged/story?id=9176592|publisher=[[ABC News]]|date=25 November 2009|accessdate=17 May 2010|first=Nick|last=Schifrin|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127091951/http://abcnews.go.com/International/mumbai-terror-attacks-pakistanis-charged/story?id=9176592|archive-date=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|dead-url=no}}</ref> ڕووداوەکە بەخێرایی لەئاستیلە ئاستی جیھانجیهان دەنگدانەوەی ھەبوو،هەبوو، کە لە ٢٦ی تشرینی دووەم تاکوو ٢٩ی تشرینی دووەم درێژەی کێشا. بەلانی کەم ١٧٤ کەس مردن، لەنێویاندا ٩ چەکدار ھەبوونهەبوون وە زیاتر لە ٣٠٠ کەسیش برینداربوون.<ref name="Britannica">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/event/Mumbai-terrorist-attacks-of-2008|title=Mumbai terrorist attacks of 2008|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=26 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626195250/https://www.britannica.com/event/Mumbai-terrorist-attacks-of-2008|archive-date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|dead-url=no}}</ref><ref name="Guardian-condemn">{{Cite news|last=Black|first=Ian|title=Attacks draw worldwide condemnation|work=[[The Guardian]]|location=UK|date=28 November 2008|url=https://www.theguardian.com/world/2008/nov/28/mumbai-terror-attacks-international-response|accessdate=5 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201072241/http://www.guardian.co.uk/world/2008/nov/28/mumbai-terror-attacks-international-response|archivedate=1 December 2008|deadurl=no}}</ref>
 
ھەشتهەشت لە شوێنەکانی ھێرشەکەهێرشەکە لە [[باشووری مومبای]] ڕوویاندابوو،ڕوویان دابوو لەوانە [[وێستگەی شەمەندەفەری چاتراپاتی شیڤاجی]]، [[ئۆبێرۆی گرووپ]]،<ref name="FOXNews-Sites-List4">{{Cite news|title=Wave of Terror Attacks Strikes India's Mumbai, Killing at Least 182|publisher=Fox News Channel|date=27 November 2008|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,457885,00.html|accessdate=3 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204073907/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C457885%2C00.html|archivedate=4 December 2008|deadurl=yes|df=dmy-all}}</ref> [[لیۆپۆلد کافێ]]، [[نەخۆشخانەی کاما]]،<ref name="FOXNews-Sites-List4"/> [[نەریمان ھاوس]] کە سەنتەرێکی کۆمەڵگای [[جوو|جوولەکەیە]] لە مومبای،<ref>{{Cite news|last=Kahn|first=Jeremy|title=Jews of Mumbai, a Tiny and Eclectic Group, Suddenly Reconsider Their Serene Existence|work=The New York Times|date=2 December 2008|url=https://www.nytimes.com/2008/12/03/world/asia/03jews.html|accessdate=3 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140820093304/http://www.nytimes.com/2008/12/03/world/asia/03jews.html?ref=world|archivedate=20 August 2014|deadurl=no}}</ref> [[تاج مەحەل پالاس ھۆتێل]]،<ref name="FOXNews-Sites-List4"/> وە [[مێترۆ سینەما]].<ref>{{Cite news|last=Magnier|first=Mark|title=Mumbai police officers describe nightmare of attack|work=Los Angeles Times|date=3 December 2008|url=http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-fg-police3-2008dec03,0,798102.story|accessdate=3 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206235300/http://www.latimes.com/news/printedition/asection/la-fg-police3-2008dec03%2C0%2C798102.story|archivedate=6 December 2008|deadurl=yes|df=}}</ref> ھەروەھاهەروەها کۆڵانی پشت باڵەخانەی تایمز ئۆف ئیندیا و کۆلێژی ست خاڤێر.<ref name="FOXNews-Sites-List4"/> ھەروەھا تەقینەوەیەکیش لەناوچەیلە ناوچەی مازاگاون ڕوویدا.<ref name="Tracing the terror route2">{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/Tracing-the-terror-route/396335|title=Tracing the terror route|work=The Indian Express|location=India|date=10 December 2008|accessdate=9 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081213110812/http://www.indianexpress.com/news/tracing-the-terror-route/396335/|archivedate=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|deadurl=yes|df=dmy}}</ref> لەبەرەبەیانیلە بەرەبەیانی ٢٨ی تشرینی دووەم، سەرجەم ناوچەکان کۆنتڕۆڵکرایەوەکۆنترۆڵ کرایەوە لەلایەن ئاسایش و پۆلیسی مومبای جگە لە تاج ھۆتێلهۆتێل نەبێت. لە ٢٩ی تشرینی دووەم، ھێزی پاسەوانی ئاسایشی نەتەوەیی ھیند (NSG) ئۆپەراسیۆنی بلاک تۆرنادۆیان ئەنجامدا بۆ کووشتنیکوشتنی ئەو چەکدارانەی کە لە تاج ھۆتێلهۆتێل مابوونەوە و لەئەرکەکەیانلە سەرکەوتووبوونئەرکەکەیان سەرکەوتوو بوون و ھێرشەکەیانهێرشەکەیان بۆ سەر مومبای بەکۆتاییبە کۆتایی ھێنا.<ref name="BBC-2008-11-29">{{Cite news|title=Police declare Mumbai siege over|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7756068.stm|date=29 November 2008|accessdate=29 November 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081129143000/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7756068.stm|archivedate=29 November 2008|deadurl=no}}</ref>
 
[[پاکستان]] ھێرشکردنە سەر مومبای ئیدانەکردئیدانە کرد.<ref name="PM Gilani denounces Mumbai attacks2">{{cite news|title=PM Gilani denounces Mumbai attacks|url=http://www.thenews.com.pk/updates.asp?id=61064|publisher=The International News|date=27 November 2008|accessdate=28 November 2008|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201145846/http://thenews.com.pk/updates.asp?id=61064|archivedate=1 December 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201145846/http://thenews.com.pk/updates.asp?id=61064 |date= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref name="The International News2">{{cite news|title=PM Gilani expresses condolences for slain ISI men|url=http://www.thenews.com.pk/updates.asp?id=61067|publisher=The International News|date=27 November 2008|accessdate=28 November 2008|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202042018/http://www.thenews.com.pk/updates.asp?id=61067|archivedate=2 December 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202042018/http://www.thenews.com.pk/updates.asp?id=61067 |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref> بەھۆی ئەوەی کە [[ئەجمەل قەساب]]، کەیەکێک یەکێکبووبوو لە تەقەکەرەکانی ڕووداوەکەڕووداوەکە، وئەو لە ڕووداوەکە ڕزگاری بوو ئەوا ئەوەبەمەش ڕوونبوویەوەدەرکەوت کە ھێرشکارەکانھێرشکەرەکان سەر بە گرووپی [[لەشکر تەیبە|لەشکر تەییبە]] بوون.<ref>{{cite web|url=http://www.cfr.org/publication/17882/|title=Lashkar-e-Taiba (Army of the Pure) (aka Lashkar e-Tayyiba, Lashkar e-Toiba; Lashkar-i-Taiba) – Council on Foreign Relations|publisher=Cfr.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100605151918/http://www.cfr.org/publication/17882/|archivedate=5 June 2010|deadurl=yes|accessdate=31 December 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605151918/http://www.cfr.org/publication/17882/ |date= ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠ }}</ref> حکوومەتی ھیندستان ئەوەی ڕاگەیاند کە چەکدارەکان لە [[پاکستان|پاکستانە]]<nowiki/>وەپاکستانەوە ھاتبوونهاتبوونە و لایەنی سەرپەرشتیاری ھێرشەکەش لە پاکستانەوەناو بوون،وڵاتەکەی،<ref name="NPR-2008-12-03">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/12/04/world/asia/04india.html|title=Ex-US Official Cites Pakistani Training for India Attackers|work=The New York Times|accessdate=14 February 2009|date=3 December 2008|author1=Somini Sengupta|author2=Eric Schmitt|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090402032918/http://www.nytimes.com/2008/12/04/world/asia/04india.html|archivedate=2 April 2009|deadurl=no}}</ref> دواتر پاکستانیش ئەوە ڕاگەیانددووپات کردەوە کە تەقەکەرە ڕزگاربووەکە ھاونیشتمانیهاوڵاتییەکی پاکستانییە.<ref name="TIME08JAN20092">{{Cite news|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1870267,00.html|title=Pakistan Continues to Resist India Pressure on Mumbai|work=Time|date=8 January 2009|accessdate=8 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114080611/http://www.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C1870267%2C00.html|archivedate=14 January 2009|deadurl=no|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114080611/http://www.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C1870267%2C00.html |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨، سەرۆکوەزیرانی پێشووی پاکستان، نەواز شەریف ئاشکرایکرد کە پاکستان ڕۆڵی گرنگی هەبووە لە ڕووداوی هێرشەکانی مومبای لە ساڵی ٢٠٠٨.<ref>{{Cite web|last=Hashim|first=Asad|title=Ex-Pakistan PM Sharif slammed for Mumbai attack remark|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/5/14/pakistans-ex-pm-nawaz-sharif-slammed-for-mumbai-attack-comments|access-date=2021-11-27|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref><ref name="Farmer2019">{{cite news|last1=Farmer|first1=Ben|title=Pakistan trained al-Qaeda, says Imran Khan|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/24/pakistan-trained-al-qaeda-says-imran-khan/|website=[[The Daily Telegraph]]|access-date=24 September 2019|date=24 September 2019|quote=Pakistan's security apparatus has in the past angrily rejected politicians linking it to militancy. Nawaz Sharif, the former prime minister, faced treason charges last year after an interview where he suggested the Pakistani state played a role in the 2008 Mumbai attack that killed 166 people.|archive-date=24 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924190928/https://www.telegraph.co.uk/news/2019/09/24/pakistan-trained-al-qaeda-says-imran-khan/|url-status=live}}</ref>
 
== پێش ڕووداوەکان ==
[[پەڕگە:Mahim train blast.jpg|ڕاست|وێنۆک|تەقینەوەی شەمەندەفەرێک، تەممووزی ٢٠٠٦ لە مومبای.]]
پێشتر چەندین ھێرشیهێرشی تیرۆریستی لە مومبای ئەنجامدرابوونئەنجام درابوون. لە ١٢ی ئازاری ١٩٩٣، بەھۆیبەهۆی زنجیرە تەقینەوەیەک لەشارەکەلە شارەکە ئەوا ٢٥٧ کەس کووژرانکوژران و ٧٠٠ کەسیش برینداربوون.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|title=1993: Bombay hit by devastating bombs|accessdate=12 November 2010|date=12 March 1993|publisher=BBC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211202614/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|archivedate=11 December 2008|deadurl=no}}</ref> ئەو ھێرشەهێرشە وەکبۆ تۆڵەسەندنەوە خوێنی موسڵمانان بوو کە لە ئاژاوەیەکی ھیندستانداهیندستاندا کووژرابوونکوژرابوون.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-33713846|title=How the 1993 blasts changed Mumbai forever|date=٢٠١٥-٠٧-٣٠|work=BBC News|access-date=٢٠١٨-١١-٢٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626125420/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-33713846|archive-date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|dead-url=no}}</ref>
 
لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢، تەقینەوەیەک لەناوچەیلە ناوچەی گاتکۆپەر ڕوویدا کە بەمھۆیەوەبەم هۆیەوە ٢ کەس کووژرانکوژران و ٢٠ کەسیش برینداربوون.<ref>{{Cite news|url=http://www.rediff.com/news/2002/dec/02mum.htm|publisher=[[rediff.com]] India Limited|title=Blast outside Ghatkopar station in Mumbai, 10 killed|date=6 December 2002|accessdate=19 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080811153416/http://www.rediff.com/news/2002/dec/02mum.htm|archive-date=١١ی ئابی ٢٠٠٨|dead-url=no}}</ref> لە ٢٥ی ئابی ٢٠٠٣، تەقینەوەیەک لە باشووری مومبامومبای لەنزیکلە نزیک دەروازەی ھندهیند ڕوویدا، بەلانی کەم ٤٤ کەس کووژرانکوژران و ١٥٠ کەسیش برینداربوون.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/25/newsid_3921000/3921475.stm|publisher=BBC|title=2003: Bombay rocked by twin car bombs|accessdate=19 August 2008|date=25 August 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20120410202413/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/25/newsid_3921000/3921475.stm|archive-date=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|dead-url=no}}</ref> ١١ی تەمموزیتەممووزی ٢٠٠٦، حەوت بۆمب تەقییەوە لە ماوەی ١١ خولەکدا لە وێستگەی شەمەندەفەری مومبای،<ref>{{Cite news|url=http://specials.rediff.com/news/2007/jul/11slid1.htm|publisher=[[rediff.com]] India Limited|title=For the record: The 11/7 chargesheet|date=11 July 2008|accessdate=19 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012085159/http://specials.rediff.com/news/2007/jul/11slid1.htm|archive-date=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|dead-url=no}}</ref> بووە ھۆی کووژرانیکوژرانی ٢٠٩ کەس کە لەنێویاندا ٢٢ بیانی ھەبوون،ھەبوو،<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/India/India_A_major_terror_target_/articleshow/3654886.cms|work=The Times of India|location=India|title=India: A major terror target|date=30 October 2008|accessdate=11 November 2008|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090112172125/http://timesofindia.indiatimes.com/India/India_A_major_terror_target_/articleshow/3654886.cms|archivedate=12 January 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/11/26/india.attacks/|title=Gunfire heard at two Mumbai hotels - CNN.com|publisher=|access-date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009144853/http://www.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/11/26/india.attacks/|archive-date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|dead-url=no}}</ref><ref>{{cite book|author=Dwight Hamilton|author2=Kostas Rimsa|title=Terror Threat: International and Homegrown Terrorists and Their Threat to Canada|url=https://books.google.com/?id=zMgijln_FvMC&pg=PA103|date=19 November 2007|publisher=Dundurn Press Ltd.|isbn=978-1-55002-736-5|page=١٠٣|accessdate=28 September 2011}}</ref> ئەمەولە وێڕایپاڵ برینداربوونی زیاتر لە ٧٠٠ کەسکەسی دیکە.<ref>{{Cite news|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=71404|publisher=[[The Indian Express|Indian Express Newspapers (Mumbai) Ltd.]]|title=Rs 50, 000 not enough for injured|date=21 July 2006|accessdate=11 November 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114034406/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=71404|archive-date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|dead-url=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114034406/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=71404|archivedate=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|deadurl=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114034406/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=71404 |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}</ref><ref>[http://www.sascv.org/ijcjs/editorial4ijcjs.html Editorial – K. Jaishankar – IJCJS vol 2 issue 2 July–December, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009144919/http://www.sascv.org/ijcjs/editorial4ijcjs.html |date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ }}. Sascv.org. Retrieved on 19 June 2014.</ref> بە قسەی پۆلیسی مومبای، ھێرشەکەهێرشەکە لەلایەن گرووپی لەشکر تەیبەتەییبە و بزووتنەوەی خوێندکارانی ئیسلامیئیسلامیی لە لەھیندستانهیندستان ئەنجامدراوە.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/asiapcf/09/30/india.bombs/index.html?section=cnn_world#|publisher=CNN|title=India police: Indian Government spy agency behind Mumbai bombings|date=1 October 2006|accessdate=11 November 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423062022/http://www.cnn.com/2006/WORLD/asiapcf/09/30/india.bombs/index.html?section=cnn_world|archive-date=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩|dead-url=no}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2052996.cms|work=The Times of India|location=India|title=Mumbai Police blames ISI, LeT for 7/11 blasts|date=30 September 2006|accessdate=11 November 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20070819125401/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2052996.cms|archive-date=١٩ی ئابی ٢٠٠٧|dead-url=no}}</ref>
 
== ڕاھێنان ==
گرووپێکی ٢٤–٢٦ کەسی لە چیاکانی موزەفەرئاباد لە [[پاکستان]] مەشقیان پێدراوە.<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article5265938.ece|title=City fears five terrorists are missing|location=London|work=The Times|date=2 December 2008|accessdate=23 April 2010|first=Rhys|last=Blakely}}{{subscription required|date=November 2012}}</ref><ref>{{cite news|last=Rahman|first=Maseeh|author2=Jones, Sam|title=Rumours abound as inquiry begins its search for truth|work=The Guardian|date=1 December 2008|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/01/mumbai-terror-attacks-india-pakistan1|accessdate=1 December 2008|location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202011506/http://www.guardian.co.uk/world/2008/dec/01/mumbai-terror-attacks-india-pakistan1|archivedate=2 December 2008|deadurl=no}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی میدیا ھیندی و ئەمریکییەکان مەشق و ڕاھێنانکردنی پیاوەکان ئەم شتانەی لەخۆ گرتووە.
* دەروونی؛ باسکردنی ئیسلام و بیرۆکەی جیھاد وەک چارەسەرێک بۆ دۆخی موسڵمانان لە ھند، هیند ،<ref name="hindu.com2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2008/12/02/stories/2008120259961000.htm|title=A journey into the Lashkar|first=Praveen|last=Swami|work=The Hindu|location=Chennai|date=2 December 2008|access-date= ١ی تەممووزی ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205005025/http://www.hindu.com/2008/12/02/stories/2008120259961000.htm|archive-date= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|dead-url=no}}</ref> چیچان،[[چیچان]]، فەڵەستین[[فەلەستین]] و گشت جیھانجیهان .
* خوولیخولی سەربازیی سەرەتایی کە پێیان دەگووتدەگوت ''دەورەی عام''.
* خوولیخولی سەربازیی پێشکەوتوو کە پێیان دەگووتدەگوت ''دەورەی خاس'' لەناوچەیلە ناوچەی مانسھرە لە پاکستان.<ref name="hindu.com2"/> لە ڕاپۆرتێکی نیوۆرک [[نیویۆرک تایمز]] لەسەر قسەی سەرچاوەیەک کە ناوی ئاشکرا نەکردبوو لە وەزارەتی بەرگری ئەمریکا، بۆ ئەم جۆرە ڕاھێنانەڕاهێنانە سوود لە چەک و ئەزموونی سەربازانی پاکستانی خانەنشینبوو بینراوە.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/12/04/world/asia/04india.html?_r=2&hp|title=New York Times, Quoting a former US defence official|work=The New York Times|first1=Eric|last1=Schmitt|first2=Somini|last2=Sengupta|date=4 December 2008|accessdate=23 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107072325/http://www.nytimes.com/2008/12/04/world/asia/04india.html?_r=2&hp|archive-date= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|dead-url=no}}</ref>
* لەکۆتاییدا پێدانی مەشقی کۆماندۆ بە دەستەیەکی بچووک کە پێیان دەگوترێت خۆبەختکار (فیداییەکان) کە ئامانجییان لە ھێرشیهێرشی سەر مومبای ھەبووهەبوو.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/2008/11/29/us-india-mumbai-militants-sb-idUSTRE4AS09W20081129|title=Militants in Mumbai wanted an Indian 9/11|last=Williams|first=Matthias|date=2008-11-29|website=Reuters|accessdate=2015-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117022700/http://www.reuters.com/article/2008/11/29/us-india-mumbai-militants-sb-idUSTRE4AS09W20081129|archive-date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|dead-url=no}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117022700/http://www.reuters.com/article/2008/11/29/us-india-mumbai-militants-sb-idUSTRE4AS09W20081129 |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ }}</ref>
 
== ھێرش ==
یەکەم ڕووداویڕووداو تێبینیکراوکە تێبینی کرا لە ٢٦ی تشرینی دووەمدووەم، لە دەورووبەری کاتژمێر ٨ی شەوبووشەو بەکاتیبوو بە کاتی ھیند، کاتێک دوو پیاو بە بەلەمێکی تیژڕەوەوە لە کەنارەکانی نزیک ناوچەی کۆلابا دادەبەزن. لەوکاتەلەو کاتە ماسیگرەکان پرسیاریان لێکردوون بۆکوێبۆ کوێ دەچن ئەوانیش وەڵامی ئەوەیان داوەتەوە کە «خەریکی کاری خۆتبە»، ماسیگرەکان ھەواڵی ڕووداوەکەیان بەپۆلیسبە پۆلیس داوە بەڵام پۆلیسی ناوچەکە بەدەنگبە دەنگ ھەواڵەکەیهەواڵەکەی ئەواندا نەچوون.<ref>{{Cite news|first=Ron|last=Moreau|author2=Mazumdar, Sudip|title=The Pakistan Connection|url=http://www.newsweek.com/id/171056|work=Newsweek|date=27 November 2008|accessdate=28 November 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081206064557/http://www.newsweek.com/id/171056|archivedate=6 December 2008|deadurl=no}}</ref>
 
=== چاتراپاتی شیڤاجی ===
١٤٬٥٧٤

دەستکاری