جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «مانگگیران»

شائەمراز
ب (Serchia پەڕەی مانگ گیرانی گواستەوە بۆ مانگگیران)
(شائەمراز)
[[پەڕگە:Lunar eclipse oct 8 2014 Minneapolis 4 46am.png|وێنۆک|مانگ گیران]]
'''مانگ گیران''' (بە [[ئینگلیزی]]: Lunar eclipse) ئەو دیاردەیە روودەدات ئەگەر هاتھات و [[زەوی]] بێتە نێوانی [[خۆر]] و [[مانگ]] ئەو کاتەش تاریکی بەسەر مانگدا روودەدا کە بە عەرەبی پێیدەڵێن: (ظل) وە ئەو کاتەش پێیدەڵێن (مانگ گیرانی تەواو) یان (مانگ گیرانی بەشێکی)
 
== جۆرەکانی مانگ گیران ==
 
لێرەدا ٣ جۆری مانگ گیران هەیەھەیە ئەوانیش :
 
* مانگ گیرانی تەواو : ئەوە ئەو کاتە روودەدا کە مانگ بە تەواوی بێتە نێوە تاریکای (ظل) زەوی، ئەو کاتەش [[مانگ]] بە تەواوت دەگیرێ
* مانگ گیرانی بەشی : لەو کاتە روودەدا ئەگەر بێت و [[مانگ]] بکەوێتە بەشێکی تاریکای زەوی، ئەو کاتەش [[مانگ]] بەشێکی دەگیرێ
* مانگ گیرانی شێوەی تاریکی : ؛لەو کاتەی [[مانگ]] نزیک دەبێتەوە لە تاریکی [[زەوی]] ئەو کاتەش [[مانگ]] ناگیڕی تەنهاتەنھا کەمێک تاریکی بەسەرا روودەدا
==چێ روودەدا لەسەر مانگ==
سەر رووی [[مانگ]] [[پلەی گەرمی]] دەگاتە ١٣٠ پلە بەڵام کاتێکە [[زەوی]] رێگری دەکا لە تیشکی خۆر ئەو کاتە پلەی گەرمی لەسەر رووی [[مانگ]] دەبێتە -٩٩ ژێر سفر، بەو مانایەی بە تەنها لە کاتی مانگ گیرانی تەواودا پلەی گەرمی لەسەر مانگ دەگۆردرێ و نزیکی ٢٢٩ پلە جیاوازی درووست دەبێ.
 
==کاتی چێ روودەدا لەسەر مانگ گیران==
سەر رووی [[مانگ]] [[پلەی گەرمی]] دەگاتە ١٣٠ پلە بەڵام کاتێکە [[زەوی]] رێگری دەکا لە تیشکی خۆر ئەو کاتە پلەی گەرمی لەسەر رووی [[مانگ]] دەبێتە -٩٩ ژێر سفر، بەو مانایەی بە تەنهاتەنھا لە کاتی مانگ گیرانی تەواودا پلەی گەرمی لەسەر مانگ دەگۆردرێ و نزیکی ٢٢٩ پلە جیاوازی درووست دەبێ.
 
== کاتی مانگ گیران ==
زۆرترین و درێژخایەنترین مانگ گیران تەواو لە مێژووشدا ١ کاژێر ٤٠ خوولەک بەردەوام بوە.
 
بەڵام زۆرترین و درێژخایەنترین [[ڕۆژگیران]] زیاتر لە ٧ خوولەک و ٤٠ چرکە بەردەوام بوە.
 
== مانگ گیران لە ئاینی ئیسلامدا ==
مانگ گیران و [[ڕۆژگیران]] یەکێکن لە بابەتە گرنگەکانی [[ئیسلام]] وە لە بیر و باوەری ئیسلامی دەربارەی ئەو دیاردانە [[نوێژی مانگ گیران و ڕۆژگیران]] هەیە،ھەیە، پێویستە و سوونەتە هەرھەر مووسڵمانێک کاتێک بەو دیاردانە رۆشت و بینی ئەو ٢ نوێژە ئەنجام بدا.
 
== وێنەکان ==
 
<gallery>
پەڕگە:Lunar2007 eclipse-LiamG.jpg|وێنۆک|مانگ گیران لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٠٧
پەڕگە:Lunar eclipse with stars.JPG|وێنۆک|لە ئابی ساڵی ٢٠٠٧ وێنەی مانگ گیران و لەگەڵ بەشێک لە ئەستێرەکانی [[گەردوون]]
پەڕگە:August 2007 Lunar Eclipse.jpg|وێنۆک|مانگ گیران لە ٢٨ ئابی ساڵی ٢٠٠٧ ،٢٠٠٧، کە چەندین وێنەی لێکدراوە لە ویلایەتی [[ئۆریگۆن]] لە لایەن وێنەگری بە توانا (شۆڵتن راندال) پەڕگە:Lunar-eclipse-2004.jpg|وێنۆک|ھەندێک وێنەی لێکدراوەی مانگ گیران لە ساڵی ٢٠٠٤ لە ویلایەتی باکووری [[کالیفۆرنیا]]
پەڕگە:Lunar-eclipse-2004.jpg|وێنۆک|هەندێک وێنەی لێکدراوەی مانگ گیران لە ساڵی ٢٠٠٤ لە ویلایەتی باکووری [[کالیفۆرنیا]]
پەڕگە:LunarEclipse.gif|وێنۆک|وێنەیەکی تەواوی مانگ گیران لە شاری [[کرمان]] لە وڵاتی [[ئێران]]
پەڕگە:Lunar Eclipse 02-20-08.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی لێکدراوی مانگ گیران لە ٢٠ شووباتی ساڵی ٢٠٠٨
 
</gallery>
 
== سەرجاوە ==
* [https://www.space.com/15689-lunar-eclipses.html مانگ گیران]
* [http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/observing-news/in-search-of-selenelion/ مانگ گیران لە سایتی ئاسمانی تەلیسکۆبەکان]
* [https://www.csmonitor.com/Science/2014/0413/Blood-Moon-to-arrive-Monday-night. -What-is-a-Blood-Moon بابەتێکی تەواو لەسەر مانگ گیران][http://earthsky.org/human-world/what-is-a-blood-moon-lunar-eclipses-2014-2015 سایتی ئاسمانی زەوی بابەتێکی لەسەر مانگ و مانگ گیران خستۆتە روو]
١٢٬٦١٨

دەستکاری