جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «سووڕی ڕانکن»

شائەمراز
ب (Serchia پەڕەی سووڕى ڕانکنی گواستەوە بۆ سووڕی ڕانکن: ھەڵە لە ناو)
(شائەمراز)
{{ویکیسازی}}
 
[[File:Rankine_cycle_layout.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rankine_cycle_layout.png|وێنۆک|نەخشەی فیزیکەلی سووڕی ڕانکن
١-پۆمپ ٢-بۆیلەر ٣-تورباین ٤-خەستکەرەوە]]
 
 
== پێناسە کردن ==
سوڕیسووڕی رانکنڕانکن لە نزیکەوە کردارەکە روندەکاتەوەڕوندەکاتەوە لەلایەن گەرمی بزوێنەر بەھۆی خستنەگەڕی بزوێنەری ھەڵم و دروست کردنیدروستکردنی وزەی گەرمی تا بەدەست خستنی وێستگەی وزە.
 
وانا پشت دەبەستێت بە جياوازيىجیاوازیی نێوان پلەىپلەی گەرمىگەرمی لەنێوان سەرچاوەيێكىسەرچاوەیێکی گەرم و سەرچاوەيێكىسەرچاوەیێکی سارد.جیاوازیە جیاوازییە زۆرەکە، توانای ميكانيكيترمیکانیکیتر دەتوانێت بەكاربھێندرێتبەکاربھێندرێت لە دەرەوەى وزەىدەرەوەی گەرمى،وزەی هەروەكگەرمی، بەھەروەک پێیبەپێی بیردۆزی کارنۆت.
 
سەرچاوەىسەرچاوەی گەرمىگەرمی بەکارھێنرا لە بەدەستھێنانی توانا عادەتەن سوتانیسووتانی سووتەمەنیی سووتەمەنيىبەردینە بەردينەوەکو وەكوخەڵوزی خەڵوزىبەردین، بەردين،گازی گازى سروشتى،سروشتی، و ڕۆن، يانیان چڕی توانای خۆری. بەرزی پلەی گەرمی باشترینە.
 
توانای  سووڕىسووڕی رانكنڕانکن سنووردارە لەلايەنلەلایەن گەرميىگەرمیی بڵندىبڵندی هەڵمی كارھەڵمی كردنیکارکردنی شلە. هەروەها،ھەروەھا، مەگەر فشارەكەفشارەکە و پلەىپلەی گەرمىگەرمی دەگەن بە ئاستىێکیئاستیێکی نايابنایاب لە بۆیلەری هەڵم،ھەڵم، مەوداىمەودای پلەىپلەی گەرمىگەرمی زۆر بچووک  دەتوانێت سووڕەكەسووڕەکە بەكاربەکار بخات:پلەىپلەی گەرميىگەرمیی چوونە ناوىناوی ھەڵمی تۆڕباین بە شێوەيەكىشێوەیەکی نموونەيىنموونەیی دەوروبەرن ٥٦٥ [c°] و پلەىپلەی گەرميىگەرمیی خەستكەرىخەستکەری هەڵمھەڵم دەوروبەرن ٣٠ [c°]. ئەمە ڕوودەدات لە توانای بیردۆزی كارنۆتکارنۆت بۆتۆڕباینی هەڵمھەڵم بەتەنهابەتەنھا نزيكەىنزیکەی ٦٣.٨٪٦٣٫٨٪ براوردیان کرد لەگەڵ  ڕاستەقينەڕاستەقینە بەتواناييىبەتواناییی گەرماييىگەرماییی بە تێكراييىتێکراییی سەروو تا ٤٢٪ بۆ ئێستگەىئێستگەی ھاوچەرخ تواناىتوانای coal_fired. پلەىپلەی گەرميىگەرمیی نزمی ھەڵم چوونە ناوتۆڕباین (بە بەراورد لەگەڵ تۆڕباینێکی گاز)بۆچى بۆچی سووڕی رانكنڕانکن (هەڵمھەڵم) زۆرجار بەكاربەکار دەهێنرێتدەھێنرێت هەروەكھەروەک سووڕێكىسووڕێکی ژێرکردن تا بە پێچەوانەوە چاكچاک ببێتەوە گەرميىگەرمیی ڕەت كردەوەکردەوە لە  سووڕی تێکەڵ گاز وێستگەی  تواناىتوانای تۆڕباینەکە.
 
سەرچاوەىسەرچاوەی سارد (ساردەکە باشترە) بەكارھێنانی بەکارھێنانی لە ئەمانە وێستگەی توانا عادەتەن بورج وبەشێکی  ئاوىئاوی گەورە ساردتر دەبنەوە (ڕووبار يانیان دەريادەریا). توانای  سووڕىسووڕی رانکنڕانکن سنووردارە لەسەر لاىلای سارد لەلايەنی لەلایەنی پلەىپلەی گەرميىگەرمیی خواروو كرداريىەكەکردارییەکە كار كردنیکارکردنی شلە.
كار كردنی کارکردنی شلە لە سووڕێكىسووڕێکی رانكنڕانکن شوێنی سوڕێکیسووڕێکی داخەراو دەكەوێتدەکەوێت و بەبەردەوامىبەبەردەوامی بەکاردەھێنرێت . هەڵمىھەڵمی ئاو لەگەڵ خەستكردنەوەخەستکردنەوە دڵۆپەيەكىدڵۆپەیەکی زۆر بچوكبچووک زۆرجار دەبينندەبینن لە وێستگەی  توانا شەپۆڵ دروست دەكرێندەکرێن لەلايەنلەلایەن سارد بوونەوە سيستەمسیستەم (نا ڕاستەوخۆ لێوە سووڕىسووڕی تواناىتوانای رانكنڕانکن سوڕێکیسووڕێکی داخراو). ئەمە ' گزوز ' گەرمىگەرمی نوێنەرايەتىنوێنەرایەتی دەكرێتدەکرێت لەلايەنلەلایەن " [Qout] " دەڕواتە دەرەوە لاىلای خوارووترىخوارووتری سووڕی لەخوارەوە نیشاندراوە لە هێڵكاريىھێڵکاریی T-S. بورجی سارد بوونەوە  بەكاربەکار دەخەن هەروەكھەروەک گۆڕینی گەرميىگەرمیی گەورە لەلايەن مژێنىلەلایەن گەرميىمژێنی هەڵمگەرمیی كارھەڵم كردنیکارکردنی شلە و لەهەمانلەھەمان كاتکات بە هەڵمھەڵم ئاو سارد دەبێتەوە بۆ كەشەكەکەشەکە.
 
لەو كاتەىکاتەی زۆر ماددە توانييانتوانییان بەكاربەکار بهێنرێنبھێنرێن هەروەکھەروەک كار كردنیکارکردنی شلە لە سووڕىسووڕی رانكن،ڕانکن، ئاو عادەتەن شلەىشلەی بژاردەيەبژاردەیە بەهۆىبەھۆی تايبەتمەنديىتایبەتمەندیی باشى،باشی، وەكووەکو كيمياىکیمیای زۆر کارانیەکارانییە و نا-ژەهراوى،ژەھراوی، و خەرجيىخەرجیی خواروو، هەروەهاھەروەھا تايبەتمەنديىتایبەتمەندیی ثێرمۆداینەمیک. لەلايەنلەلایەن کارکردنی خەستكردنەوەيەكەخەستکردنەوەیەکە هەڵمىھەڵمی هەڵمھەڵم بۆ شلەيێكشلەیێک فشارەكەفشارەکە لە دەرگەىدەرگەی تۆڕباین وزە پێويستپێویست نزم دەكرێتەوەدەکرێتەوە لەلايەنلەلایەن ترومپاىترومپای خواردن تەنهاتەنھا بەكاربەکار دەهێنێتدەھێنێت ١٪ بۆ ٣٪ى٣٪ی تواناىتوانای دەرهاتىدەرھاتی تۆڕباینەکە و ئەم هۆیانەھۆیانە بەشدارىبەشداری دەكەندەکەن بۆ بەتوانای بڵندتر بۆ سووڕەكەسووڕەکە. سوودەكەىسوودەکەی ئەمە دەیبژێرێت لەلايەنلەلایەن پلەىپلەی گەرميىگەرمیی خوارووىخوارووی هەڵمھەڵم دانپێدانی تۆڕباینی  (s). تۆڕباینی  گاز، بۆ نموونە، پلەىپلەی گەرميىگەرمیی چوونە ناوىناوی تۆڕباینەکە نزيكنزیک دەبتەوە ١٥٠٠ [°k]. لەگەڵ ئەوەشدا، بەتواناييىبەتواناییی گەرماييىگەرماییی ڕاستەقينەڕاستەقینە وێستگەىوێستگەی تواناىتوانای هەڵمىھەڵمی گەورە و گەورە وێستگەی  تۆڕباینی  گازىگازی هاوچەرخیھاوچەرخی هاوشێوەنھاوشێوەن.
كار كردنی شلە لە سووڕێكى رانكن شوێنی سوڕێکی داخەراو دەكەوێت و بەبەردەوامى بەکاردەھێنرێت . هەڵمى ئاو لەگەڵ خەستكردنەوە دڵۆپەيەكى زۆر بچوك زۆرجار دەبينن لە وێستگەی  توانا شەپۆڵ دروست دەكرێن لەلايەن سارد بوونەوە سيستەم (نا ڕاستەوخۆ لێوە سووڕى تواناى رانكن سوڕێکی داخراو). ئەمە ' گزوز ' گەرمى نوێنەرايەتى دەكرێت لەلايەن " [Qout] " دەڕواتە دەرەوە لاى خوارووترى سووڕی لەخوارەوە نیشاندراوە لە هێڵكاريى T-S.بورجی سارد بوونەوە  بەكار دەخەن هەروەك گۆڕینی گەرميى گەورە لەلايەن مژێنى گەرميى هەڵم كار كردنی شلە و لەهەمان كات بە هەڵم ئاو سارد دەبێتەوە بۆ كەشەكە.
 
== چوار کردارەکە لە سووڕی ڕانکن ==
لەو كاتەى زۆر ماددە توانييان بەكار بهێنرێن هەروەک كار كردنی شلە لە سووڕى رانكن، ئاو عادەتەن شلەى بژاردەيە بەهۆى تايبەتمەنديى باشى، وەكو كيمياى زۆر کارانیە و نا-ژەهراوى، و خەرجيى خواروو، هەروەها تايبەتمەنديى ثێرمۆداینەمیک. لەلايەن کارکردنی خەستكردنەوەيەكە هەڵمى هەڵم بۆ شلەيێك فشارەكە لە دەرگەى تۆڕباین وزە پێويست نزم دەكرێتەوە لەلايەن ترومپاى خواردن تەنها بەكار دەهێنێت ١٪ بۆ ٣٪ى تواناى دەرهاتى تۆڕباینەکە و ئەم هۆیانە بەشدارى دەكەن بۆ بەتوانای بڵندتر بۆ سووڕەكە. سوودەكەى ئەمە دەیبژێرێت لەلايەن پلەى گەرميى خوارووى هەڵم دانپێدانی تۆڕباینی  (s). تۆڕباینی  گاز، بۆ نموونە، پلەى گەرميى چوونە ناوى تۆڕباینەکە نزيك دەبتەوە ١٥٠٠ [°k].لەگەڵ ئەوەشدا، بەتواناييى گەرماييى ڕاستەقينە وێستگەى تواناى هەڵمى گەورە و گەورە وێستگەی  تۆڕباینی  گازى هاوچەرخی هاوشێوەن.
[[File:Rankine_cycle_Ts.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rankine_cycle_Ts.png|وێنۆک|هێڵكاريىھێڵکاریی T_Sسووڕێکی ئاسایی ڕانکن بەكاربەکار خستنی لەنێوان فشارانىفشارانی ٠.٠٦٠٫٠٦ باڕ [bar]و ٥٠ باڕ . بەجێ هێڵراوھێڵراو لە چەمانەوەىچەمانەوەی ھێلکاری بێڵدا، ڕاست لێوە ئەوە گازە، و لەژێر ئەوە [شل–ھەڵم ] هاوسەنگىھاوسەنگی خوساندن.]]
 
كرداری١–٢کرداری١–٢:كارکار كردنیکردنی شلەیە لە خوارەوەی ترومپا بۆ فشارىفشاری بڵند. هەروەكھەروەک شلەكەشلەکە شلەيێكەشلەیێکە لە ئەم قۆناغە، ترومپاكەترومپاکە وزەىوزەی هاوردەىھاوردەی بچووكبچووک پێويستپێویست دەبێت.
== چوار كردارەكە لە سووڕى رانكن ==
[[File:Rankine_cycle_Ts.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rankine_cycle_Ts.png|وێنۆک|هێڵكاريى T_Sسووڕێکی ئاسایی ڕانکن بەكار خستنی لەنێوان فشارانى ٠.٠٦ باڕ [bar]و ٥٠ باڕ . بەجێ هێڵراو لە چەمانەوەى ھێلکاری بێڵدا، ڕاست لێوە ئەوە گازە، و لەژێر ئەوە [شل–ھەڵم ] هاوسەنگى خوساندن.]]
 
كرداری٢–٣کرداری٢–٣: شلەىشلەی فشارىفشاری-بەرز دەچێتە ناو بۆیلەرێک، ئەو شوێنەىشوێنەی ئەوە گەرموگوڕە لە فشارىفشاری نەگۆڕ لەلايەنلەلایەن سەرچاوەيێكىسەرچاوەیێکی گەرميىگەرمیی دەرەوەيىدەرەوەیی تا بێت بە وشكوشک خوساندن هەڵمھەڵم.هاوردەی ھاوردەی وزەی پێويستپێویست دەتوانێت بەئاسانىبەئاسانی بەجۆرێكبەجۆرێک وەكوەک زيندووزیندوو حيسابحیساب بكرێت،بکرێت، بەكاربەکار هێنانىھێنانی هێڵكاريێكىھێڵکاریێکی [ئنثالپی-ئینتڕۆپی] (هێڵكاريىھێڵکاریی A-A، يانیان ھێلکاری مۆلليێرمۆللیێريانیان ژمارەيى،ژمارەیی، بەكاربەکار هێنانیھێنانی خشتەی هەڵمھەڵم.
 
کرداری٣–٤:وشک خوساندنی ھەڵم فراوان دەکات بەناو تۆڕباینێک، دروستکردن توانا. ئەم کەم بوونەوە پلەی گەرمییەکە و فشاری ھەڵمەکە، و پەیتیێک لەوانەیە ڕوو بدات. دەرھاتەکە لەم کردارە دەتوانێت بەئاسانی حیساب بکرێت بە بەکار ھێنانی ھێڵکارییەکە یان خشتە تێبینییان کرد لەسەر.
كرداری١–٢:كار كردنی شلەیە لە خوارەوەی ترومپا بۆ فشارى بڵند. هەروەك شلەكە شلەيێكە لە ئەم قۆناغە، ترومپاكە وزەى هاوردەى بچووك پێويست دەبێت.
 
كرداری٤–١کرداری٤–١: هەڵمىھەڵمی تەڕ دەچێتە ناو خەستكەرێك،خەستکەرێک، ئەو شوێنەىشوێنەی ئەوە خەستكردنەوەخەستکردنەوە لە فشارێكىفشارێکی نەگۆڕ تا بێتە خوساندنی شلە.
كرداری٢–٣: شلەى فشارى-بەرز دەچێتە ناو بۆیلەرێک، ئەو شوێنەى ئەوە گەرموگوڕە لە فشارى نەگۆڕ لەلايەن سەرچاوەيێكى گەرميى دەرەوەيى تا بێت بە وشك خوساندن هەڵم.هاوردەی وزەی پێويست دەتوانێت بەئاسانى بەجۆرێك وەك زيندوو حيساب بكرێت، بەكار هێنانى هێڵكاريێكى [ئنثالپی-ئینتڕۆپی] (هێڵكاريى A-A، يان ھێلکاری مۆلليێر)، يان ژمارەيى، بەكار هێنانی خشتەی هەڵم.
 
لە سووڕىسووڕی رانكنیڕانکنی نموونەیی ترومپاكەترومپاکە و تۆڕباینەکە لەوانەيەلەوانەیە ئازۆنترۆپیکبن، واتە، ترومپاكەترومپاکە و تۆڕباینەکە لەوانەيەلەوانەیە هيچھیچ ئینتۆپی دروست نەكەننەکەن و لەبەر ئەوە دەرهاتىدەرھاتی كارىکاری پوختە زيادزیاد دەكاتدەکات.كرداری کرداری ١–٢ و ٣–٤ لەوانەيەلەوانەیە نوێنەرايەتىنوێنەرایەتی بكرێنبکرێن لەلايەنلەلایەن خەتىخەتی ستوون لەسەر هێڵكاريىھێڵکاریی T-Sو زياترزیاتر لەنزيكەوەلەنزیکەوە ئەوەىئەوەی سووڕىسووڕی كارنۆتکارنۆت دەبێت. سووڕىسووڕی رانكنڕانکن نيشاننیشان دراو لێرە بارەكەيەكەبارەکەیەکە كار كردنیکارکردنی شلە لێوە ڕێ دەگرێت خۆ ديتنەوەیدیتنەوەی لە ناوچەىناوچەی ئەوپەڕی گەرمی هەڵمىھەڵمی لەدواىلەدوای فراوان بوونەكەبوونەکە لە تۆڕباینەکە ، [ ١ ] كەکە وزەكەوزەکە كەمکەم دەكاتەوەدەکاتەوە لاىلای برد لەلايەنلەلایەن كۆندێسەرەکانکۆندێسەرەکان.
كرداری٣–٤:وشك خوساندنی هەڵم فراوان دەكات بەناو تۆڕباینێک، دروست كردن توانا. ئەم كەم بوونەوە پلەى گەرميەكە و فشارى هەڵمەكە، و پەيتيێك لەوانەيە ڕوو بدات. دەرهاتەكە لەم كردارە دەتوانێت بەئاسانى حيساب بكرێت بە بەكار هێنانى هێڵكاريەكە يان خشتە تێبينييان كرد لەسەر.
 
لە سووڕىسووڕی تواناىتوانای هەڵمىھەڵمی ڕاستەقينەڕاستەقینە لە نمونەييەوەنموونەیییەوە سووڕىسووڕی رانكنڕانکن جياوازجیاواز دەبێت بەهۆىبەھۆی بەرپەرچ نەدراوە لە پێكهاتەىپێکھاتەی خۆيىخۆیی بوويانەبوویانە هۆىھۆی لەلايەنلەلایەن لێكخشانىلێکخشانی شلە و لەدەستدانىلەدەستدانی گەرمىگەرمی بۆ چواردەورەكان؛چواردەورەکان؛ لێكخشانىلێکخشانی شلە فشارەکە بەهۆىبەھۆی بۆیلەرەکە دێتە ژوور،خەستكەرەكە،ژوور، خەستکەرەکە، و گەرمکەرەکە لەنێوان پێكهاتەكان،پێکھاتەکان، و لە ئەنجامدا  هەڵمەکەھەڵمەکە بۆیلەرەکە بەجێدێڵێت لە فشارێكىفشارێکی نزم؛ لەدەستدانىلەدەستدانی گەرمىگەرمی دەرهاتىدەرھاتی كارىکاری پوختە كەمکەم دەكاتەوە،دەکاتەوە، بەم جۆرە گەرمىگەرمی زیاددەکرێ هەڵمەكەھەڵمەکە لە بۆیلەرەکە پێويستەپێویستە تا هەمانھەمان ئاستىئاستی دەرهاتىدەرھاتی كارىکاری پوختە بهێڵێتەوەبھێڵێتەوە.
كرداری٤–١: هەڵمى تەڕ دەچێتە ناو خەستكەرێك، ئەو شوێنەى ئەوە خەستكردنەوە لە فشارێكى نەگۆڕ تا بێتە خوساندنی شلە.
 
لە سووڕى رانكنی نموونەیی ترومپاكە و تۆڕباینەکە لەوانەيە ئازۆنترۆپیکبن، واتە، ترومپاكە و تۆڕباینەکە لەوانەيە هيچ ئینتۆپی دروست نەكەن و لەبەر ئەوە دەرهاتى كارى پوختە زياد دەكات.كرداری ١–٢ و ٣–٤ لەوانەيە نوێنەرايەتى بكرێن لەلايەن خەتى ستوون لەسەر هێڵكاريى T-Sو زياتر لەنزيكەوە ئەوەى سووڕى كارنۆت دەبێت. سووڕى رانكن نيشان دراو لێرە بارەكەيەكە كار كردنی شلە لێوە ڕێ دەگرێت خۆ ديتنەوەی لە ناوچەى ئەوپەڕی گەرمی هەڵمى لەدواى فراوان بوونەكە لە تۆڕباینەکە ، [ ١ ] كە وزەكە كەم دەكاتەوە لاى برد لەلايەن كۆندێسەرەکان.
 
لە سووڕى تواناى هەڵمى ڕاستەقينە لە نمونەييەوە سووڕى رانكن جياواز دەبێت بەهۆى بەرپەرچ نەدراوە لە پێكهاتەى خۆيى بوويانە هۆى لەلايەن لێكخشانى شلە و لەدەستدانى گەرمى بۆ چواردەورەكان؛ لێكخشانى شلە فشارەکە بەهۆى بۆیلەرەکە دێتە ژوور،خەستكەرەكە، و گەرمکەرەکە لەنێوان پێكهاتەكان، و لە ئەنجامدا  هەڵمەکە بۆیلەرەکە بەجێدێڵێت لە فشارێكى نزم؛ لەدەستدانى گەرمى دەرهاتى كارى پوختە كەم دەكاتەوە، بەم جۆرە گەرمى زیاددەکرێ هەڵمەكە لە بۆیلەرەکە پێويستە تا هەمان ئاستى دەرهاتى كارى پوختە بهێڵێتەوە.
 
== ھاوکێشەکان ==
بەگشتى،بەگشتی، توانای  سووڕىسووڕی رانكنڕانکن سادە دەتوانێت بنووسرێت هەروەكھەروەک
 
<math> \eta_\text{therm} = \frac{\dot{W}_\text{thermal} - \dot{W}}{\dot{Q}_\text{in}} \approx \frac{\dot{W}_\text{turb}}{\dot{Q}_\text{in}}.</math>
 
هەريەكھەریەک لە چوار هاوكێشەھاوکێشە داھاتوو[ ١ ] لە وزەوە و بارستە وەر دەگيرێندەگیرێن هاوسەنگھاوسەنگ دەكەندەکەن بۆ قەبارەيێكىقەبارەیێکی كۆنترۆڵکۆنترۆڵ.بەتواناييى بەتواناییی ثێرمۆداینەمیکی پێناسەی سووڕەكەسووڕەکە دەكاتدەکات هەروەكھەروەک ڕێژەكەىڕێژەکەی دەرهاتىدەرھاتی تواناىتوانای پوختە تا هاوردەھاوردە گەرم بكاتبکات. هەروەكھەروەک كاریکاری پێويستپێویست لەلايەنلەلایەن ترومپاكەترومپاکە زۆرجار دەگاتە دەوروبەرە ١٪ى دەرهاتى١٪ی كارىدەرھاتی تۆڕباینەکەکاری ،تۆڕباینەکە، ئەو دەتوانێت سادە بكرێتبکرێت.
 
<math>\frac{\dot{Q}_\text{in}}{\dot{m}} = h_3 - h_2,</math>
 
<br /><math>\frac{\dot{Q}_\text{out}}{\dot{m}} = h_4 - h_1,</math>
 
<br /><math>\frac{\dot{W}_\text{pump}}{\dot{m}} = h_2 - h_1,</math>
 
<math>\frac{\dot{W}_\text{turbine}}{\dot{m}} = h_3 - h_4.</math>
 
كاتێكکاتێک مامەڵە دەكەندەکەن لەگەڵ توانای تۆڕباینەکان و ترومپا، ڕاست كردنەوەيێكڕاستکردنەوەیێک بۆ زاراوەىزاراوەی كارکار دەبێت بكرێنبکرێن:
 
 
<math> \frac{\dot{W}_\text{turbine}}{\dot{m}} = h_3-h_4 \approx (h_3 - h_4) \eta_\text{turbine}.</math>
 
== سوڕیسووڕی ڕانکنی ڕاستەقینە (نموونەیی نا) ==
[[File:Rankine_cycle_with_superheat.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rankine_cycle_with_superheat.jpg|وێنۆک|سوڕی ڕانکنی ئەوپەڕی گەرمی]]
لە سووڕێكىسووڕێکی وێستگەی - كارەباىکارەبای ڕاستەقينەڕاستەقینە (ناو " رانكنرانکن " سووڕ تەنهاتەنھا بەكاربەکار دەهێنرێتدەھێنرێت بۆ سووڕىسووڕی نمونەيىنموونەییپەستانەكەپەستانەکە لەلايەنلەلایەن ترومپاكەترومپاکە و فراوان بوونەكەبوونەکە لە پەرەكەكەپەرەکەکە ئازۆنتڕۆپیک نيەنییە. بەواتايەكىبەواتایەکی ديكە،دیکە، ئەم كردارانەکردارانە نا-پێچەوانەن، و ئینتڕۆپی زیاددەکات لەكاتىلەکاتی دوو كردارەكەکردارەکە. ئەمە تاڕادەيەكتاڕادەیەک توانا پێويستپێویست زيادزیاد دەكاتدەکات لەلايەنلەلایەن ترومپاكەترومپاکە و كەمکەم بوونەوە توانا دروستكردنیدروستکردنی لەلايەنلەلایەن تۆڕباینەکە .
 
بەتايبەتى،بەتایبەتی، بەتواناييىبەتواناییی تۆڕباینی  هەڵمھەڵم سنووردار دەبێت لەلايەنلەلایەن دروست كردنىدروستکردنی ئاو-دڵۆپە. هەروەكھەروەک ئاو خەستكردنەوە،خەستکردنەوە، دڵۆپەيەكىدڵۆپەیەکی زۆر بچوكىبچووکی ئاو تۆڕباینەکەیان لێ دا دەخشێت لە خێراييىخێراییی بڵند، بوونە هۆىھۆی ڕاماڵين ،ڕاماڵین، بەرە بەرە ژيانىژیانی تيغىتیغی تۆڕباینەکە و بەتواناييىبەتواناییی تۆڕباینەکە كەمکەم دەبێتەوە.ئاسانترين ئاسانترین ڕێگا تا ئەم گرفتە زاڵ ببێت بەسەر  ئەوپەڕی گەرمکردنی هەڵمەكەيەھەڵمەکەیە. لەسەر هێڵكاريىھێڵکاریی T-S، ناوچەی ٣ لە سنوورێكىسنوورێکی ناوچەىناوچەی دوو-قۆناغىقۆناغی هەڵمەھەڵمە و ئاو، بۆيەبۆیە لەدواىلەدوای فراوان بوون هەڵمەكەھەڵمەکە زۆر تەڕ دەبێت. لەلايەنلەلایەن ئەوپەڕی گەرمی ،گەرمی، ناوجەی ٣ ڕاست دەڕۆن بۆ (سەرەوە) لە هێڵكاريەكەھێڵکارییەکە و لەبەر ئەوە هەڵمێكىھەڵمێکی وشكتروشکتر بەرهەمبەرھەم دەهێنێتدەھێنێت لەدواىلەدوای فراوان بوون.
 
== جیاوازیی سووڕی ڕانکنی بنەڕەتی ==
== جياوازيى سووڕى رانكنی بنەڕەتى ==
توانا بە تێكرايىتێکرایی دەتوانرێت زیادبکات لەلايەنلەلایەن بەرزبەرزکردنەوەی كردنەوەیپلەی پلەىگەرمیی گەرميىھاوردەکراوی هاوردەکراویگەرمیی گەرميى تێكڕاتێکڕا
 
<math>\bar{T}_\text{in} = \frac{\int_2^3 T\,dQ}{Q_\text{in}}</math>
 
لەم سووڕە. زيادزیادکردنی كردنىپلەی پلەىگەرمیی گەرميى هەڵمەكەھەڵمەکە بۆ ئەوپەڕی گەرمی ناوچەکە ڕێگايێكىڕێگایێکی سادەىسادەی كردنیکردنی ئەمەيەئەمەیە. هەروەهاھەروەھا جياوازيىجیاوازیی سووڕىسووڕی رانكنیڕانکنی بنەڕەتى بنەڕەتی دروستىدروستی كردکرد تا بەتواناييىبەتواناییی گەرماييىگەرماییی سووڕەكەسووڕەکە بەرز بكاتەوەبکاتەوە لە ئەم ڕێگایەدا؛ دوو لە ئەمانە لەخوارەوە باس دەكرێندەکرێن.
 
=== دوبارەدووبارە گەرمکردنەوەی سووڕی ڕانکن ===
[[File:Rankine_cycle_with_reheat.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rankine_cycle_with_reheat.jpg|وێنۆک|دوبارە گەرمکردنەوەی سووڕی ڕانکن]]
مەبەستی دوبارەدووبارە گەرمکردنەوەی سووڕ ئەوەيەئەوەیە تا تەڕيەكەتەڕییەکە لا ببات هەڵگرتنیھەڵگرتنی لەلايەنلەلایەن هەڵمەكەھەڵمەکە لە قۆناغىقۆناغی كۆتاييىکۆتاییی كردارىکرداری فراوان بوون. ئەم جياوازيە،جیاوازییە، دوو تۆڕباینەکان كارکار دەكەندەکەن لە زنجيرەزنجیرە. يەكەمیەکەم هەڵمھەڵم لە بۆیلەرەوە قبووڵ دەكاتدەکات لە فشارىفشاری بڵند.لەدواى لەدوای تێپەڕینی هەڵمھەڵم بەناو يەكەمیەکەم تۆڕباین، ئەو دووبارە- چووە ناو بۆیلەرەکە و دوبارەدووبارە گەرمکردنەوەی لەپێش تێ پەڕينیپەڕینی بەناو دووەم، پەستانی نزم، تۆڕباینەکە .  پلەىپلەی گەرمىگەرمی گەرمکردنەوەکە زۆر نزيكەنزیکە يانیان يەكسانەیەکسانە بۆ پلەىپلەی گەرميىگەرمیی دەروازە، كەچیکەچی فشاری پێويستپێویست گونجاوی گەرمکردنەوەەکە تەنهاتەنھا يەكیەک لەسەر چوارەم فشارىفشاری بۆیلەری ڕەسەنە. لەنێو سوودىسوودی ديكە،دیکە، ئەم هەڵمەھەڵمە لێوە ڕێ دەگرێت بۆ خەستكردنەوەیخەستکردنەوەی لەماوەىلەماوەی فراوان بوونىبوونی و بەو جۆرە زيانەكەزیانەکە كەمکەم دەكاتەوەدەکاتەوە لە تيغىتیغی تۆڕباینەکە ،تۆڕباینەکە، و بەتواناييىبەتواناییی سووڕەكەسووڕەکە باشتر دەكات،دەکات، چونكەچونکە گەرمی زیادتر دەڕوات بۆ سووڕەكەسووڕەکە و ئەمە لەکاتی پلەىپلەی گەرميىگەرمیی بڵند ڕوودەدات . دوبارە گەرمکردنەوەی سووڕ یەکەم جار  پێشكەشپێشکەش كراکرا لە ١٩٢٠كان،١٩٢٠کان، بەڵام كردارىکرداری نەبوون  بۆماوەی زۆر بەهۆىبەھۆی زەحمەتيىزەحمەتیی تەكنيكىتەکنیکی. لە١٩٤٠كان،لە١٩٤٠کان، دوبارەدووبارە پێشکەش کراوە لەگەڵ زيادزیادکردنی كردنی پيشەسازيىپیشەسازیی بۆیلەری فشارىفشاری-بەرز، و سەرئەنجام دووهەندەدووھەندە گەرمکردنەوە پێشكەشپێشکەش كراکرا لە١٩٥٠كانلە١٩٥٠کان.بيرۆكەیە بیرۆکەیە لەپشت دووهەندکردنیدووھەندکردنی گەرمکردنەوەکەیە تا پلەىپلەی گەرميىگەرمیی تێكڕاتێکڕا زيادزیاد بكاتبکات. ئەوە زياترزیاتر تێبينىتێبینی كراکرا لە دوو قۆناغىقۆناغی گەرمکردنەوە بە شێوەيەكىشێوەیەکی گشتىگشتی پێویستنین، لەوەتەىلەوەتەی زۆر بوونىبوونی تواناييىتواناییی قۆناغی داھاتوو سووڕەکە تەنهاتەنھا نيونیو ئەوەندە دەبێت پێش قۆناغەکە. ئەمڕۆ، دووهەنددووھەند گەرمکردنەوە بەشێوەيەكىبەشێوەیەکی گشتىگشتی بەكاربەکار هێنراوەھێنراوە لە وێستگەی توانا كەبەكاریکەبەکاری دەخەن لەژێر فشارىفشاری supercritical .
 
=== دروست بونەوەیدروستبوونەوەی سووڕی ڕانکن ===
[[File:Regenerative_rankine_cycle.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Regenerative_rankine_cycle.jpg|وێنۆک|دروست بوونەوەی سووڕی ڕانکن]] دروستبوونەوەی سووڕی ڕانکن ئەوەندە ناوبراوە چونکە لەدوای دەر کەوتنی لە خەستکەرەوە (لەوانەیە ھەروەک لە نیمچە ساردکراوەی شلەکە) کار کردنی شلە گەرموگوڕە لەلایەن ھەڵم لە پشکی گەرمی سووڕەکە. لەسەر ھێڵکارییەکە نیشاندراوە، شلەکە لە ٢ تێکەڵە لەگەڵ شلەکە لە ٤ (ھەردووکیان لە ھەمان فشار) تا خۆ ببینێتەوە لەگەڵ خوساندنی شلە لە ٧. ئەمە ناو دەبرێت بە " پەیوەندیی-ڕاستەوخۆی گەرم کردن ". لە دروستبوونەوەی سووڕی ڕانکن (لەگەڵ جیاوازی بچووک) بەشێوەیەکی گشتی بەکار ھێنراوە لە وێستگەی توانای ڕاستەقینە.
[[File:Regenerative_rankine_cycle.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Regenerative_rankine_cycle.jpg|وێنۆک|دروست بونەوەی سووڕی ڕانکن]]
دروست بونەوەی سووڕى رانكن ئەوەندە ناوبراوە چونكە لەدواى دەر كەوتنی لە خەستكەرەوە (لەوانەيە هەروەك لە نیمچە ساردکراوەی شلەکە)كار كردنی شلە گەرموگوڕە لەلايەن هەڵم لە پشكى گەرمی سووڕەكە . لەسەر هێڵكاريەكە نیشاندراوە ، شلەكە لە ٢ تێكەڵە لەگەڵ شلەكە لە ٤ (هەردووكیان لە هەمان فشار) تا خۆ ببينێتەوە لەگەڵ خوساندنی شلە لە ٧.ئەمە ناو دەبرێت بە " پەيوەنديى-ڕاستەوخۆی گەرم كردن " .لە دروست بوونەوەى سووڕی ڕانکن  (لەگەڵ جياوازى بچووك) بەشێوەيەكى گشتى بەكار هێنراوە لە وێستگەی  تواناى ڕاستەقينە.
 
جياوازيێكىجیاوازیێکی تر دەنێرێت هەڵمیھەڵمی لێوە بەردەبێت لەنێوان قۆناغىقۆناغی تۆڕباینەکە  بۆ ئاودانی هيتەرھیتەر تا پر ئاوبێت لەسەر ڕێگاىڕێگای خەستكەرەوەخەستکەرەوە بۆ بۆیلەرەکە. ئەم هيتەرانەھیتەرانە هەڵمىھەڵمی هاوردەھاوردە و كۆندێسەیتکۆندێسەیت تێكەڵتێکەڵ ناكەنناکەن.
 
زۆربوونی دوبارە کردنەوەی دووبارەکردنەوەی سووڕ پلەىپلەی گەرميىگەرمیی زیادکراو لەلایەن خستنەسەرىخستنەسەری گەرمىگەرمی لێوەكەلێوەکە [بۆيلەربۆیلەر/سوتەمەنی ] سەرچاوەکە تا ڕادەيەكڕادەیەک خوارووی پلەی گەرمی ئاودانەکە لەوانەيەلەوانەیە بەبێ ئاودانىئاودانی دروست بوونەوەىدروستبوونەوەی گەرم . ئەمە توانای  سووڕەكەسووڕەکە باشتر دەكات،دەکات، هەروەكھەروەک زياترزیاتر گەرميەكەگەرمییەکە دەڕوات بۆ سووڕەكەسووڕەکە و دەرئەنجامی سووڕەکە ڕوو دەدات لە پلەىپلەی گەرميىگەرمیی بڵند.
 
== سووڕی ڕانکنی سروشتی ==
سووڕىسووڕی رانكنیڕانکنی سروشتی  (ORC)بەکاردەھێنرێت لە سوتەمەنی سروشتی  وەكووەکو n-pentante [ ١ ] يانیان toluene [ ٢ ] لەجياتىلەجیاتی ئاو و هەڵمھەڵم. ئەمە بەكارهێنانىبەکارھێنانی سەرچاوەىسەرچاوەی گەرميىگەرمیی نزم ڕێ دەدات، وەكووەکو جۆگەی وزەی خۆرى،خۆری، كەکە بە شێوەيەكىشێوەیەکی نموونەيىنموونەیی بەكاریدەخەنبەکاریدەخەن لە دەوروبەر ٧٠–٩٠ [C°]. توانای  سووڕەكەسووڕەکە زۆر نزمترە لە ئەنجامەکە لە نزمترین مەوداىمەودای پلەىپلەی گەرمی، بەڵام ئەمە دەتوانێت پڕبايەخپڕبایەخ بێت بەهۆيەكەبەھۆیەکە خەرجيىخەرجیی نزم بە بەشداريىبەشداریی دەکات لە كۆبوونەوەیکۆبوونەوەی گەرمی  لە پلەىپلەی گەرميىگەرمیی نزم.لەسەرێكى لەسەرێکی ترەوە، شلە دەتوانێت ئەوە بەكاربەکار بهێنرێن بھێنرێن لەخاڵی کوڵاندن لەسەر ئاو، و ئەمە لەوانەيەلەوانەیە سوودىسوودی ثێرمۆداینەمیکی ھەبێت (ببينە،ببینە، بۆ نموونە، ھەڵمی جیوەی تۆڕباین). تايبەتمەنديەكانی شلەىتایبەتمەندییەکانی كارشلەی كردنىکارکردنی ڕاستەقينەڕاستەقینە كاريگەريىکاریگەریی مەزنی هەيەھەیە لەسەر چۆنيەتيىچۆنییەتیی هەڵمھەڵم لەدواىلەدوای هەنگاوىھەنگاوی فراوان بوون، كارکار لە دارشتنی سووڕىسووڕی تەواو دەکەن.
 
سووڕىسووڕی رانكنڕانکن كار كردنیکارکردنی شلە سنووردار ناكات ،ناکات، بۆيەبۆیە ناوی " سووڕىسووڕی سروشتی  "یە بەسادەيىبەسادەیی چەمكێكىچەمکێکی خستنە بازاڕی  سووڕەكەيەسووڕەکەیە و دەبێت تەماشا بكرێنبکرێن هەروەكھەروەک سووڕێكىسووڕێکی ثێرمۆداینەمیکی  جودا.
 
== لێکۆڵینەوەی وردی سووڕی ڕانکن ==
سووڕی ڕانکنی كردارىکرداری بەكاردەھێنرێتبەکاردەھێنرێت لە لێکۆڵینەوەی وردی  شلە [ ٤ ] چەمكەكانىچەمکەکانی نوىنوی كردنەوەىکردنەوەی گەرمىگەرمی و سووڕىسووڕی رانكنڕانکن لێکۆڵینەوەی ورد  دەکات بۆ كردارێكىکردارێکی يەكیەک پێگرتن بەناوىبەناوی سووڕىسووڕی ڕەخنەگرانە دروست بوونەوەىدروستبوونەوەی ([RGSC]). بۆ وردبوونەوەی لە پلەىپلەی گەرمىگەرمی سەرچاوە ١٢٥–٤٥٠ [C°].
 
== seeئەمانەش alsoببینە ==
[[:en:Power_loss_factor|Power loss]] in cogeneration mode with steam extraction
 
== Referencesسەرچاوەکان ==
Canada, Scott; G. Cohen; R. Cable; D. Brosseau; H. Price (25ی تشرینی یەکەمی 2004-10-25). "Parabolic Trough Organic Rankine Cycle Solar Power Plant" (PDF). 2004 DOE Solar Energy Technologies. Denver, Colorado: US Department of Energy NREL. Archived from the original (PDF) on ١٨ی ئازاری 2009-03-18. Retrieved ١٧ی ئازاری 2009-03-17. ^ Batton, Bill (١٨ی حوزەیرانی 2000-06-18). "Organic Rankine Cycle Engines for Solar Power" (PDF). Solar 2000 conference. Barber-Nichols, Inc. Archived from the original (PDF) on ١٨ی ئازاری 2009-03-18. Retrieved ١٨ی ئازاری 2009-03-18. ^ Nielsen et al. , 2005, Proc. Int. Solar Energy Soc. ^ Moghtaderi, Behdad (2009). "An Overview of GRANEX Technology for Geothermal Power Generation and Waste Heat Recovery". Australian Geothermal Energy Conference 2009. , Inc. ^Van Wyllen 'Fundamentals of thermodynamics' (<nowiki>ISBN 85-212-0327-6</nowiki>) ^Wong 'Thermodynamics for Engineers',2nd Ed. ,2012, CRC Press, Taylor & Francis, Boca Raton, London, New York. (<nowiki>ISBN 978-1-4398-4559-2</nowiki>) Moran & Shapiro 'Fundamentals of Engineering Thermodynamics' (<nowiki>ISBN 0-471-27471-2</nowiki>)
{{تووڵی دەروازە|فیزیک|وزە}}
 
١٢٬٩٤٥

دەستکاری