جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ئاو»

شائەمراز، باشترکردن
(چاك كردنەوەی ھەڵەی ڕێنووس)
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە
(شائەمراز، باشترکردن)
 
|ناو٤=ئاوی
|زار٥=زازاکی
|ناو٥=ئاوە، ئاوی}}
}}
[[پەڕگە:Iceberg with hole near Sandersons Hope 2007-07-28 2.jpg|300px|left|thumb|ئاو لەهەرلەھەر سێ شێوەکەیدا: شل، ڕەق ([[سەهۆڵبەندسەھۆڵبەند]])، و (نادیار) [[ھەڵمی ئاو]] لە ھەوادا. [[ھەورەکان]]، کۆبووەوەی کۆمەڵێ دڵۆپی ئاون]]
'''ئاو''' [[ماددەی کیمیایی|ماددەیەکی کیمیایی]]یە، کە بە [[H2O|H<sub> ₂
'''ئاو''' [[ماددەی کیمیایی|ماددەیەکی کیمیایی]]یە، کە بە [[H2O|H<sub>2</sub>O]] ھێما دەکرێت. یەک مۆڵگە لە ئاو پێک دێت لە گەردێک [[ئۆکسجین|ئۆکسجینێک]] و دوو گەرد لە [[ھایدرۆجین]] کە بە [[بەندی ھاوبەش]] پێکەوە بەستراون. ئاو [[شل|شلە]] لە [[باری پێوانەیی|باری پێوانەییدا]]، بەڵام لەسەر [[زەوی]] زۆرتر بەشێوەی [[ڕەق]]، [[سەھۆڵبەند]] و بەشێوەی گاز ھەیە. ئاو ٧٠٫٩٪ ی ڕووی زەوی دادەپۆشێت.<ref>[//[:en.wikipedia.org/wiki/:Water |ویکیپیدیای ئینگلیزی]]</ref>
 
لەمرۆڤدا، ھەموو [[خانە|خانەکان]]ی لەش لە سەرەوە تا سەری پەنجەکانمان پێویستی بە ئاوە بۆ بەردەوامبوونی [[ژیان]]، لەشی مرۆڤ نزیکەی ٢/٣ (دوو لەسەر سێ) ی پێکھاتەکەی ئاوە، [[ئەندام|ئەندامێکی]] وەک [[مێشک]] ئاو ٪٩٠٩٠٪ ی پێکدەھێنێت، بۆیە ئەگەر ئاوی پێویست نەگاتە [[مێشک]] و ئەندامەکانی تر، ئەوا [[لەش]] ناتوانێت کارەکانی خۆی بەباشی بەڕێوە بەرێت، ئەگەر ھاوسەنگی ڕێژەی ئاو لە لەشدا ڕانەگیرێت ئەوا زیان و ئازار بەلەش دەگەیەنێت.
کاتێک مرۆڤ [[ماسوولکە|ماسوولکەکانی]] لەشی بەکار دەھێنێت، بڕێکی زۆر ئاو بەکار دەھێنێت و ونی دەکات، تەنھا لە جوڵەی ئاسایی ڕۆژانەی ماسوولکەکاندا دوو کووپ ئاو بەکار دەھێنێت، [[کرداری ھەناسەدان]]ی ئاسایی مرۆڤ ڕۆژانە نزیکەی ٣-٤٣–٤ کووپ ئاو لە لەش دەکاتە دەرەوە، سەر باری ئەوەی کە ڕێژەیەکی زۆری ئاو بە [[پاشەڕۆ]] و ئارەقکردنەوە دەکرێتە دەرەوە.
 
== ئاو لە لەشی مرۆڤدا ==
ئاو لە لەشدا ڕۆڵی بنەڕەتی ھەیە:
 
* شێدارکردنی ھەوا لە سییەکاندا بۆ ڕاگرتنی سەلامەتی سییەکان.
* یارمەتیدانی [[مێتابۆلیسم]]ی لەش.
* خواردنەوەی ئاو دەبێتە ھۆی دابەزاندنی [[کێش]]، چونکە یارمەتی شۆردنەوەی لەش دەدات لە پاشماوەی [[ھەرسکردنی چەوری]]، ئاو ھیچ وزەیەکی تێدا نییە کە ئەمەش دەبێتە ھۆی بەکارھێنانی چەوری لەش، خواردنەوەی ئاو برسێتی کەم دەکاتەوە و دەبێتە ھۆی کەمکردنەوەی ئارەزووی خواردن.
* زۆربەی کات [[ژانەسەر]] بەھۆی کەمیی ڕێژەی ئاوەوەیە لە لەشدا، بۆیە خواردنەوەی ئاو ھۆیەکە بۆ چارەسەری ژانەسەر بە شێوەیەکی سروشتی، گرنگە پێش ئەوەی بیر لە بەکارھێنانی [[دەرمانی ئازارشکێن]] بکەینەوە، ئاو بخۆینەوە.
* ئاو دەبێتە ھۆی شێداری [[پێست]] بەم ھۆیەش پێکھاتە لاستیکیەکەیلاستیکییەکەی پێست دەپارێزێت و ڕێگری دەکات لە چرچبوون و وشکبوونەوە.
* چالاکی دەبەخشێتە لەش بەھۆی چالاکردنی مێشک و یارمەتیدانی ماسوولکەکان.
* ئەو کەسانەی کە وەرزش دەکەن پێویستە ڕێژەی پێویست ئاو بخۆنەوە بە شێوەیەکی ھێمنانە تا یارمەتیی ماسوولکەکان بدات و [[گرژبوونی ماسوولکە|گرژبوون]] و [[ڕەقبوونی ماسوولکە]] کەمبکاتەوە بەھۆی گواستنەوەی خۆراک و ئۆکسجین بۆ ماسوولکەکان و ڕزگارکردنی ماسوولکەکان لە [[پاشەڕۆ خۆراکییەکان]].
* [[دۆخی گازی]] (ھەڵم)
 
== سەرچاوەکان ==<references/>
{{سەرچاوەکان}}
2. *[https://web.archive.org/web/20160304181752/http://sbeiy.com/(a(oc1csgvtygekaaaamgq2ztk2zjgtoge5ms00zjqylwi3otmtztrlnjq1zweyzdmxeax0uf_fpo2yikvg5_--pnjhnqa1))/ku/newsdetail.aspx?cat=5&id=23396 سبەی - ئاو سودبەخشترین مادەیە بۆ ژیان لە ٢٣/١/٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠]
 
[[پۆل:ئاو]]