جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «برۆنشیت»

شائەمراز، بێ بەستەر
(لابردنی تاگ)
(شائەمراز، بێ بەستەر)
{{بێ بەستەر}}
=== هەوکردنی سیەکان ===
 
=== هەوکردنیھەوکردنی سیەکان ===
بریتیە لە هەوکردنیھەوکردنی بۆری هەواھەوا لە سیەکاندا کە دەبێتە هۆیھۆی کۆکە. نیشانیەکانی ئەم جۆرە نەخۆشیە ( کۆکە، بەڵغەمبەڵغەم، ،زەحمەتیزەحمەتی لەهەناسەدان،لەھەناسەدان، ئازاری سنگ...سنگ…)
 
بەشێوەیەکی گشتی هۆکاریھۆکاری ئەو جۆرە هەوکردنەھەوکردنە ڤایرۆسە، وە ئەو ڤایرۆسە دەگواسرێتەوە لە ڕێگەی بڵاوبونەوەی لەهەوالەھەوا یا لەرێگەی بەرکەوتن. وە یەکێک لەهۆکارەکانیلەھۆکارەکانی تری ئەو هەوکردنەھەوکردنە بەکتریایە وەک مایکو پلازما نیمۆنی. هۆکارەھۆکارە ترسناکەکانی تریش وەک توتنی جگەرە، تۆز. وە ئەو نەخۆشیە چارەسەردەکرێت بە دەرمانی پاراسیتامۆل (ئەسیتامینۆفین) یان دەرمانی دژەهەوکردنیدژەھەوکردنی ناچەوریەکان (NSAID).
 
ئەو نەخۆشیە درژخایەنە ناسراوە بە دروسکەری کۆکە کەدەبێتە هۆیھۆی بەڵغەم کە بۆماوەی سێ مانگ یان ساڵێک یان دوو ساڵ دەخایەنێ.  زۆربەی ئەوکەسانەخۆشی هەوکردنیھەوکردنی سیەکانیان هەیەھەیە وە نەخۆشی گیرانی سی درێژخایەنیشیان هەیەھەیە. توتنی جگەرە یەکێکە لە هەرەھەرە هۆکارەھۆکارە باوەکانی هەوکردنیھەوکردنی سیەکان. وەچارەسەری بەوازهێنانبەوازھێنان لە جگەرە، کوتان، چارسەری درێژخایەن بە ئۆکسجین.
 
== هەوکردنیھەوکردنی سی دژوار ==
کە یەکێکە لە هەرەھەرە جۆرە باوەکانی هەوکردنیھەوکردنی سی کە لە ٪٥٥٪ گەنج و لە ٪٦٦٪ منداڵان بەدەستیەوە دەناڵێنن. لە ئەمەریکائەمریکا نزیکەی ۸.٦٨٫٦ ملیۆنمیلیۆن خەڵک بەدەست ئەو جۆرە نەخۆشیە دەناڵێنن.
 
وە نیشانە باوەکانی ئەو جۆرە نەخۆشیە کۆکە، هەندێکھەندێک جاریش بەڵغەم، خیزە، چلم، قورسی لە هەناسەدان،ھەناسەدان، تا.
کە یەکێکە لە هەرە جۆرە باوەکانی هەوکردنی سی کە لە ٪٥ گەنج و لە ٪٦ منداڵان بەدەستیەوە دەناڵێنن. لە ئەمەریکا نزیکەی ۸.٦ ملیۆن خەڵک بەدەست ئەو جۆرە نەخۆشیە دەناڵێنن.
 
وە بۆماوەی پێنج یان دەڕۆژ دەخایەنێت. هۆکاریھۆکاری ئەو جۆرە نەجۆشیە دەگەرێتەوە بۆ ڤایرۆس، کە بڵاو دەبێتەوە لە هەواداھەوادا کاتێک کەسی توشبوو دەکۆکێت.
وە نیشانە باوەکانی ئەو جۆرە نەخۆشیە کۆکە، هەندێک جاریش بەڵغەم، خیزە، چلم، قورسی لە هەناسەدان، تا.
 
وە بۆماوەی پێنج یان دەڕۆژ دەخایەنێت. هۆکاری ئەو جۆرە نەجۆشیە دەگەرێتەوە بۆ ڤایرۆس، کە بڵاو دەبێتەوە لە هەوادا کاتێک کەسی توشبوو دەکۆکێت.
 
== چارەسەر ==
قەدەغەکردنی جگەرە و دوور کەوتنەوە لەو کەسانەی کە جگەرە دەکێش و بەبەردەوام دەست شوشتن. وەچارەسەر بۆ  هەوکردنیھەوکردنی سی دژوار بە پاراسیتامۆڵ و NSAIDs بۆ کەمکردنی تا. وە زۆرێک لە سەرچاوەکان دەڵێن کە سەلبوتامۆڵ کە دەرمانێکی باشە بۆ خیزە بەڵام لەوانەیە کار بکاتەسەر دەمارەکان و لەرزین. نابێت ئەنتیبایوتیک بەکاربێت. هەنگوینھەنگوین و خواردنەوەی شلەکان بە چارەسەرێکی باش دادەنرێت بۆ کەم کردنەوەی نیشانەکان.
 
ئەو نەخۆشیە لە چەند شوێنێک سەری هەڵداھەڵدا وەک یۆنان و چین و هیندوستان،ھیندوستان، وە لەبەریتانیا لە ساڵی ۱۸٠۸١٨٠٨ د. چارلیس بادەم یەکەم کەس بوو کە وەسفی ئەو نەخۆشیەی کردو ناوی نا هەوکردنیھەوکردنی سی دژوار.
قەدەغەکردنی جگەرە و دوور کەوتنەوە لەو کەسانەی کە جگەرە دەکێش و بەبەردەوام دەست شوشتن. وەچارەسەر بۆ  هەوکردنی سی دژوار بە پاراسیتامۆڵ و NSAIDs بۆ کەمکردنی تا.وە زۆرێک لە سەرچاوەکان دەڵێن کە سەلبوتامۆڵ کە دەرمانێکی باشە بۆ خیزە بەڵام لەوانەیە کار بکاتەسەر دەمارەکان و لەرزین. نابێت ئەنتیبایوتیک بەکاربێت. هەنگوین و خواردنەوەی شلەکان بە چارەسەرێکی باش دادەنرێت بۆ کەم کردنەوەی نیشانەکان.
 
ئەو نەخۆشیە لە چەند شوێنێک سەری هەڵدا وەک یۆنان و چین و هیندوستان، وە لەبەریتانیا لە ساڵی ۱۸٠۸ د.چارلیس بادەم یەکەم کەس بوو کە وەسفی ئەو نەخۆشیەی کردو ناوی نا هەوکردنی سی دژوار.
 
نەخۆشی سی دژوار کاری کردۆتە لە ۳.٤٪٣٫٤٪ بۆ ٪۲۲٢٢٪ دانیشتوان. بەتایبەت خەڵکانی سەرو ٤٥ ساڵ.
 
جگەرەکێشەکان یارمەتی بڵاوبونەوەی ئەو جورە نەخۆشیە دەدەن. وە ئەو نەخۆشیە زیاتر لە پیاواندا رودەدات وەک لە ئافرەتان بەهۆیبەھۆی جگەرەکێشانەوە بەڵام لە ٪٤٤٪ بۆ ٪۲۲٢٢٪ لە جگەرە کێشەکان ئەگەری توشبوونیان بەو نەخۆشیە نییە.
 
== سەرچاوەکان ==
^* "Bronchitis". NHLBI. Retrieved 9 June 2019
^* Wenzel, RP; Fowler AA, 3rd (16 November 2006). "Clinical practice. Acute bronchitis". The New England Journal of Medicine. 355 (20): 2125–30. doi:10.1056/nejmcp061493. PMID 17108344.