ماتماتیک: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

شائەمراز، باشترکردن
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل دەستکاری بە بەرنامەی مۆبایل دەستکاری بە بەرنامەی ئەندرۆید بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
(شائەمراز، باشترکردن)
 
{{زانست}}
[[Fileپەڕگە:Euclid.jpg|thumb|ماتماتیکزانی یۆنانی [[ئیقلیدس]]، سەدەی ٣ەم پ. ز.، بە پێیبەپێی خەیاڵی [[ڕافایێل]] لە ئەم وردەکارییەی تابلۆی ''قوتابخانەی ئەسینا'' (١٥٠٩–١٥١١){{efn|هیچھیچ وەسف و زانیارییەک لەسەر دەرکەوتەی ئیقلیدس لە بەردەستدا نەماوە. لەبەرئەوە، دەرکەوتنی ئیقلیدس لە کارە هونەرییەکانداھونەرییەکاندا بەپێی خەیاڵی هونەرمەندەکەھونەرمەندەکە بووە (بڕوانە ''[[ئیقلیدس]]''.)}}]]
'''ماتماتیک''' (لە وشەی یۆنانیی μάθημα، 'زانین، خوێندن، فێربوون') یان '''بیرکاری''' پێکدێت لە لێکۆڵینەوە لە بابەتەکانی وەک [[چەندێتی]] ([[تیۆریی ژمارە]])،<ref name="OED">{{cite web |url=http://oed.com/view/Entry/114974 |title=mathematics, ''n.'' |publisher=Oxford University Press |website=Oxford English Dictionary |year=2012 |access-date=June 16, 2012 |quote=The science of space, number, quantity, and arrangement, whose methods involve logical reasoning and usually the use of symbolic notation, and which includes geometry, arithmetic, algebra, and analysis. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116075558/https://www.oed.com/view/Entry/114974 |archive-date=November 16, 2019 |url-status=live }}</ref> سترەکچەر ([[جەبر]])،<ref name="Kneebone">{{cite book |title=Mathematical Logic and the Foundations of Mathematics: An Introductory Survey |publisher=Dover |author=Kneebone, G.T. |year=1963 |page=[https://books.google.com/books?id=tCXxf4vbXCcC&pg=PA4 4] |isbn=978-0-486-41712-7 |quote=Mathematics&nbsp;... is simply the study of abstract structures, or formal patterns of connectedness.}}</ref> [[بۆشایی]] ([[ئەندازە]])،<ref name=OED/> و [[جیاکاری و تەواوکاری]] ([[شیکاریی ماتماتیکی|شیکاری]]).<ref name="LaTorre">{{cite book |title=Calculus Concepts: An Informal Approach to the Mathematics of Change |publisher=Cengage Learning |first1=Donald R. |last1=LaTorre |first2=John W. |last2=Kenelly |first3=Sherry S. |last3=Biggers |first4=Laurel R. |last4=Carpenter |first5=Iris B. |last5=Reed |first6=Cynthia R. |last6=Harris |year=2011 |page=[https://books.google.com/books?id=1Ebu2Tij4QsC&pg=PA2 2] |isbn=978-1-4390-4957-0 |quote=Calculus is the study of change—how things change, and how quickly they change.}}</ref><ref name="Ramana">{{cite book |title=Applied Mathematics |publisher=Tata McGraw–Hill Education |author=Ramana |year=2007 |page=[https://books.google.com/books?id=XCRC6BeKhIIC&pg=SA2–PA10 2.10] |isbn=978-0-07-066753-2 |quote=The mathematical study of change, motion, growth or decay is calculus.}}</ref><ref name="Ziegler">{{cite book |title=An Invitation to Mathematics: From Competitions to Research |publisher=Springer |author=Ziegler, Günter M. |author-link=Günter M. Ziegler |year=2011 |page=[https://books.google.com/books?id=9TATfteVeVYC&pg=PR7 vii] |isbn=978-3-642-19532-7 |chapter=What Is Mathematics?}}</ref><!--<<< Please do NOT change the opening sentence without discussion; much time and discussion have been invested in its current form. --> هیچھیچ پێناسەیەکی قبووڵکراوی گشتی نییە.<ref name="Mura">{{cite journal|author=Mura, Roberta|date=Dec 1993|title=Images of Mathematics Held by University Teachers of Mathematical Sciences|journal=Educational Studies in Mathematics|volume=25|issue=4|pages=375–85|doi=10.1007/BF01273907|jstor=3482762|s2cid=122351146}}</ref><ref name="Runge">{{cite book|author1=Tobies, Renate|title=Iris Runge: A Life at the Crossroads of Mathematics, Science, and Industry|title-link=Iris Runge|author2=Helmut Neunzert|publisher=Springer|year=2012|isbn=978-3-0348-0229-1|page=[https://books.google.com/books?id=EDm0eQqFUQ4C&pg=PA9 9]|quote=[I]t is first necessary to ask what is meant by ''mathematics'' in general. Illustrious scholars have debated this matter until they were blue in the face, and yet no consensus has been reached about whether mathematics is a natural science, a branch of the humanities, or an art form.|author1-link=Renate Tobies|name-list-style=amp}}</ref>
 
[[بیرکار|بیرکاران]]ان بەردەوام بۆ [[شێوەئاسا|نەخش]]<nowiki/>گەلی بنەڕەتی دەگەڕێن، گومانە تازەکان دەکەن بە ڕێسا، و بە [[ھەڵھێنجان]] لە [[پێناسە|پێناسەکان]]کان و [[بەڵگەنەویست|بەڵگەنەویستەکان]]ەکان بە چەشنی گونجاو ھەڵبژێردراو بناغەی [[ڕاستی]] دادەنێن.
 
لەسەر ئەوەی کە ئاخۆ [[شتی بیرکارانە|شتانی بیرکارانە]] (وەکوو [[ژمارە|ژمارەکان]]کان یان [[خاڵ (ئەندازە)|خاڵەکان]]) سروشتین و خۆڕسکانە بوونیان ھەیە یان مرۆڤ خولقاندوونی ھێشتا باس و گفتوگۆ دەکرێت. بیرکار "«[[بێنجەمین پێرس]]"» ئەوھا بیرکاری دەناسێنێت: "«ئەو زانستەی کە دەرەنجامە پێویستەکانمان بۆ گەڵاڵە دەکات"». لە لایەکی ترەوە، [[ئەلبێرت ئەینشتاین]]، دەڵێت: "«تا ئەو شوێنەی کە یاساکانی بیرکاری ئاماژە بە [[ڕاستەقینە]] دەدەن، بێگومان نین؛ و تا ئەو شوێنەی کە بێگومانن، ئاماژە بە ڕاستەقینە نادەن"».
 
بە کەڵک وەرگرتن لە [[دەرھەستکاری]] و بە [[ئاوەزبەکارھێنان|بەکارھێنانی ئاوەز]]، زانستی بیرکاری ھەرڕۆژ لە گەشە و پەرەسەندندایە. بوارەکانی [[ژماردن]]، [[پێواندن|پێوان]]، توێژینەوەی ژێرجڵەوانەی [[شێوە|شێوە ئەندازەییەکان]]، ئەندازەیییەکان، و [[جووڵە]]ی [[شتی فیزیکی|شتە فیزیکییەکان]] ھەرڕۆژ بەربڵاوتر و بەرینتر دەبن.
 
== بوارەکانی بیرکاری ==
| [[ژیربێژی]] || [[تیۆریی کۆمەڵە|تیۆری کۆمەڵە]] || [[بیرۆدۆزی پۆلێن]] ||
|}
 
== تێبینییەکان ==
<references group="lower-alpha"/>
 
== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
 
{{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|زانست}}
 
[[پۆل:ماتماتیک|ماتماتیک*]]