جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان»

خاوێنکردن، ڕێککردنەوە
ب (←‏top: maintenance)
(خاوێنکردن، ڕێککردنەوە)
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
{{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}}
 
{{خاوێنکردن}}
{{کەمبەستەر|date=نیسان ٢٠١٧}}
 
'''کۆمەڵکوژی ئەرمەنییەکان''' ڕووداوی مێژوویی کوشتنی خەڵکی [[ئەرمەنی]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] دەوترێت کە لە نێوان ساڵانی ١٩١٥-١٩١٧ بۆ مەبەستی لە ناو بردن و سڕینەوەی ئەرمەنییەکان ڕووی دا.<ref>http://books.google.com/books?id=2d2eSGCwrZYC&pg=PR6&dq=armenian+genocide+1917&hl=en&ei=RkUzTLLPGd2psQaayOXNBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEIQ6AEwBg#v=onepage&q=armenian%20genocide%201917&f=false</ref> بە پێی بەراوەردەکان نزیک یەک تا یەک و نیو میلیۆن کەس لە خەڵک ئەرمەنی بە دەستی سپای عوسمانی و عەشیرەتە هاوپەیمانەکانی کوژراون.<ref>Totten, Samuel, Paul Robert Bartrop, Steven L. Jacobs (eds.). Dictionary of Genocide. Greenwood Publishing Group, 2008. ص 19. ISBN 0-313-34642-9.</ref>
 
==کورتە==
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 لە ساڵى ١٩١٥ دا و لە سەردەمى سوڵتان عەبدولحەمیدى دووەمى عوسمانییەکاندا و بەپێى پلانەکانى ئەنوەر پاشا، تەلعەت پاشا و جەمال پاشا و تەشیکلاتى مەخسووسەى عوسمانییەکان (دەزگاى هەواڵگریى عوسمانییەکان) و سوپاى حەمدییە لە شارەکانى ئیستەنبول، یوزگات، ئەنقەرە، قەیسەری، موغڵا، وان، سیواس، بەدلیس، موش، ئەدەنە، ترابزۆن، هاتای، ئیزمیر، ئەفیون، ئیزمیت، ئەسکى شەهیر، مانیسا، کاستامۆن و زیاتر لە ٥٠ شار و ناوچەى ترى ژێر دەستى ئیمپراتۆریەتى عوسمانى یەک ملیۆن و ٥٠٠ هەزار ئەرمەنى کۆمەڵکوژکراون و نزیکەى ٥٠٠ هەزار ئەرمەنیى تریش لە شوێن و ماڵى حاڵى خۆیان بۆ ناوچە دوورە دەستەکانى وەک دێرزور و بیابانەکانى ناوەڕاستى سوریا ڕاگوێزران.] <ref name="NRT">http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100</ref>
 
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 بەپێى مێژوونووسان، لێکۆڵەران و ئەنجوومەنى نێودەوڵەتیى توێژینەوە لە بارەى جینۆسایدەوە (IAGS)، زیاتر لە یەک ملیۆن ئەرمەنى بەشێوەى پلان بۆ داڕێژراو کۆمەڵکوژکراون، بەڵام بەپێى لێدوانى بەرپرسانى حکومەتى تورکیا، لە ماوەى جەنگى جیهانى یەکەمدا و بەهۆى جەنگەوە ٣٠٠ هەزار تاوەکو ٥٠٠ هەزار ئەرمەنى و زیاتر لە ٣٠٠ هەزار تورکیش ژیانى خۆیان لەدەستداوە. ئەو ئامار و زانیارییانەى حکومەتى تورکیا لەلایەن ناوەندە سەربەخۆ و بێلایەنەکانەوە پشتڕاست نەکراونەتەوە، چونکە زۆربەى تورکە کوژراوەکان سەرباز بوون نەک هاووڵاتیى مەدەن و ژن و منداڵ و هەروەها هیچ هاووڵاتییەکى تورکیش لە شوێن و ماڵ و حاڵى خۆى ڕانەگوێزرابوو.] <ref name="NRT" />
 
==ناساندن وەک جێنۆساید==
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 بە ئەڵمانیاوە تا ئێستا ٢٤ وڵات کوشتار و کۆمەڵکوژیی ئەرمەنەکانیان لەلایەن حکومەتى عوسمانییەوە بە جینۆسیاد ناساندووە. جگە لەو ٢٤ وڵاتە  ئەنجوومەنى ئەوروپا و پەرلەمانى ئەوروپاش کۆمەڵکوژیى ئەرمەنەکانیان بە جینۆساید قبوڵکردووە.]<ref name="NRT" />
 
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 جگە لەوەى لە ٤٢ ویلایەتى ئەمریکادا کۆمەڵکوژیى ئەرمەنەکان بە جینۆساید ناسراوە، ئیدارەى ئەمریکاش لە بریى دەستەواژەى جینۆساید، ئەوەى بەسەر ئەرمەنییەکاندا هاتووە و بە زمانى ئەرمەنى دەڵێت " Meds Yeghern" کە بە ماناى کارەساتى گەورەیە.]<ref name="NRT" />
 
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 بۆ یەکەمجار لە ساڵى ١٩٦٥ لە ئۆرۆگواى کۆمەڵکوژیى ئەرمەنەکان بە جینۆساید قبوڵ کرا.]<ref name="NRT" />
 
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 ئەو وڵاتانەى تا ئێستا کۆمەڵکوژیى ئەرمەنەکانیان بە جینۆساید قبوڵکردووە بریتین لە<ref name="NRT" />:]
 
# ئۆرۆگواى ساڵی ١٩٦٥
[http://www.nrttv.com/Details.aspx?Jimare=70100 ١ - ئۆرۆگواى ساڵی ١٩٦٥، ٢ - قوبرس ساڵى ١٩٨٢، ٣ - ئەرجەنتین ساڵى ١٩٩٣، ٤ - ڕووسیا ساڵی ١٩٩٥، ٥ - کەنەدا ساڵی ١٩٩٦، ٦ - یۆنان ساڵی ١٩٩٦ ٧- لوبنان ساڵی ١٩٩٧، ٨ - بەلجیکا ساڵی ١٩٩٨، ٩ - سوید ٢٠٠٠، ١٠ - ئیتالیا ٢٠٠٠، ١١ - ڤاتیکان ٢٠٠٠، ١٢ - فەڕەنسا ٢٠٠١، ١٣ - سویسرا ٢٠٠٣، ١٤ - سلۆڤاکیا ٢٠٠٤، ١٥ - هۆڵەندا ٢٠٠٤، ١٦ - ڤەنزوێلا ٢٠٠٥، ١٧ - لیتڤانیا ٢٠٠٥، ١٨ - پۆلۆنیا ٢٠٠٥، ١٩ - چیلی ٢٠٠٧، ٢٠ - بۆلیڤیا ٢٠١٤، ٢١ - کۆمارى چیک ٢٠١٥، ٢٢ - نەمسا ٢٠١٥، ٢٣ - سوریا ٢٠١٥ و ٢٤ - ئەڵمانیا ٢ى حوزەیرانی ٢٠١٦ کۆمەڵکوژیى ئەرمەنەکانیان لەلایەن ئیمپراتۆریەتى عوسمانییەوە بە جینۆساید ناساندووە.]
# قوبرس ساڵى ١٩٨٢
# ئەرجەنتین ساڵى ١٩٩٣
# ڕووسیا ساڵی ١٩٩٥
# کەنەدا ساڵی ١٩٩٦
# یۆنان ساڵی ١٩٩٦
# لوبنان ساڵی ١٩٩٧
# بەلجیکا ساڵی ١٩٩٨
# سوید ٢٠٠٠
# ئیتالیا ٢٠٠٠
# ڤاتیکان ٢٠٠٠
# فەڕەنسا ٢٠٠١
# سویسرا ٢٠٠٣
# سلۆڤاکیا ٢٠٠٤
# هۆڵەندا ٢٠٠٤
# ڤەنزوێلا ٢٠٠٥
# لیتڤانیا ٢٠٠٥
# پۆلۆنیا ٢٠٠٥
# چیلی ٢٠٠٧
# بۆلیڤیا ٢٠١٤
# کۆمارى چیک ٢٠١٥
# نەمسا ٢٠١٥
# سوریا ٢٠١٥
# ئەڵمانیا ٢ى حوزەیرانی ٢٠١٦
 
== پەڕاوێز ==