کۆبانی: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

ب
بەبێ کورتەی دەستکاری
No edit summary
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە
بNo edit summary
| قەبارەی نەخشە =
| شرۆڤەی نەخشە =
| دەرزی نەخشە = Kurdistan
| شرۆڤەی دەرزی نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزی نەخشە1 = Syria
| شرۆڤەی دەرزی نەخشە1 = جێگەی لە [[سووریا]]دا
|latd=36|latm=53|lats=|latNS=N
|longd=38|longm=2122|longs=|longEW=E
| جۆری دابەشکراو = وڵات
| ناوی دابەشکراو = {{ئاڵا|سووریاکوردستان}} {{-}} {{flag|Kurdistan}} [[ڕۆژاوای کوردستان]]
| جۆری دابەشکراو1 = [[پارێزگا]]
| ناوی دابەشکراو1 = [[پارێزگای حەلەب|حەلەب]]
| سەرناوی١ دانیشتووانناسی١ = [[زمان]]
| زانیاریی١ دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کرمانجی|باکووری]])
| سەرناوی٢ دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]]
| زانیاریی٢ دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]]
| جۆری کۆدی ناوچە =
| کۆدی ناوچە =}}
'''کۆبانی''' یان '''کۆبانێ''' (بە عەرەبی دەوڵەتی: '''عین العرب''' (کانی عەرەبان)) باژێرێکی کوردنشینە لە [[ڕۆژاوارۆژاوا|ڕۆژئاوایرۆژئاوای کوردستان]] لە دیوی چەپی ئاوی [[فوڕاتفورات]]، لەسەرلە سەر تخووبی نێوان [[سووریاسوریا]]-[[تورکیا|تورکیا]]، ھاوسێی شار وشارو دەشتی فرەوانی (سرووج)ـی ئورفایە. لە ڕوویرووی ئیدارییەوەئیداریەوە ناحیەکە سەر بە [[حەلەب|پارێزگای حەلەبە]] و سەد و پەنجاوپەنجا کیلۆمەتر لێی دوورە. گوزەرانی زۆرینەی خەڵکیخەلکی کۆبانێ لەسەرلە سەر چاندن و کشتکارییەکشتکاریە.
دانیشتووانی کۆبانێ و گوندەکانی سەرجەمیان کوردن. کەمینەیەکی عەرەبیش ھەن. پێشتر چەند ماڵە ئەرمەنی لێ بوو کە دواتر بەرەو حەلەب و [[ئەرمەنستان]] کۆچان. پێکھاتەی کوردان پێکھاتەیەکی عەشایەری وەرزێرییەوەرزێریە بریتییەبریتیە لە دوو ھۆزی گەورە: "بەرازی" و "کێتکان" کە بۆ چەندان ھۆز وھۆزو تیرەی بچووکتر دابەش دەبن.
 
== ناو ==
== جوگڕافیا ==
رووبەری کۆبانێ (٣٠٠٠٬٢٣) کیلۆمەتر دووجایە و دانیشتووانەکەی بە گوێرەی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ نزیکەی ٢٠٤ ھەزار کەس بوون. لە رووی خاکەوە خاکی کۆبانی بەشێکە سەر بە دەشتی سرووجی رەھا (ئورفا) ٣٠ کیلۆمەتر لە رۆژئاوای ئاوی فوراتە و ١٠٠ کیلۆمەتر لە ئورفاوە و ١٥٠ کیلۆمەتر لە ناوەندی پارێزگای [[حەلەب]]ەوە دوورە. لە باکوور: سنووری تورکیایەو لە یاشوور: سنووری پارێزگای (الرقە) یە لە رۆھەڵات: ھاوسنوورە لەگەڵ گرێسپی (تەل ئەبیەد) لە رۆئاوا: ھاوتخووبە لەگەڵ جەرابلس (کەناری فورات) و مەنبەج. زۆرینەی خاکەکەی دەشتاییەکی راستە. زوورگی کەمە بەرزاییەکانی بریتین لە: چیای مشتەنوور (٦٠٠مەتر) و چیای قەرەبەکر و خان مەحموود و چیای رەش. خاکەکەی کشتوکاڵیەو بە پیتە بەرووبوومی زۆری ھەیەو ھەندێکی رەوانەی دەرەوەی سووریا دەکرێت.
کۆبانێ لە چوار ناحیە پێکھاتووە: ناوەند (دانیشتووان:٨١٬٤٢٤کەس)، شێخلەر (شیوخ تەحتانی ٤٣٬٨٦١ کەس)، سەڕین (٦٩٬٩٣١کەس) و جەلەبێ.<ref>http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB02-33-2004.htm{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> گرنگترین گوندەکانی بریتین لە: ھەلینج، تەلعەجیب، تەلخەزال، بۆزیک، خانمەمەد، سخور، قلحەدید، قنێ، قوملیخ، گرک، شەران و شێرانێ.
[[پەڕگە:Ayn Al Arab District.png|وێنۆک|شوێنی کۆبانی ل‏‏‏ە‏‏‏ ناو پارێزگای حه‌ل‏‏‏ە‏‏‏ب (به‌ر‏‏‏ە‏‏‏نگی زه‌رد)]]
 
== ئابووری ==
ئابووری دەڤەرەکە زیاتر کشتوکالیەو گوندەکانی کە نزیکەی ٣٢٠ گوندن ھەر کای چاندن و جوتیاریی دەکەن. گرنگترین بەرھەمەکانیان بریتین لە: پەمۆ(قوتن)، [[گەنم]]، نیسک، نۆک، باینجان، جۆ، گارس (ھەرزن)، کونجی، کەمون (بەھاراتزەردەچەو) و شووتی و گندۆر. ھەروەھا ل زۆر شوێن فستق و میوەی قەیسی و ترێ و ھەنجیر و ھەنار بەرھەم دەھێنرێت.
 
== چاند ==
دانیشتووانی کۆبانێ و گوندەکانی زۆربەیان کوردن، بە [[شێوەزاری سەرەکی زمانی کوردی|کورمانجی]] دەئاخڤن، جلوبەرگی ژنانیان پێکھاتووە لە کراس و قەفتان و بەروانک و سوخمەو عەبا. سەریان بە ھەوری و شارو کۆم و کۆفی دەپۆشن. پیاوەکانیش جلوبەرگی عەرەبان دەپۆشن بە حوکمی ھاوسێیەتی و دژواری ناوچەکە: کە بریتیە لە کراس و کۆفیەو عەقاڵ. بەلام شاڵ و شەپکی کوردەواریش لەبەر دەکرێت.
کلتووری کۆبانی نزیکە لە کوردانی [[ئورفا]] (رەھا) بە حوکمی ئەوەی لە یەک پێکھاتەی کلتووری و خێلەکین. نەریتی کوردەواری لە ناو خەڵکەکەدا زاڵە چ [[موسڵمان]] بن و چ [[ئێزیدی|ئێزیدی]]. عەشیرەتی گەورەی "بەرازی" و عەشیرەتی "کێتکان" زۆرینەی دانیشتووان پێک دەھێنن. لە دەورانی دوامینی عوسمانی "بۆزانبەگ" سەرناسی ناوداری عەشیرەتی بەرازی بوو. لە ھۆزی "کێتکان"یش ئەوسا "بەسراوی ئاغا" دەناسرا. بۆزانبەگ نوێنەری روھا بوو لە "مەجلیسی میللی مەزنی" ئەنقەرە. کوڕە برایەکەی ھرچۆ (شاھین شاھین) لە ساڵانی ١٩٥٠ نوینەری پەرلەمانی سووریا بوو لە [[دیمەشق]]. ھرچۆ لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی [[خۆیبوون]] بوو. رێبەری نەقشبەندی لە کۆبانێ ناوی شێخ ساڵح بوو کە لە بنەڕەتدا خەڵکی [[عاموودێ|ئاموودا]] بوو. ھونەرمەند و رۆشنبیرو دەنگبێژ و سازبەندی کۆبانێ زۆرن وەک: مشۆیێ بەکەبوورێ، باقی خدۆ، رەشید سۆفی، مچۆ کەندەش، ئەحمەد چەپ، کاردۆخ بەیرۆ، سیامەند ئۆسکوللی ھەروەھا [[پۆلات جان]] [[(بولات جان)]] و جاندۆست لە رۆشنبیرانی ئەو دەڤەرەن. له‌ سیاسه‌تمه‌دارانی کۆبانیش [[ساڵح موسلیم]] سه‌رۆکی پارتی ([[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]) هه‌ره‌ ناسراوه‌کانی کۆبانێیه‌.
[[پەڕگە:Saleh Muslim.jpg|وێنۆک|ساڵح موسلیم سەرۆکی حیزبی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]]]
 
 
== کۆبانێ ئەمرۆ ==
پاش رووداوەکانی [[سووریا]] کۆبانێ لە ١٩ تەمووزی ساڵی ٢٠١٢ەوە بەدەست شۆرشگێرانی کوردەوەیە، یەکێکە لە سێ کانتۆنەکانی خۆسەری رۆئاوای کوردستان کە لەلایەن [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]وە راگەیەنراوە. ئێستا کۆبانێ سەنگەرێکی خۆراگری کوردانە دژ بە دیکتاتۆریەتی رژێمرژێمى بەشار و دوژمنکاریکانیدوژمنکاریەکانی چەتە ئیسلامیە توندرۆیەکان. وه‌کو داعشهەڕەشەى به‌لامدراوسێکان له‌مو کاته‌دادرووشمێکى پێشمه‌رگه‌خۆڕاگریە له‌بەرامبەر باشوریبە کودستانه‌وه‌تیرۆرى چوونه‌ته‌[[دەوڵەتی کۆبانیئیسلامی بۆلە ئه‌وه‌یعێراق له‌گه‌ڵ شه‌رڤانه‌کاندا پێکه‌وه‌و شام|داعش]] له‌ ناوو به‌رن ناردنی هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆ کۆبانی میدیاکانی جیهانی هه‌ژاند.
 
 
{{شارەکانی کوردستان}}
[[پۆل:شارەکانی سووریا]]
[[پۆل:خۆڕئاوای کوردستان]]
٥٨٥

دەستکاری