جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «مێشک»

چاکسازیی ژمارەکان، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە دەستکاریی دیداری
(چاکسازیی ژمارەکان، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان)
|کۆئەندام =[[ئەندامە دەمارییە ناوەندییەکان]]
|خوێنبەر =Internal carotid arteries, vertebral arteries
|خوێنهێنەرخوێنھێنەر =Internal jugular vein, خوێنهێنەرەکانیخوێنھێنەرەکانی مێشک, خوێنهێنەرەخوێنھێنەرە دەرەکییەکان, basal vein, terminal vein, choroid vein, cerebellar veins
|دەمار =
|لیمف =
}}
'''مێشک''' یان '''مەزگ''' بەشی سەرەکیی [[کۆئەندامی دەمار|کۆئەندامی دەماری]] لەشی مرۆڤە.
'''مێشکی مرۆڤ''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Human Brain'') یەکێک لە ھەستیارترین و ئاڵۆزترین ئەندامەکانی مرۆڤە کە 2٢ لەسەدی کێشی مرۆڤ پێک دێنێت، بەڵام پتر لە30لەسەدیلە ٣٠ لەسەدی وزەی ڕۆژانەی مرۆڤ بەکار دێنێ. زۆربەی ئەم وزەیە لە [[کاربۆھیدرات|کاربۆھیدراتەکان]] ( [[گلووکۆز]] ) وەردەگرێ و خیرا دەیسووتێنێ، تەنانەت لە کاتی خەوتندا، مێشک زۆرتر لە ھەر ئەندامێکی تر [[ئۆکسجین]] بەکار دێنێت.
 
مێشک ئەو شوێنەیە کە تێیدا بیرکردنەوە، یادەوەری، ھەست و ئەزمونکردن پرۆسە دەکرێت. ئەم ئەندامەی لەشمان کە نزیکەی ١.٤١٫٤ کیلۆگرام دەبێت، نزیکەی دوو سەد میلیار (٢٠٠،٠٠٠،٠٠٠،٠٠٠) [[دەمارەخانە|دەمارەخانەی]] تێدایە. ئاڵۆزی پەیوەندی نێوان ئەم دەمارەخانانە مێشکی [[مرۆڤ]] دەئاوسێنێت. ھەر یەک لە دەمارەخانانە پەیوەندی بە ھەزاران یان دەیان ھەزار دەمارەخانەی دیکەوە دەکا لەڕێگەی پێکھاتەی زۆر بچووکەوە کە پێیان دەوترێت [[سیناپس]] (Synapses) کە ژمارەیان دەگاتە (١٢٥) تریلیۆن.<ref>{{cite journal |author=Micheva, K. D., Busse, B., Weiler, N. C., O'Rourke, N., Smith, S. J |title=Single-Synapse Analysis of a Diverse Synapse Population: Proteomic Imaging Methods and Markers |journal=[[دەمارەخانە]] |volume=68٦٨ |pages=639٦٣٩-653٦٥٣ |year=2010٢٠١٠ |issue=4٤}} </ref> ھەموو چرکەیەک لە ژیانماندا، مێشکمان ملیۆنان پەیوەندی نوێ دروست دەکات. شێواز و بەھێزی ئەم پەیوەندیانە بەبەردەوامی لە گۆڕاندایە و مێشکی ھیچ دوو مرۆڤێک لە یەکتر ناچێت.
 
بە کەموکووڕی ھێنانی مێشک، [[ئیسکمی مێشک]] دەڵێن.
 
ھەموو [[بڕبڕەدارەکان|بڕبڕەداران]] و زۆربەی بێ بڕبڕەکان مێشکیان ھەیە. تەنیا ژمارەیەکی کەم لە بێ بڕبڕەکان وەک [[بووکی دەریا]] و [[ئەستێرەی دەریا]] مێشکیان نییە.
ژمارەی خانە دەمارییەکان لە [[توێکڵی مێشک|توێکڵی مێشکی]] مرۆڤدا بۆ 33٣٣ بلیۆن خەمڵینراوە. ئەم خانە دەمارییانە لە ڕێگەی [[ئەکسۆن|ئەکسۆنەکانەوە]] پێکەوە بەستراون و پێوەندییان ھەیە.
 
مێشک ناوەندی کۆنترۆڵی ئەندامەکانی لەشە. مێشک بە داڕشتنی کاری [[ماسوولکە|ماسوولکەکان]] و بەڕێ کردنی [[ھۆرمۆن|ھۆرمۆنەکان]] ، لەش کۆنترۆڵ دەکا.
* سیستمی لیمبیک: بەڕێوبەری یاد و بیرەوەرییەکانە.
== 10 ھۆکاری تێکدانی مێشک لە ژیان ==
توێژینەوەکان دەریان خستووە کە ئەم 10١٠ ھۆکارە لە ژیانی ئاسایی مرۆڤدا دەتوانێ کاریگەری خراپی لە سەر مێشک ھەبێ[https://web.archive.org/web/20150430034535/http://www.niber.net/vb/showthread.php?t=18916]:
# نەخواردنی ژەمی بەیانی
# زۆر خواردن
And others
{{legend|#73B2F9|[[w:Cerebellum|Cerebellum]]}}
{{legend|#000000٠٠٠٠٠٠|[[w:Medulla oblongata|Medulla]]}}]]
[[پەڕگە:Lobes of the brain.jpg|thumb|right|230px| نمای مێشک لە خوارەوە]]