تیان شان: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

شائەمراز
No edit summary
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
(شائەمراز)
{{دەستپێکی زۆر درێژ}}{{داتابۆکس}}
'''تیان شان،شان'''، هەروەهاھەروەھا ناسراوە بە '''تاغ تێنگری''' یان تێنگیر- توو، (تورکی کۆن:واتە چیاکانی ئاسمان )یان، سیستەمێکی گەورەی زنجیرەچیاکانی تورکستان و ئاسیای ناوەڕاستە. بەرزترین لوتکەلووتکە لە تیان شان جێنگیش چۆکوزوە کە ٧,٤٣٩٧٬٤٣٩ مەتر بەرزە. نزمترین خاڵی کەندەڵانی تورپانە، کە ١٥٤ م لە خوارەوەی ئاستی دەریادایە.
 
یەکێک لە کۆنترین سەرچاوە مێژووییەکانمێژوویییەکان بۆ ئەم شاخانە لەوانەیە پەیوەندی بە وشەی شیونگنوی Qilian (چینی سادە: 祁连؛ چینی نەریتی: 祁連) - بەپێی لێدوانی تانگ یان شیگو سیما چیان لە تۆماری مێژوونووسە گەورەکاندا ئاماژەی بە قیلیان کردووە لە پەیوەندی بە نیشتیمانەکەی یوژی و باوەڕ وایە ئەو زاراوەیە ئاماژە بە تیان شان بکات نەک چیاکانی قیلیان ١٥٠٠ کیلۆمەتر زیاتر لە ڕۆژهەڵاتیڕۆژھەڵاتی ئێستا بەم ناوەوە ناسراوە چیاکانی تانو ئۆلا لە توڤا هەمانھەمان مانای هەیەھەیە لە ناوی ("چیای ئاسمان/ئاسمانی" یان "چیای خودا/ڕۆح"). ناوەکە لە چینی تیان شان بە زۆری وەرگێڕانی ڕاستەوخۆیە بۆ ناوی قرغیزستانە تەقلیدیەکانتەقلیدییەکان بۆ چیاکان، تێنیەرتێنییەر هەروەهاھەروەھا.<ref>{{Cite book|last=班固|url=https://books.google.com/books/about/%E6%BC%A2%E6%9B%B8漢書.html?id=qo9kCgAAQBAJ|title=漢書: 顏師古註|date=2015-08-20|publisher=一個人|language=en}}</ref>. تیان شان لە تێنگریزم پیرۆزە و دووەم لوتکەیلووتکەی بەرزەکەی بە خان تێنگری ناسراوە کە لەوانەیە وەک "«پەروەردگاری ڕۆحەکان"» وەربگێڕدرێت. لە کۆنفرانسی ٢٠١٣ی کەلەپووری جیهانیدا،جیھانیدا، بەشی ڕۆژهەڵاتیڕۆژھەڵاتی تیان شان لە هەرێمیھەرێمی سینکیانگی ڕۆژئاوایڕۆژاوای چین وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیجیھانی ڕیزکرا بەشی ڕۆژئاواڕۆژاوا لە کازاخستان، قرغیزستان و ئۆزبەکستان دواتر لە ساڵی ٢٠١٦دا بە فەرمی تۆمارکران.<ref>{{Cite book|last=Wilkinson|first=Philip|url=https://books.google.com/books/about/Myths_and_Legends.html?id=bJ7Lxae-bmIC|title=Myths and Legends: An Illustrated Guide to Their Origins and Meanings|date=2009-07-01|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=978-1-4053-4403-6|language=en}}</ref>.
 
== سەرچاوەکان ==
[[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە چین]]
[[پۆل:زنجیرەچیاکانی قیرغستان]]
٣٤٬٨٥٩

دەستکاری