جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ئەکادیمیای کوردی»

بەبێ کورتەی دەستکاری
(سەرچاوە)
'''ئەکادیمیای کوردی''' (پێشتر ناوی '''کۆڕی زانیاری کورد''' و '''کۆڕی زانیاری کوردستان''' بووە<ref>http://www.kurdish-academy.com/%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%95</ref>) کۆڕێکە کە [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] دای مەزراندووەدایمەزراندووە و بە پێی یاساکەی چاوگێکی باڵایە لە ھەموو شتێک کە پەیوەندی بە [[زمانی کوردی]] و شێوەزارەکانی و پاراستن و دەوڵەمەند کردنیەوە ھەبێت. بەئەکادیمیای کوردی مەبەستی خۆی لە چالاکی گەیشتن بە زمانێکی یەکگرتووی فەرمیفەرمیی کوردی ڕاگەیاندووە. بارەگای ئەکادیمیائەکادیمیای کوردی لە شاری [[ھەولێر]]ە.<ref name="ئەکادیمیا ١">[http://www.kurdish-academy.com/دەربارە ئەکادیمیای کوردی: ''دەربارەی ئەکادیمیا''؛] سەردان لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠.</ref>
 
== مێژوو ==
ئەکادیمیای کوردی درێژە پێدراوی '''[[کۆڕی زانیاری کورد]]'''ە، کە لە [[بەغدا]] لە ساڵانی ١٩٧١- ھەتا ١٩٧٨ چالاک بوو. پاش دامەزراندنی بەڕێوبەرایەتی ناوخۆیی کوردی لە باشووری کوردستان، کۆڕی زانیاری کورد زیندوو کرایەوە و بە پێی قانوونی ژمارە ١٢ی ساڵی ١٩٩٧ ئەو دەزگا زانستییە بە ناوی '''کۆڕی زانیاری کوردستان''' دامەزرایەوە. کۆڕی زانیاری کوردستان لە ساڵەکانی ١٩٩٨ تا کۆتایی ٢٠٠٠ لە قۆناغی ڕێکخستنەوەدا بوو، دواتر بە بڕیاری سەرۆکایەتی ئەنجومەنی وەزیرانی ژمارە ٩٥ لە ١٣/١١/٢٠٠٠،١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠ەوە، [[شەفیق قەزاز]] وەک سەرۆکی کۆڕی زانیاریی کوردستان (بە وەکالەت) دەستنیشان کرا. لە دوای بڕیاری یەکگرتنەوەی ھەردوو ئیدارەی کوردستان لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٧ دادا، داوا لە [[شەفیق قەزاز]] و [[کەمال فوئاد]] کرا کە خەریکی دامەزراندنەوەی ئەنجومەنی کۆڕی زانیاری کوردستان بن. ھەر لەو ماوەدا قانوونی کۆڕی زانیاری کوردستان ھەموار کرا و ناوەکەی کرا بە '''ئەکادیمیای کوردی'''. <ref name="ئەکادیمیا ١">[http://www.kurdish-academy.com/دەربارە ئەکادیمیای کوردی: ''دەربارەی ئەکادیمیا''؛] سەردان لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠.</ref>
 
== پێکھاتەی ئەکادیمیا ==
ئەکادیمیای کوردی پێکھاتەوە لە ١٥ ئەندامی کارا و ١١ ئەندامی شکۆمەند (فەخری) و ١٥ ئەندامی یاریدەدەر.
 
=== خولی سێھەم ===
== ئەندامانی خولی سێیەمی ئەکادیمیا، کە لە رۆژی 20/9/2015٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە ھەڵبژاردنێکی نھێنییدانھێنیدا بەمشێوەیە ھەڵبژێردران:
 
{|class="wikitable"
|-
! ژمارە
! ناو
! جێگا
|-
1-| ١ || [[عەبدولفەتاح عەلی بۆتانی]] - || سەرۆک
|-
2-| ٢ || [[نەجاتی عەبدولڵا - عەبدوڵڵا]] || جێگری سەرۆک
|-
3-| ٣ || [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] - || ئەندامی کارا
|-
4-| ٤ || [[موحسین محەمەدمحەممەد حوسێن]] - || ئەندامی کارا
|-
5-| ٥ || [[جەمال عەبدول]] - || ئەندامی کارا
|-
6-| ٦ || [[وریا عومەر ئەمین]] - || ئەندامی کارا
|-
7-| محەمەد٧ || [[محەممەد عەلی قەرەداغی]] - || ئەندامی کارا
|-
8-| ٨ || [[فارووق عومەر سدیق]] - || ئەندامی کارا
|-
9-| ٩ || [[عەبدولڕەحمان مزووری]] - || ئەندامی کارا
|}
{{-}}
 
== لیژنەکانی ئەکادیمیا ==
بۆ جێبەجێ کردنی بەرنامە و کارە سەرەکییەکانی ئەکادیمیا، ئەنجومەنی ئەکادیمیا چەند لیژنەیەکی تایبەتی دروستکردووە لە کەسانی پسپۆر و شارەزا لە ھەموو شێوەزارە جیاوازەکانی زمانی کوردی، کە دەبێ ئەندامێکی کارای ئەکادیمیا سەرپەرشتی ئەم لیژنانە بکات:
*# '''لیژنەی زاراوە''': یەکێکە لە لیژنە سەرەکییەکانی ئەکادیمیا، کاری سەرەکی دۆزینەوە و داھێنانی زاراوەگەلی ڕەسەنی کوردییە لە ھەموو بوارە جیاجیایەکاندا.
*# '''لیژنەی فەرھەنگ''': تایبەتە بە دەرکردن و ئامادەکردنی فەرھەنگی تایبەت لە بواری شێوەزارە جیاوازاەکانی زمانی کوردی، تا ئێستا فەرھەنگی (کرمانجی سەروو ـ کرمانجی خواروو) و فەرھەنگی (ھەورامی ـ سۆرانی) بڵاو کراونەتەوە، جگە لە بڵاو کردنەوەی دەیان فەرھەنگی تایبەتمەندی دوو زمانە و سێزمانە لە ھەموو بوارە جیاوازەکانی لێکۆڵینەوەی کوردیکوردی، دوو فەرھەنگی (کرمانجی سەروو ـ کرمانجی خواروو) و فەرھەنگی (ھەورامی ـ سۆرانی) بڵاو کراونەتەوە.
*# '''لیژنەی مێژوو''': ئەرکی نووسینەوەی سەر لەبەریسەرلەبەری مێژووی کوردییە بە میتۆدێکی ئەکادیمی.
*# '''لیژنەی گۆڤار''': تایبەتە بە دەرکردنی گۆڤارێکی وەرزی زانستیی ئەکادیمی کە تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٣، (٢٦) ژمارەی بە زمانی کوردی و عەرەبی لێ بڵاوکراوەتەوە.
*# '''لیژنەی بیبیلۆگرافیا''': تایبەتە بە سازکردن و ئامادەکردنی بیبلیۆگارفیابیبلیۆگرافیا بۆ بوارە جیاوازەکانی لێکۆڵینەوەی کوردی.
*# '''لیژنەی چاپ و بڵاوکردنەوە''': ئەرکی بڵاو کردنەوەبڵاوکردنەوە و بە چاپ گەیاندنی ئەو لێکۆڵینەوە ئەکادیمی و زانستیانەیە کە لە ماددەی چوارەمی یاسای ئەکادیمیا ئاماژەیان پێکراوە.
*# '''لیژنەی زمان''': تایبەتە بە لێکۆڵینەوە تایبەت بە کێشەکانی زمانی کوردی بە ھەموو شێوەزارەکانیەوە.
*# '''لیژنەی دەستنووس و بەڵگەنامە''': تایبەتە بە کۆکردنەوەی دەستنووسە کوردییەکان و ئەو بەڵگەنامانەی تایبەتن بە کورد و کوردستان.
 
== پرۆژەی ئینسایکڵۆپیدیای کوردستان ==
{{سەرەکی|پرۆژەی ئینسایکڵۆپیدیای کوردستان}}
یەکێک لە پرۆژە گرنگەکانی ئەکادیمیای کوردی [[پرۆژەی ئینسایکڵۆپیدیای کوردستانە،کوردستان]]ە، کە ھەموو زانیارییەک لەبارەی کورد و کوردستانەوە دەگرێتە خۆ. ئەم بەرھەمە زانستییە پێشبینی دەکرێت لە دە بەرگدا بێت و زیاتر لە پێنج ھەزار لاپەڕە بگرێتەوە.
 
== ئەندامانی خولی سێیەمی ئەکادیمیا، کە لە رۆژی 20/9/2015 لە ھەڵبژاردنێکی نھێنییدا بەمشێوەیە ھەڵبژێردران:
 
1- عەبدولفەتاح عەلی بۆتانی - سەرۆک
 
2- نەجاتی عەبدولڵا - جێگری سەرۆک
 
3- عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ - ئەندامی کارا
 
4- موحسین محەمەد حوسێن - ئەندامی کارا
 
5- جەمال عەبدول - ئەندامی کارا
 
6- وریا عومەر ئەمین - ئەندامی کارا
 
7- محەمەد عەلی قەرەداغی - ئەندامی کارا
 
8- فارووق عومەر سدیق - ئەندامی کارا
 
9- عەبدولڕەحمان مزووری - ئەندامی کارا
 
== سەرچاوەکان ==
٣٬٨١٨

دەستکاری