تیان شان: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

بەبێ کورتەی دەستکاری
No edit summary
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
No edit summary
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
تیان شان، هەروەها ناسراوە بە تاغ تێنگری یان تێنگیر- توو، (تورکی کۆن:واتە چیاکانی ئاسمان )یان، سیستەمێکی گەورەی زنجیرەچیاکانی تورکستان و ئاسیای ناوەڕاستە. بەرزترین لوتکە لە تیان شان جێنگیش چۆکوزوە کە ٧,٤٣٩ مەتر بەرزە. نزمترین خاڵی کەندەڵانی تورپانە، کە ١٥٤ م لە خوارەوەی ئاستی دەریادایە.
 
یەکێک لە کۆنترین سەرچاوە مێژووییەکان بۆ ئەم شاخانە لەوانەیە پەیوەندی بە وشەی شیونگنوی Qilian (چینی سادە: 祁连؛ چینی نەریتی: 祁連) - بەپێی لێدوانی تانگ یان شیگو سیما چیان لە تۆماری مێژوونووسە گەورەکاندا ئاماژەی بە قیلیان کردووە لە پەیوەندی بە نیشتیمانەکەی یوژی و باوەڕ وایە ئەو زاراوەیە ئاماژە بە تیان شان بکات نەک چیاکانی قیلیان ١٥٠٠ کیلۆمەتر زیاتر لە ڕۆژهەڵاتی ئێستا بەم ناوەوە ناسراوە چیاکانی تانو ئۆلا لە توڤا هەمان مانای هەیە لە ناوی ("چیای ئاسمان/ئاسمانی" یان "چیای خودا/ڕۆح"). ناوەکە لە چینی تیان شان بە زۆری وەرگێڕانی ڕاستەوخۆیە بۆ ناوی قرغیزستانە تەقلیدیەکان بۆ چیاکان، تێنیەر هەروەها<ref> https://books.google.com/books/about/%E6%BC%A2%E6%9B%B8.html?id=qo9kCgAAQBAJ </ref>. تیان شان لە تێنگریزم پیرۆزە و دووەم لوتکەی بەرزەکەی بە خان تێنگری ناسراوە کە لەوانەیە وەک "پەروەردگاری ڕۆحەکان" وەربگێڕدرێت. لە کۆنفرانسی 2013ی٢٠١٣ی کەلەپووری جیهانیدا، بەشی ڕۆژهەڵاتی تیان شان لە هەرێمی سینکیانگی ڕۆژئاوای چین وەک شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانی ڕیزکرا بەشی ڕۆژئاوا لە کازاخستان، قرغیزستان و ئۆزبەکستان دواتر لە ساڵی ٢٠١٦دا بە فەرمی تۆمارکران<ref> https://books.google.com/books/about/Myths_and_Legends.html?id=bJ7Lxae-bmIC </ref>.
==سەرچاوەکان==
[[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە چین]]
٣٬٣٢١

دەستکاری