جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ڕۆژژمێر»

بەبێ کورتەی دەستکاری
ب (گەڕاندنەوەی پێداچوونەوەی 549291 لە لایەن 5.121.184.90 (لێدوان) پێشووتر دروستبوو.)
تاگەکان: دەستکاریی مۆبایل بە وێبی مۆبایل دەستکاری کراوە دەستکاریی دیداری
{{ئەمڕۆ}}
ھەر وڵاتێک بەگوێرەی ڕۆژژمێر (تقویم)ێ'''ڕۆژژمێرێک''' کاروباری خۆی بەڕێوە دەبادەبات و، ساتی قەومانی ڕووداوێکیش بووە بە دەستپێکی ڕۆژژمێرەکەی. زۆربەی وڵاتان بەگوێرەی "ساڵی زایینی" ھەڵسوکەوت دەکەن؛ ھەندێ وڵاتیش وەکوووەکو [[چین]]، [[ئەفغانستان]]، [[ئێران]] و ھتد پێڕەوی ساڵی ترن.
 
دانیشتوانیدانیشتووانی ھەر پارچەیەک لە کوردستانیش چونکووچونکە وڵات و دەسەڵاتی سەربەخۆیان نییە، خۆنەویست ڕۆژژمێری ئەو وڵاتە بەکار دەبەن کە تێیدان. ھەڵبەت کورد سەرەڕای بێوڵاتی، ساڵی تایبەتیی خۆی ھەیە کە بەو پێیەش "[[ڕۆژژمێری کوردی]]" داڕێژراوە. لێرەدا دەمانەوێ باسی «ساڵ» و «ڕۆژژمێر»ە گرنگەکان پەیوەندی و جیاوازییان لەگەڵ ساڵی کوردیدا بکەین.
 
== ساڵی زایینی (میلادی) ==
بە (٤٠٠). کەوا بێ، ساڵی ٢٠٠٠ ساڵی پڕ بوو (چونکوو شیاوی دابەشکردنە بە ٤٠٠) بەڵام ساڵی ٢١٠٠ ساڵی پڕ نییە. ڕۆژژمێری گریگووری لە ھەر ٣٣٣٠ ساڵ یەک ڕۆژی ھەڵەیە. زۆربەی وڵاتانی دنیا پێڕەوی ساڵی زایینین، تەنانەت وڵاتانی عەرەبیش، ھەرچەند لەدایکبوونی عیسا مەسیح دەستپێکی ساڵی زایینییە.
 
== ساڵی ھەتاوی (شەمسی) ==
{{سەرەکی|ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی}}
ئەو ساڵەی کە لە ئێراندا پێڕەویی لێ دەکرێت پێی دەوترێت ساڵی ھەتاوی (خورشیدی، شمسی).
ھەروەھا کوردانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانیش کە کەوتوونەتە چوارچێوەی ئەو وڵاتەوە، بەگوێرەی ئەو ساڵە ھەڵسوکەوت دەکەن.
ساڵی ھەتاوی (خورشیدی، شمسی) لە بنەڕەتدا ھی کلدانییەکان بوو کە شارستانییەتێکی دێرین بوون لە (نێوان دووڕووباران = بین النھرین)دا. ئێرانییەکان پێش لە ھاتنی ئیسلام پێڕەوی "ڕۆژژمێری زەردەشتی" بوون و، "ساڵی ھەتاوی"یان بەکار نەدەھێنا.
بەکارھێنەری نەناسراو