تالیس: جیاوازی نێوان پێداچوونەوەکان

بەبێ کورتەی دەستکاری
بNo edit summary
No edit summary
تاگەکان: دەستکاریی دیداری دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە دەستکاریی مۆبایلیی پێشکەوتوو nowiki زیاد کرا
| نیشتەجێ =
| نەتەوە = [[یۆنانی]]
| سەردەم = [[فەلسەفەی پێش سوقرات]]
| ناوچە = [[فەلسەفەی ڕۆژئاوایی]]
| ئایین =
| بایەخە سەرەکییەکان = [[بیرکاری]]، [[گەردوونناسی]]، [[فەلسەفەی ئەخلاق]]، [[مێتافیزیک]]
| کتێبەکان =
| بیرۆکە گرنگەکان = [[بیردۆزی تالیس]]
| کاریگەر بووە بە =
| کاریگەری بووە لەسەر =
| ماڵپەڕ =
}}
'''تالیس''' ([[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]: [[wikt:Θαλῆς|Θαλῆς]]؛ لەدایکبوو لە یەکێ لە ساڵەکانی ۶۲۴ یان ۶۲۳ و، مردوو لە یەکێ لە ساڵەکانی ۵۴۸ تا ۵۴۵ی پێش زایین) زانای [[زانای ماتماتیک]] و [[ئەستێرەناسی|ئەستێرەناس]] و [[فەلسەفەی پێشسوقراتی|فەیلەسووفێکی پێشسوقراتیی یۆنانییپێشسوقراتی]]<nowiki/>ی خەڵکی شاری [[میلیتوس]] لە [[ئاسیای بچووک]] بوو (کە ئێستا کەوتۆتە ناو وڵاتی [[تورکیا]]). تالیس یەکێکە لە [[حەوت حەکیمی یۆنان]]. زۆرێک، کە بەرچاوترینیان [[ئەرەستوو|ئەرەستووە]]، بە یەکەم فەیلەسووفی یۆنانی دەزانن<ref>Aristotle, Metaphysics Alpha, 983b18.</ref><ref>Smith, William, ed. (1870). [https://archive.org/stream/dictionaryofgree03smituoft#page/1016/mode/2up "Thales"]. Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. p. 1016.</ref> و، ئەگەر واش نەبێ، لە باری مێژوویییەوە ئەو بە یەکەم کەس دادەنرێت لە کولتووری ڕۆژاواییدا کە پەرژابێتە سەر فەلسەفەی زانستی.<ref>Michael Fowler, [http://galileoandeinstein.physics.virginia.edu/lectures/thales.html Early Greek Science: Thales to Plato], University of Virginia [Retrieved 2016-06-16]</ref><ref name="books.google.com">Frank N. Magill, [https://books.google.com/books?id=_CMl8ziTbKYC&pg=PA1121 ''The Ancient World: Dictionary of World Biography'', Volume 1], Routledge, 2003 {{isbn|1135457395}}</ref>
 
تالیس بەوە ناسراوە کە بەکارھێنانی [[ئوستوورە|ئوستوورەکانی]] بۆ ڕاڤەی جیھان و گەردوون بە لایەکەوە نا و، لە باتیی، وەک ئەوەی لە [[زانست|زانستی]] ئەمڕۆدا دەکرێ، [[دیاردە]] و شتە سروشتییەکانی بە [[گریمانە]] و [[تیۆری|تیۆریی]] سروشتخوازانە ڕاڤە کرد. تەقریبەن ھەموو فەیلەسووفانی پێش سوقرات بۆ ڕوونکردنەوەی سروشت کەوتنە شوێن گریمانەکانی تالیسەوە. ئەوانیش ڕێک ھەر وەک تالیس لە جیاتیی ئەوە دەسەودامێنی ئوستوورە بن، پیان وا بوو کە تاقە [[جەوھەر|جەوھەرێک]] لە ھەموو شتێکدا ھەیە و سروشت لەوەوە دێت. ئەرەستوو دەڵێ ئەو جەوھەرە بە لای تالیسەوە [[ئاو]] بووە.<ref name="AristotleMeta">{{cite book|author=Aristotle|first=|title=Aristotle, Metaphysics|publisher=Perseus Project|year=|isbn=|location=|pages=|chapter=Book I 983b|chapter-url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0052%3Abook%3D1%3Asection%3D983b}}</ref>