جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ڕۆژی جیھانیی ژنان»

بەبێ کورتەی دەستکاری
(چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان)
[[پەڕگە:Frauentag 1914 Heraus mit dem Frauenwahlrecht.jpg|وێنۆک|پۆستەرێکی ئاڵمانی لە ڕۆژی جیھانیی ژنان لە ٨ی ئازاری ١٩١٤]]
'''ڕۆژی جیھانیی ژنان''' (بە[[ئینگلیزی]]: International Women's Day) یان بەدرووستیی '''ڕۆژی جیھانیی ژنە کارکەرەکان''' ناسراو بە '''٨ی مارس'''، ٨ی ئاداری ھەر ساڵێک یاد دەکرێتەوە. لە ناوچەکانی جیاواز، ئایینەکانی ئەم ڕۆژە لە ڕێزگرتن یان ئەوینداری سەبارەت بە ژنان، ھەتا ئایینەکانی کۆمەڵایەتی و سیاسیی جیاوازە. ئەم ڕۆژە وەکۆ ڕووداوەیەکی سیاسی و [[سۆسیالیزم|سۆسیالیستی]] لە فەرھەنگی بڕێک لە وڵاتەکانی جیھان بەوێنەی ڕووسیا ڕۆژی پشۆدانە. ٨ی ئادار لە بڕێک لە وڵەتەکان لایەنی سیاسیی خۆی لە دەست داوە و وێنەی تێکەڵێک لە [[ڕۆژی دایک]] و ڕۆژی [[ڤالێنتاینڕۆژی ڤالانتاین]] بووە بە ڕۆژیکی نا-سیاسی بۆ پیاوەکان تا ئەوینداری خۆیان لە بەرامبەر ژنان پێشان بدەن؛ بەڵام لە بڕێک لە وڵاتەکانی تر ھێشتا سیاسی ماگە و پرۆگرامەکانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] بەھێز بەڕێوە دەچن و ئاگاداری سیاسی و کۆمەڵایەتیی ژنان لە خەباتەکانی ژنانی سەرانسەری جیھان بە شێوەێکی ھیوادارانە گەشە بووە. خەڵکی بە لەبەرکردنی نەوارەکانی ئەرخەوانی ئەم ڕۆژە پێرۆزبایی دەکەن.
 
ڕۆژی جیھانیی ژنان لەوەتەی ١٩٠٩ لە ئەمریکا یادی دەکرێتەوە. دوای ماوەیەک ئەمریکا وازی لەیادکردنەوەی ئەو یادە ھێنا وەکو پشووی وڵات دواتر لەساڵی ١٩٢٠ لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و چەند وڵاتێکی دیکەی [[کۆمۆنیزم]] وەکو [[چین]] و [[کووبا]] ئەم بۆنەیان کردە پشوو. دواتر ئەم ڕۆژە لەچەندین وڵات بوو بە پشووی فەرمی.