جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ھەسارە»

شائەمراز
تاگ: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد
(شائەمراز)
|-
|
{| style="background-color: #000;" cellpadding=0 cellspacing=0٠
|-
| [[File:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|140px|Mercury]]
|+ ھێمای ھەسارەکان لە ٢٠٠٦- ئێستا
|- style="font-size:smaller; text-align:center;"
| ١ <br /> عەتارد <br /> [[File:Mercury symbol.svg|14px|{{unicode|☿}}]] || ٢ <br /> زوھرە <br /> [[File:Venus symbol.svg|14px|{{unicode|♀}}]] || ٣ <br /> زەوی <br /> [[File:Earth symbol.svg|10px|{{unicode|⊕}}]] || ٤ <br /> مەریخ <br /> [[File:Mars symbol.svg|14px|{{unicode|♂}}]] || ٥ <br /> موشتەری <br /> [[File:Jupiter symbol.svg|14px|{{unicode|♃}}]] || ٦ <br /> کەیوان <br /> [[File:Saturn symbol.svg|14px|{{unicode|♄}}]] || ٧ <br /> ئورانوس <br /> [[File:Uranus symbol.svg|14px|{{unicode|♅}}]] || ٨ <br /> نێپتۆن <br /> [[File:Neptune symbol.svg|14px|{{unicode|♆}}]]
|}
 
== رێژەی هەسارەھەسارە لە گەکەستێرەی خۆمان ==
لە تازەترین لێدوانەكانیلێدوانەکانی فەلەكناسانیفەلەکناسانی پسپۆڕانی لە بواری دۆزینەوەی هەسارەھەسارە دەرەكییەكاندەرەکییەکان دەربارەی هەسارەكانیھەسارەکانی دەرەوەی سیستەمی خۆردا هاتووەھاتووە كەواکەوا دەرەنجامی لێكۆڵینەوەولێکۆڵینەوەو رووماڵكردنەكانرووماڵکردنەکان لە رێگای تەلەسكۆبیتەلەسکۆبی ئاسمانی [[کێپلەر]] ی زۆر پێشكەوتووداپێشکەوتوودا ئاماژە بە بوونی نزیكەینزیکەی 50٥٠ ملیارمیلیارد هەسارەھەسارە دەدات، نەوەكنەوەک لە گەردووندا، بەڵكوبەڵکو تەنهاتەنھا لە نێو خودی گەلەستێرەمان (رێی كاكێشانکاکێشان) و لەنێو گەردوونیشدا نزیكەینزیکەی 200٢٠٠ ملیارمیلیارد گەلەستێرە هەیەوھەیەو نزیكەینزیکەی 500٥٠٠ ملیۆنمیلیۆن لەو هەسارانەھەسارانە دەكەونەدەکەونە شوێن و ناوچەی ناسراو بە (ناوچە گەرمییە مامناوەندییەكانمامناوەندییەکان)، واتە رووی ئەو هەسارانەھەسارانە نە زۆر گەرمن یان زۆر ساردن و بەمەش ئەگەرەكانیئەگەرەکانی بوونی ژیان تێیاندا بەدوور نازانرێت.
ئەم لێدوانەی زانایان بە دۆزینەوە تازەكانیتازەکانی تەلەسكۆبیتەلەسکۆبی ئاسمانی [[کێپلەر]] ەوە پشت ئەستوور بووەو لەسەرووی هەمووھەموو ئەو پسپۆڕانەش، سەرۆكیسەرۆکی پڕۆسیسە زانستییەكانیزانستییەکانی [[تەلیسکۆپ]]ی ئاسمانی [[کێپلەر]] (ویلیام بوروكیبوروکی) گوتوویەتی: "لە دەستپێكدادەستپێکدا زانایان دەستیان كردبووکردبوو بە ئەژماردنی ئەو هەسارانەیھەسارانەی كەکە لە ساڵی یەكەمییەکەمی گەڕان و روماڵكردنداروماڵکردندا دۆزرابوونەوە، ئەوەش تەنهاتەنھا لە ناوچەیەكیناوچەیەکی زۆر بچووكیبچووکی دەستنیشانكراویدەستنیشانکراوی بۆشایی ئاسمانی نێو گەلەستێرەمان بوو، پاشان بەشێوەیەكیبەشێوەیەکی نزیككراوەیینزیککراوەیی یان پێشبینی بۆكراویبۆکراوی ئەگەری بوونی هەسارەكانھەسارەکان لەنێو تەواوی گەلەستێرەماندا ئەژماركرائەژمارکرا"
تاوەكوتاوەکو ئێستا تەلەسكۆبیتەلەسکۆبی ئاسمانی [[کێپلەر]] 1248١٢٤٨ هەسارەیھەسارەی دۆزیوەتەوە و54و٥٤ یان كەوتوونەتەکەوتوونەتە نێو ناوچەی پلەی گەرمیی مامناوەندی.
بەو پێیە رەنگە بە شێوەیەكیشێوەیەکی رێژەیی هەرھەر ئەستێرەیەكئەستێرەیەک دوو هەسارەیھەسارەی بە دەوردا بخولێتەوەو رەنگە هەندێكیشیانھەندێکیشیان زیاتر لە دوو هەسارەھەسارە بەدەوەریاندا بخولێنەوەو لە نێو خودی گەلەستێرەشماندا نزیكەینزیکەی 100١٠٠ ملیارمیلیارد ئەستێرە هەیە،ھەیە، بەڵام هەندێكیھەندێکی دیكەدیکە ئەم ژمارەیە بۆ 300٣٠٠ ملیارمیلیارد ئەستێرە مەزەندە دەكەندەکەن.
هەردووھەردوو حاڵەت راستی بیرو بۆچوونی فەلەكناسیفەلەکناسی ناوداری كۆچكردووکۆچکردوو [[كارلکارل سەیگن]] مان دێنێتەوە یاد كەکە بەر لە چەندین ساڵ پێشبینی بوونی چەندین هەسارەوھەسارەو بگرە شێوازی جۆراوجۆری ژیان و جیهانیجیھانی دیكەیدیکەی جگە لە زەوی لە نێو گەلەستێرەو گەردووندا كردبووکردبوو و ئێستاش بەشێكبەشێک لەو پێشبینیانەی هاتوونەتەھاتوونەتە دی.
== سەرچاوە ==
*[https://en.wikipedia.org/wiki/Planet ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Planet]
 
== سەرچاوەکان ==
{{کورت}}
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Planet ویکیپیدیای ئینگلیزی؛ Planet]
[[پۆل:هەسارەناسی]]
 
{{کۆلکە}}
 
[[پۆل:ھەسارەناسی]]
[[پۆل:ھەسارەکان]]