جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ویکیپیدیا:شێواز»

ب
چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان
(Fixed typo; Fixed grammar)
تاگەکان: بەکارھێنانی نووسەی ناستاندارد دەستکاریی مۆبایل دەستکاری بە بەرنامەی مۆبایل
ب (چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان)
{{سیاسەتی ڕەسمی}}
مەبەست لە نووسینی ئەم شێوازنامەیە یەکسانکردنی نووسینی وتارەکانی ویکیپیدیایە چونکە ئەوە دەەبێتە هۆیھۆی دۆزینەوە، چاکسازی و خوێندنەوەی ئاسانی وتارەکان. یاساکانی ژێرەوە بە پێویست باشترینەکان نین و دوایین شێوازیش نین. بەڵام ئەگەر هەمووانھەمووان لە شێوەیەکی یەکسان کەڵک‌وەرگرن ئەبێتە هۆیھۆی بەکارهێنانیبەکارھێنانی ئاسانتری ویکیپیدیا.
 
نووسینی وتارێکی ڕوونکەرەوە و بێ‌لایانانە زۆر گرنگترە لە شێوازی بەرچاوخستنەکەی. نووسەرەکان زۆرلێکراو نین بو پابەندی بە هەمووھەموو یاساکان. یەکێک لە باشیەکانی ویکینووسین ئەوەیە کە باشترین پێویست نییە.
 
== ناوی وتار، سەرناوەکان و بەشەکان ==
=== ناوی وتار ===
* باوترین ناو بۆ ئەو بابەتە لە نێو کتێبەکان و بڵاوکراوەکان و کۆمەڵانی خەڵک بێت. ئەوەتان لە بەرچاو ببێت کە ئەگەر کەسێک ئەم بابەتەی بوێ بۆ چ وشەیەک دەگەڕێ.
* لە بواری ڕێزمانەوە دەبێ [[ناو (ڕێزمان)|ناو]] یان ڕستەی ناوی بێت (نموونە: '''تیرۆری قاسملوو''' دروستە نەک '''قاسملوو چۆن تیرۆر کرا؟''')
* ئەگەر ناوەکە بۆ چەند بابەتی جیاواز بەکاردێت ڕوونکردنەوەی بۆ بکرێت. نموونە:
** کاتێک ناوی وتارێک لەو چەند وتاری تر گرنگتر بێت، وەک '''ھەولێر'''، ە پەڕەی تایبەت دەبێ بۆ ھەولێر بێت. لەو پەڕەدا بەستەرێکی تایبەت دەبێ ببێ بۆ '''ھەولێر (ڕوونکردنەوە)''' کە لەو پەڕەدا بەستەر ھەیە بۆ سەرجەم ئەو وتارانەی وشەی ھەولێریان تێدایە. وەک: '''ھەولێر (پارێزگا)''' یا '''ھەولێر (کتێب)'''.
** کاتێک وتارەکان لە یەک ئاستدا بن، وەک: '''دارستان (کۆمەڵە شیعر)'''، '''دارستان (جوگرافیا)'''، '''دارستان (شار)'''.
* بە کوردی بێت (نموونە: '''گووگڵ''' نەک '''Google''')
* ناوی وتار دەبێ کورت بێت و کەمتر لە ١٠ وشە ببێت.
* بە ھۆی بەرگری لە کێشەی تەکنیکی ھێماکانی <nowiki> # < > [ ] | { } / + </nowiki> نابێ بەکاربێت لە ناوەکەدا.
 
== نووسینی کۆدەکان ==
تەواوی پیتەکان و نیشانەکان دەبێ بە نووسە دروستەکەیان بنووسرێن. پەڕەی [[ویکیپیدیا:نووسینی کوردی|نووسینی کوردی]]، زانیاریی زۆرتری سەبارەت بە شێوەی تایپکردنی دروستی کوردی تێدایە.
 
== ڕێنووس ==
بۆ یەکگرتووکردنی شێوازی نووسینی وتارەکان ھەندێک یاسا ھەن کە دەبێ لەبەرچاو بگیرێن. پەڕەی [[ویکیپیدیا:ڕێنووسی زمانی کوردی|ڕێنووسی کوردی]]، زانیاریی زۆرتری سەبارەت بەم مەبەستە لە خۆ دەگرێت.
 
== دەستووری نووسینی ناوەرۆک ==
شێوازی نووسینی ناوەرۆکی نووسراوەکان وەک هەمووھەموو زانستنامەکانی دیکە دەبێ بە شێوەی فەرمی بێت. بەڵام وا نەبێت کە نووسراوەکە قورس بێت یان وشەی وای تێدا بەکاربهێندرێتبەکاربھێندرێت کە کەس لێی تێ‌نەگات.
 
نموونەیەک لە فەرمی بوونی نووسراوەکان ئەوەیە کە لە جیاتی ئەوە شتێک لە زمانی خۆمانەوە بگێڕینەوە، واتە یەکەم کەسی، لە زمانی کەسێ نادیار بیگێڕینەوە. بە جێگەی "لە خوارەوە سەبارەت بەم بابەتە زیاترم نووسیوە" دەبێ بنووسیت "لە خوارەوە سەبارەت بەم بابەتە زیاتر نووسراوە".
 
زمانی نووسراوەکان دەبێ لەو زمانەی قسەی‌پێ‌دەکەین نەختێ جیاواز بێت. وشەکان بە تەواوی بەکاربێن. هەڵەھەڵە: "ڕۆی" - درووست: "ڕۆیشت".
 
لە لاپەڕەکانی لێدوان دەکرێ نافەرمی بنووسرێت بەڵام وا باشترە کە لەوێشدا هەرھەر بە فەرمی بنووسرێت.
 
کاتی باسکردنی ڕووداوێک کە لە ڕابردوودا ڕووی داوە، باشتر وایە شێوازی باسکردنەکە بۆ ڕابردوو بێت. "ئەمڕۆ لە بەغدا تەقینەوەیەک ڕوو دەدات" باشتر وایە بنووسرێت "ئەمڕۆ لە بەغداد تەقینەوەیەک ڕووی دا" . ئەوە بەو مانا نییە کە نوووسەران مافی بەکارهێنانیبەکارھێنانی ئەو شێوازی گێڕانەوەیان نییە، لە ھەندێک شۆیندا لەوانەیە جوانتر بێت ئەگەر هەرواھەروا باس لە ڕووداوەکان بکەین.
 
== خاڵبەندی ==
خاڵەکان بۆ ڕاحەتتر خوێندنەوەی نووسراوەکان بەکاردێن کە لەسەر دوو جۆرن.
# خاڵە تاکەکان وەک: . و ، و،
# خاڵە دوانییەکان وەک: () <> ""
 
=== تاکەکان ===
کاتی بەکارهێنانبەکارھێنان (.) و (،) دەبێ دوو شتمان لەبیربێت:
 
* دەنووسێن بە دوایین پیتی پێش خۆیان
* دوای ئەو خاڵانە دەبێ حەتمەن یەک بۆشایی هەبێھەبێ هەتاھەتا پیتی دواتر
 
'''بۆ نموونە'''
** دروست:
*** ئەگەر چی ڕۆشتی، قەد ناچی لەیادم
** ھەڵە:
*** ئەگەر چی ڕۆشتی ،ڕۆشتی، قەد ناچی لەیادم
*** ئەگەر چی ڕۆشتی،قەدڕۆشتی، قەد ناچی لەیادم
*** ئەگەر چی ڕۆشتیڕۆشتی، ،قەدقەد ناچی لەیادم
 
=== دوانییەکان ===
**هەڵە:
ئەو خاڵانەی دوانیی بەکاردێن، لە دوو نووسە پێکهاتوونپێکھاتوون. نووسەیەک کە دەیکاتەوە، نووسەیەک کە دەیبەستێ. کاتی بەکارهێنانبەکارھێنان ئەوانەی خوارەمان لەبیربێت:
***ئەگەر چی ڕۆشتی،قەد ناچی لەیادم
***ئەگەر چی ڕۆشتی ، قەد ناچی لەیادم
***ئەگەر چی ڕۆشتی ،قەد ناچی لەیادم
 
* نووسەی کردنەوە دەگەڵ پیتی پێش خۆی بۆشایەکی نێوانە، بەڵام پیتی دوای ئەو پێوەی دەنووسێت
===دوانییەکان===
* نووسەی بەستن بێ بۆشایی دەگەڵ پیتی پێش خۆی‌خۆی دەنووسرێت، بەڵام دوای ئەو، بۆشاییەک دەبی ببێت
ئەو خاڵانەی دوانیی بەکاردێن، لە دوو نووسە پێکهاتوون. نووسەیەک کە دەیکاتەوە، نووسەیەک کە دەیبەستێ. کاتی بەکارهێنان ئەوانەی خوارەمان لەبیربێت:
* دروست
** کوردستان (لە پانتاییدا) لە ژاپۆن گەورەترە.
* ھەڵە
** کوردستان (لە پانتاییدا) لە ژاپۆن گەورەترە.
** کوردستان (لە پانتاییدا) لە ژاپۆن گەورەترە.
** کوردستان (لە پانتاییدا) لە ژاپۆن گەورەترە.
** کوردستان( (لە پانتاییدا ) لە ژاپۆن گەورەترە.
 
== گێڕانەوە ==
*نووسەی کردنەوە دەگەڵ پیتی پێش خۆی بۆشایەکی نێوانە، بەڵام پیتی دوای ئەو پێوەی دەنووسێت
لە نووسینی کوردیدا هەردووھەردوو «» (لە فارسیدا) و "" (لە ئینگلیزیدا) بۆ نیشاندانی گێڕانەوە بەکاردێن.
*نووسەی بەستن بێ بۆشایی دەگەڵ پیتی پێش خۆی‌ دەنووسرێت، بەڵام دوای ئەو، بۆشاییەک دەبی ببێت
ویکیپیدیا شوێنی کۆکردنەوەی گێراوەکان نییە، بەڵام هێنانیھێنانی گێڕانەوەیەک لە نێوان نووسراوەی وتار گرفتی نییە. ویکیپرۆژەیەکی خوشکی هەیەھەیە بەناوی [http://ckb.wikiquote.org/wiki/ وتە‌ویکیوتەویکی] کە بۆ کۆکردنەوەی گێڕاوەکانە بەکار دێت.
 
== نووسینی ڕێکەوتەکان ==
*دروست
هەرجۆرەھەرجۆرە نووسینی ڕێکەوتەکان لە ناوەرڕۆکی وتاردا ئازادە. بەڵام ئەگەر بەو شێوازەی خوارەوە بەکار بێت، دەست‌پێ‌گەیشتنی هەمووانھەمووان بە وتارە پەیوەندیدارەکان ئاسان دەبێتەوە. بۆ نموونە «...[[کۆماری مەهابادمەھاباد]] لە [[۱۹٤٤١٩٤٤|ساڵی ۱۹٤٤١٩٤٤]]...» خوێنەر دەتوانێت ڕووداوەکانی ساڵی ۱۹٤٤١٩٤٤ و هەرواھەروا وتارەکانی تایبەت بە کۆماری مەهابادمەھاباد بدۆزێتەوە.
**کوردستان (لە پانتاییدا) لە ژاپۆن گەورەترە.
 
=== شێوازی پێشنیارکراو بۆ نووسینی ڕێکەوت ===
*هەڵە
**کوردستان(لە پانتاییدا)لە ژاپۆن گەورەترە.
**کوردستان( لە پانتاییدا )لە ژاپۆن گەورەترە.
**کوردستان(لە پانتاییدا) لە ژاپۆن گەورەترە.
**کوردستان (لە پانتاییدا)لە ژاپۆن گەورەترە.
 
* ساڵ: <code><nowiki>[[٢٠١٠]]</nowiki></code> کە ئەنجامەکەی: [[٢٠١٠]]
==گێڕانەوە==
* مانگ و ساڵ: <code><nowiki>[[ئەیلوولی ٢٠١٠]]</nowiki></code> کە ئەنجامەکەی: [[ئەیلوولی ٢٠١٠]]
لە نووسینی کوردیدا هەردوو «» (لە فارسیدا) و "" (لە ئینگلیزیدا) بۆ نیشاندانی گێڕانەوە بەکاردێن.
* تەواو: <code><nowiki>[[٢٠ی ئەیلوول]]ی [[٢٠١٠]]</nowiki></code> کە ئەنجامەکەی: [[٢٠ی ئەیلوول]]ی [[٢٠١٠]]
ویکیپیدیا شوێنی کۆکردنەوەی گێراوەکان نییە، بەڵام هێنانی گێڕانەوەیەک لە نێوان نووسراوەی وتار گرفتی نییە. ویکیپرۆژەیەکی خوشکی هەیە بەناوی [http://ckb.wikiquote.org/wiki/ وتە‌ویکی] کە بۆ کۆکردنەوەی گێڕاوەکانە بەکار دێت.
 
==نووسینی ڕێکەوتەکان==
هەرجۆرە نووسینی ڕێکەوتەکان لە ناوەرڕۆکی وتاردا ئازادە. بەڵام ئەگەر بەو شێوازەی خوارەوە بەکار بێت، دەست‌پێ‌گەیشتنی هەمووان بە وتارە پەیوەندیدارەکان ئاسان دەبێتەوە. بۆ نموونە «...[[کۆماری مەهاباد]] لە [[۱۹٤٤|ساڵی ۱۹٤٤]]...» خوێنەر دەتوانێت ڕووداوەکانی ساڵی ۱۹٤٤ و هەروا وتارەکانی تایبەت بە کۆماری مەهاباد بدۆزێتەوە.
 
===شێوازی پێشنیارکراو بۆ نووسینی ڕێکەوت===
 
*ساڵ: <code><nowiki>[[٢٠١٠]]</nowiki></code> کە ئەنجامەکەی: [[٢٠١٠]]
*مانگ و ساڵ: <code><nowiki>[[ئەیلوولی ٢٠١٠]]</nowiki></code> کە ئەنجامەکەی: [[ئەیلوولی ٢٠١٠]]
*تەواو: <code><nowiki>[[٢٠ی ئەیلوول]]ی [[٢٠١٠]]</nowiki></code> کە ئەنجامەکەی: [[٢٠ی ئەیلوول]]ی [[٢٠١٠]]
 
'''بۆ نووسینی پێشکەوتووی ڕێکەوت''' ئەم دەستوورە بەکاردێت:
 
<code><nowiki>«... لە [[١٩٠٠|ساڵی ١٩٠٠]] [[سمکۆی شکاک]] ...»</nowiki></code>
 
کە ئەنجامەکەی:
 
«... لە [[١٩٠٠|ساڵی ١٩٠٠]] [[سمکۆی شکاک]] ...»
 
یا
<code><nowiki>«... هەرھەر لەو [[١٩٤٥|ساڵەدا]] سپای [[سۆڤیەت]] ...»
</nowiki></code>
 
کە ئەنجامەکەی:
 
«... هەرھەر لەو [[١٩٤٥|ساڵەدا]] سپای [[سۆڤیەت]] ...»
 
==بەکارهێنانی بەکارھێنانی کۆدەکانی html ==
تا بۆتان دەکرێ لە کۆدەکانی html لە نێوان نووسراوەکەتان کەڵک وەرمەگرن. ئەو کۆدانە زۆر بەکاردەبرێن و ئەبێتە هۆیھۆی کێشە :
* بەکار هێنانیھێنانی کۆدی html بۆ خشتە
* بەکار هێنانیھێنانی <code><nowiki><p align="justify"></nowiki></code>
* بەکار هێنانیھێنانی <code><nowiki><i></nowiki></code> بۆ لارکردنی دەق
 
== ژمارەکان ==
ئەو نووسانەی کە لە کوردی‌دا بەکاردێت بۆ ژمارەکان:'''١٢٣٤٥٦٧٨٩٠''' کە جیاوازە لە ژمارەکانی فارسی و لاتین.
 
== سەردێڕی وتارەکان ==
سەردێری وتار ناوێکە کە وتارەکە لە سەر ویکیپیدیا بەوە پاشەکەوت دەکرێت. بۆ نموونە ئەم وتارەی ئێستا دەیخوێنیتەوە ناوی ئەمەیە : «ویکیپیدیا:شێوەزار» کە دەتوانی بە نووسینی ئەوە لە شوێنی ناونیشانی وێبگەڕ بڕۆیتە ئەو لاپەڕەیە
<div lang="en" dir="ltr" style="text-align:left">
<pre>
</pre>
</div>
واتە دەتوانی هەرھەر لەو ناونیشانە بۆ دروستکردنی لاپەڕەیەک کە بوونی نییە کەڵک وەرگریت. بە زیادکردنی ناوی سەردێر بە کۆتایی ئەم ناونیشانە:
<div lang="en" dir="ltr" style="text-align:left">
<pre>
</pre>
</div>
[[لێرە]] دەتوانی لاپەڕەی تایبەت بەوە چاو لێ‌بکەی.
 
ئەو خاڵانەی سەبارەت بە سەردێری وتار گرنگن:
* لە نووسینی سەردێری وتار لە نووسە کووردییەکان کەڵک وەربگرن.
* ناوە تایبەتەکان وەک خۆیان دەبێ بەکار بێن و نابێت وەریان بگێڕن بۆ کوردی؛ بۆ نموونە "نیوزیلەند" هەرھەر وەک خۆی دەبێ بەکاربێت نەک وەک "زیلەندی نوێ".
* کاتی دروستکردنی وتارێکی نوێ، ئەرخەیان بن بە تەختە‌کلیلیتەختەکلیلی کوردی دەنووسیت، نەک عەرەبی (بە تایبەت کاتی نووسینی ئەم پیتانە : يی و كک).
* لە سەردێری وتاردا نووسە تایبەتەکان وەک #، $، %، * بەکار مەهێننمەھێنن.
* لە سەردێڕ لە بەکارهێنانیبەکارھێنانی وشەکان بblablablablablab
labla
blablablab
lablablablablabl,ab,la,b,lab,l,ab,la,b,la,bl,ab,l,ab,la,bl,ab,l,abk,کۆمەڵ پارێز بکەن: "کێو" نەک "کێوەکان".
* ئەگەر ناوێک دەبێتە سەردێری چەن وتاری جیاواز یا پێت وایە لە داهاتووداداھاتوودا ئەوە ڕوو ئەدات، باشتر وایە بوارەکان جیا بکەیتەوە:
** [[کازابلانکا (فیلم)]]
** [[کازابلانکا (شار)]]
 
لەم جۆرەدا دەبێ لاپەڕەیەک هەرھەر بەو ناوە، بێ ()، تەرخان‌بکرێت بۆ لاپەڕەی ڕوونکردنەوە. لەو لاپەڕەدا بەستەرەکانی پەیوەندیدار بەوە و هێندێھێندێ لێکۆڵینەوەی تێدا بێت.
لەم نموونەدا [[کازابلانکا]] دەبێتە لاپەڕەی ڕوونکردنەوە.
 
شێوازی درووستی دانانی () ئەویە کە بۆشایی لە نێوان ناوی سەرەکی و () هەبێھەبێ واتە "کازابلانکا_(فیلم)"
 
== ڕەوانەکردن ==
ئەگەر ئەگەری ئەوە هەیەھەیە کە خوێنەر بۆ بینینی وتارەکەت لە شوێن ناوێکی دیکە بگەڕێت، لاپەڕەیەک بەو ناوە دروست بکە و لە ناوەڕۆکی ئەم لاپەڕه‌یەدالاپەڕەیەدا دەستووری ڕەوانەکەر بنووسە:
<div lang="en" dir="ltr" style="text-align:left">
<pre>
</div>
 
==بەکارهێنانی بەکارھێنانی دەقی لار ==
لارکردنی دەق بۆ نیشاندانی گرنگی و سووربوون لەسەر وشەیەکی تایبەت بەکاردێت. دەق ئاوا لار دەبێ:
 
 
ئەو کاتانەی دەبێ دەقی لار بەکاربێنن ئامانەن:
*هێنانی ھێنانی ناوە تایبەتەکان (ناوی کەسایەتی، شوێن، ناوی کتێب و فیلم و ...)
* کاتێ لە وشە یان پیتێکی ئاسایی مەبەست وشە یان پیتێکی تایبەتە.
** «''کوردستان'' ناوی وڵاتێکە لە ...»
** « پیتی ''ک'' باشتر وایە وەک ...»
 
== بەشەکانی وتار ==
هەرھەر وتارێک بە دوو یان چەند هێڵھێڵ دەست پێ‌دەکات کە پێناسەی سەرجەمی وتارەکەیە. ئەگەر وتارەکە درێژ بێ، بە چەن بەش لەت دەکرێت.
<pre>
پێناسەی وتار
 
==بەشی یەکەم==
===ژێربەشی یەکەمی بەشی یەکەم= ==
=== ژێربەشی یەکەمی بەشی ئەوەندەیەکەم ===
.
.
.
.
==بەشی ئەوەندە==
===ژێربەشی یەکەمی بەشی ئەوەندە===
 
== بەشی یەکەمئەوەندە ==
==پەراوێز==
=== ژێربەشی یەکەمی بەشی ئەوەندە ===
==نووسراوە پەیوەندیدارەکان==
==سەرچاوەکان==
==بەستەرەکان بۆ دەرەوە==
</pre>
لە یادتان ببێت کە سەردێری گرنگترین بەشەکانی وتار لە نێوان (==) دێت.
 
==وێنەکان==
*بۆ هێنانی وێنە لە ناوەڕۆکی وتاردا لە قاپی تایبەتی خۆی کەڵک وەردەگیڕێت.
*وێنەکان لە لای چەپەوە بەکاردێن، بەڵام ئەگەر وتارێک چەند وێنەی تێدا بوو، بۆ پارێز لە ماندووبوونی خوێنەر دەتوانی لە لای ڕاستیش دایبنەی.
*مافی بەکارهێنانی وێنەکان لە ویکیپیدیا گرنگە. کاتی بارکردنی وێنە دەبێ کورتەیەک لەوەی کە ئەو وێنەیە هیی کێیە، لە کوێوە وەرت گرتوو و چەند شتی دیکە لە پێناسەی وێنەکەدا بنووسیت.
 
== پەراوێز ==
==پوختەی دەستکاری==
== نووسراوە پەیوەندیدارەکان ==
لە لاپەڕەی دەستکاری هەموو وتارێکدا لە ژێر چوارچێوەی دەستکاری، چوارچێوەیەکی تر هەیە بۆ زیادکردنی هۆکاری ئەو دەستکارییە. ئەوە بۆ یارمەتیدانی دەستکاریکەرانی دوای تۆ زۆر بەسوودە. هەوڵ بدە هەمیشە پێناسەیە بەسوود لە چاکسازییەکەت لەوێدا بنووسیت.
== سەرچاوەکان ==
== بەستەرەکان بۆ دەرەوە ==
</pre>
لە یادتان ببێت کە سەردێری گرنگترین بەشەکانی وتار لە نێوان (== ) دێت. ==وێنەکان== *بۆ ھێنانی وێنە لە ناوەڕۆکی وتاردا لە قاپی تایبەتی خۆی کەڵک وەردەگیڕێت.
* وێنەکان لە لای چەپەوە بەکاردێن، بەڵام ئەگەر وتارێک چەند وێنەی تێدا بوو، بۆ پارێز لە ماندووبوونی خوێنەر دەتوانی لە لای ڕاستیش دایبنەی.
* مافی بەکارهێنانیبەکارھێنانی وێنەکان لە ویکیپیدیا گرنگە. کاتی بارکردنی وێنە دەبێ کورتەیەک لەوەی کە ئەو وێنەیە هییھیی کێیە، لە کوێوە وەرت گرتوو و چەند شتی دیکە لە پێناسەی وێنەکەدا بنووسیت. ==پوختەی دەستکاری==
لە لاپەڕەی دەستکاری هەمووھەموو وتارێکدا لە ژێر چوارچێوەی دەستکاری، چوارچێوەیەکی تر هەیەھەیە بۆ زیادکردنی هۆکاریھۆکاری ئەو دەستکارییە. ئەوە بۆ یارمەتیدانی دەستکاریکەرانی دوای تۆ زۆر بەسوودە. هەوڵھەوڵ بدە هەمیشەھەمیشە پێناسەیە بەسوود لە چاکسازییەکەت لەوێدا بنووسیت.
 
{{سیاسەتەکان و ڕێساکانی ویکیپیدیا‏}}