کەرت: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

بەبێ کورتەی دەستکاری
No edit summary
No edit summary
[[پەڕگە:Cake quarters.svg|thumb|180px|یەک دانە کەیک کە یەک چارەکی لابراوە و سێ چارەکی ماوە.]]
[[پەڕگە:کسر.gif|=NUmbers|وێنۆک|<math>\frac14=\frac28=\frac3{12}=\frac{4}{16}</math>]]
'''کەرت''' یان '''پارژمار'''<ref>[http://ku.wiktionary.org/w/index.php?title=parjimar&variant=ku ویکیفەرھەنگ، فەرھەنگا ئازاد: پارژمار]</ref> [[ژمارە|ژمارەیەکە]] کە دەتوانێ ببێ بە نوێنەری "پاژێک لە [[ژمارەی تەواو|گشتێک]]".
یەکەمین کەرتەکان ھەڵگەڕاوەی [[ژمارەی تەواو|تامژمارەکان]] بوون: ھەندێک ھێما کە نوێنەری یەکێک لە دوان، یەکێک لە سێیان، یەکێک لە چوار، و ھتد بوون. گەشەیەک کە گەلەک دواتر پێیدرا و ئەمڕۆکەش ھەر بەکارچوونی ھەیە، بریتی بوو لە نیشاندانی کەرتەکان بەھۆی دوو ژمارەوە، وەکوو ½، ⅝، ¾، و ھتد؛ بەو ژمارەیەی دەکەوێتە بان ھێڵەکەوە دەوترێ '''کەرتژمار''' (بە ئینگلیزی: numerator) یان '''سەری کەرت''' یان '''سەربەش'''، و بەو ژمارەیەش کە دەکەوێتە ژێر ھێڵەکەوە دەوترێ '''کەرتناو''' (بە ئینگلیزی: denominator) یان '''ژێری کەرت''' یان '''ژێربەش'''.