جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «زانستی کۆمپیوتەر»

Adding History, Editing Introduction
(Adding History, Editing Introduction)
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
(Adding History, Editing Introduction)
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
بوارەکانی زانستی کۆمپیوتەر دابەش دەبن بەسەر بەشەکانی تیۆری و پراکتیکی. تیۆری ئاڵۆزی ژماردن (شێوازی پۆلێن کردنی گرفتەکانی کۆمپیوتەر و ژماردن) زیاتر ئاستەم و واتاییە، لە کاتێکدا هێڵکاری کۆمپیوتەر بایەخ دەدات بە چارەسەرکردنی بەرەنگارییەکانی ڕۆژانە.
 
=مێژوو:=
مێژووی بناغە سەرەتاییەکانی زانستی کۆمپیوتەر پێش مێژووی [کۆمپیوتەری دیجیتاڵ] دەکەوێت. ئامێرەکانی ژمێریاری لە سەردەمانی کۆنەوە دروست بوون بۆ شیکاری کردنی کێشە ژمێریارییەکانی وەک لێکدان و دابەشکردنی ژمارەکان.
لە ئاستی سەرەتایی دا، کۆمپیوتەر بۆ بواری ژمێریاری دروست کراوە. ویڵهێلم شیکارد(Wilhelm Schikard) یەکەمین ئامێری ژمێریاری میکانیکی دروستکردووە لە ساڵی ١٦٢٣. لە ساڵی ١٦٧٣، گۆتفرید لێبنیتز(Gottfried Leibniz) یەکەمین ئامێری ژمێریاری میکانیکی-دیجیتاڵی پێشکەش کرد. لێبنیتز بە یەکەم زانای کۆمپیوتەر دادەنرێت کە تۆماری سیستمی ژمارەی دوانی (بە ئینگلیزی: باینەری - Binary) کردبێت. ساڵی ١٨٢٠، تۆماس دی کۆلمار(Thomas de Colmar) شۆڕشی پیشەسازی لە بواری ژمێریاری میکانیکی دەست پێکرد کاتێک ئامێری [پێوانی ژمێریاری] دروست کرد. ئامێرەکەی کۆلمار جێی ئەو متمانەیە بوو کە لە نووسینگە و کۆمپانیاکاندا بەکار دەهات، بە هۆی ئەوەی توانایەکی فراوانی ژمێریاری لە خۆ دەگرت. ساڵی ١٨٢٢، چارڵز باباج (Charles Babbage) یەکەمین حاسیبەی میکانیکی ئۆتۆماتیکی دروست کرد کە ناوی لینرا مەکینەی جیاوازییەکان. لە ساڵی ١٨٣٤ جارێکی تر باباج ئامێرێکی حاسیبەی دروست کرد بە ناوی مەکینەی شیکاری کردن کە قەبارەی گەورە بوو. ئامێرەکەی باباج بە پێی خوازی بەکارهێنەر گۆڕانکاری تێدا دەکرا بۆ ئەنجامدانی ژمێریاری.
یەکەمین پڕۆگرامی کۆمپیوتەر لە لایەن ئادا لۆڤیلەیسەوە دروست کراوە کاتێک ئەلگۆریتمێکی دانا بۆ هەژمارکردنی ژمارەکانی بێرنۆڵی.
لە ناوەڕاستی ساڵەکانی ١٩٤٠ توانای ئەم ئامێرە ژمێریاریانە بەهێزتر بوو و بۆ یەکەمین جار ناویان لێنرا کۆمپیوتەر ، کە پێشتر ئەو ناوە تەنها بۆ مرۆڤ بووە و لەو کارمەندانە دەنرا کە کاری ژمێریاری و پشکنینی حیسابەکانیان دەکرد. گرنگترین کۆمپانیاکانی کۆمپیوتەر ناوی (IBM)ەو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دامەزراوە. لەو کاتەدا، کۆمپیوتەرەکان بە شێوەیەکی سەرەتای کاریان دەکرد و زۆرجار لە ئەگەری بوونی هەڵە لە نووسینی بەکارهێنەرەوە لە کار دەوەستان، کە ئەمەش وای لە بەکارهێنەر دەکرد ناچار بێت دووبارە لە سەرەتاوە دەست پێبکاتەوە. سەرەتای مامەڵە کردن لەگەڵ بەشی زانستی کۆمپیوتەر وەک بوارێکی ئەکادیمی لە ساڵی ١٩٥٠-ەکان بووە بە ڕابەرایەتی کۆمپانیای IBM کە لە زانکۆی کامبریج بەشێکی بۆ زانستی کۆمپیوتەر تەرخان کردووە. لە هەمان کاتدا، کۆمپیوتەر سوودەکانی فراوانتر کردووە بۆ بواری جیا و دەرئەنجام، زانایان لەوە گەشتن کە کۆمپیوتەر سوودی تر جگە لە ژمێریاری دەبەخشێت.
==سەرچاوە==
[http://en.wikipedia.org/wiki/Computer_science ویکیی ئینگلیزی: ٢٦ی ئابی ٢٠١٤]
[https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_science ويكي بە ئینگليزي: 17ی 17-5 -2019]
 
[[پۆل:زانستی بەکاربراو]]
٧

دەستکاری