کەرت: جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکان

بەبێ کورتەی دەستکاری
No edit summary
No edit summary
[[پەڕگە:Cake quarters.svg|thumb|250px220px|یەک دانە کەیک کە یەک چارەکی لابراوە و سێ چارەکی ماوە.]]
'''کەرت''' یان '''پارژمار'''<ref>[http://ku.wiktionary.org/w/index.php?title=parjimar&variant=ku ویکیفەرھەنگ، فەرھەنگا ئازاد]</ref> [[ژمارە|ژمارەیەکە]] کە دەتوانێ ببێ بە نوێنەری "پاژێک لە [[ژمارەی تەواو|گشتێک]]".
یەکەمین کەرتەکان ھەڵگەڕاوەی [[ژمارەی تەواو|تامژمارەکان]] بوون: ھەندێک ھێما کە نوێنەری یەکێک لە دوان، یەکێک لە سێیان، یەکێک لە چوار، و ھتد بوون. گەشەیەک کە گەلەک دواتر پێیدرا و ئەمڕۆکەش ھەر بەکارچوونی ھەیە، بریتی بوو لە نیشاندانی کەرتەکان بەھۆی دوو ژمارەوەژمارەوە، وەکوو (½، ⅝، ¾، ھتد)؛و ھتد؛ بەو ژمارەیەی دەکەوێتە بان ھێڵەکەوە دەوترێ '''کەرتژمار''' (بە ئینگلیزی: numerator) یان '''سەری کەرت''' یان '''سەربەش'''، و بەو ژمارەیەش کە دەکەوێتە ژێر ھێڵەکەوە دەوترێ '''کەرتناو''' (بە ئینگلیزی: denominator) یان '''ژێری کەرت''' یان '''ژێربەش'''. سەربەشکەرتژمار نوێنەری ژمارەیەک پاژی یەکسانە و ژێربەشکەرتناو دەڵێت چەند دانە لەو پاژانە تێکڕا گشتێک پێکدێنن. بۆ نموونە کەرتی ٣/٤ بگرنە بەرچاو، سەربەشکەرتژمار ٣یە و ئەوەمان پێدەڵێ کە کەرتەکە نوێنەری ٣ پاژی یەکسانە، ھەروەھا ژێربەش،کەرتناو، کە ٤ە، ئەوەمان پێدەڵی کە ٤ پاژ پێکەوە گشتێک دروست دەکەن.
 
== سەرچاوەکان ==
{{reflist}}
 
[[پۆل:بیرکاری]]