جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «پلازما (فیزیک)»

ب
بۆت: سڕینەوەی بەستەری نێوانویکیی دابین‌کراو لەسەر ویکیدراوە: ٦٨ نێوانویکی
(کۆماپۆل: سڕینەوە لە پۆل:فیزیک)
ب (بۆت: سڕینەوەی بەستەری نێوانویکیی دابین‌کراو لەسەر ویکیدراوە: ٦٨ نێوانویکی)
==سیفه‌ته‌كانی دۆخی پلازما==
[[پەڕگە:Lightning over Oradea Romania 3.jpg|ڕاست|250px|وێنۆک|[[هەورە بروسکە]] یەکێکە لە جۆرەکانی '''پلازما''' لەسەر ڕووی [[زەوی]]]]
 
 
 
 
 
پلازما ناوه‌ندێكه‌ ته‌زووی '''[[كاره‌با]]''' ده‌گوازێته‌وه‌ و بواری موگناتیسی دروست ده‌كات. دۆخی پلازما بڵاوترین دۆخى [[ماددە]]یه‌ چونكه‌ له‌ (%٩٩)ی پێكهاته‌ى گێتى بریتییه‌ له‌ پلازما به‌ گشت [[ئه‌ستێره‌]] و [[گەلەئەستێرە]]كانیشه‌وه‌ .
 
پلازمای كریستاڵی له‌ تاقیگه‌دا له‌ پله‌ی سفری كلڤن دایه‌ واته‌(-273oC) كه‌چی پلازمای گێتی (بۆشایی ئاسمان) له‌ پله‌ی گه‌رمی زیاتر له‌ (10^8 OK) دایه‌ تیشكی گێتی جۆرێكه‌ له‌ پلازما كه‌ تیشكه‌كه‌ی جیرۆسكۆبی یه‌ (كه‌ له‌ شێوه‌ی لولپێچدایه‌) ئەم تیشکە [[وزە]]یەکی زۆر گەورەی ھەیە کە زۆر زیاترە لە وزە ئەو تیشکانەی کەلە تاقیگەدا لەلایەن مرۆڤ دروست کراوە. پلازما دۆخێکی گواستراوەی ماددەیە، لەبەر ئەوە بواری کارەبایی و موگناتیسی کاری تێ دەکات وە سەرچاوەیەکی سەرەکی جۆرەھا تیشکە،لە زۆربەی بوارەکانی زانستیدا بەکار دێت .
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
==بەکارھێنانی پلازما لەبواری تەکنۆلۆژیادا==
 
[[کەشتی ئاسمانی]] (deep space - ١) کە لە ساڵی (١٩٩٨)ز لەلایەن [[ناسا]] نێردرا بۆ ئاسمانی یەکەم کەشتیەکە رۆکێتی پلازما بەکاردێنێ وە ئامانجەکانی بە سەرکەووتویی بەجێ ھێنا ،کەشتییەکە بەھۆی بزوێنەری [[ئایۆن]]ی توانی (٣٢٠) ملیۆن کیلۆ مەتر ببڕێ بە بەکارھێنانی تەنھا (٨٠ کگم) سووتەمەنی.
 
 
 
ەساڵی ١٨٧٩ دا زانای ئینگلیزی ولیام کرۆکس پلازمای دۆزییەوە لەڕێی لوولەکی کرۆکس-ەوە، لەو کاتەدا ناوی نا ماددە تیشکاوەرییەکان، زانای بەریتانی جۆزێف تومسون لەساڵی ١٨٩٧دا خەسڵەت و سروشتی پلازمای دۆزییەوە، بەڵام ناولێنانی پلازما لەبنەڕەتدا بۆ زانا ئیرفینگ لانگمویر دەگەڕێتەوە لەساڵی ١٩٢٨دا، کە باوەڕی وابوو لەپلازمای خوێن دەچێت.
*alfrasha.maktoob.com/archive/index.ph
*studentals.net/stu/t٧٥٣٥.html‏ ‏
 
 
{{دەروازە|زانست}}
 
 
 
 
[[af:Plasma (fisika)]]
[[ar:بلازما (فيزياء)]]
[[an:Plasma (fesica)]]
[[az:Plazma]]
[[be:Плазма]]
[[be-x-old:Плязма]]
[[bs:Plazma]]
[[bg:Плазма]]
[[ca:Plasma (estat de la matèria)]]
[[cs:Plazma]]
[[cy:Plasma (ffiseg)]]
[[da:Plasma]]
[[de:Plasma (Physik)]]
[[et:Plasma]]
[[el:Πλάσμα (φυσική)]]
[[es:Plasma (estado de la materia)]]
[[eo:Plasmo]]
[[eu:Plasma (fisika)]]
[[fa:پلاسما (فیزیک)]]
[[fr:État plasma]]
[[gl:Plasma (estado da materia)]]
[[ko:플라스마]]
[[hi:प्लाज़्मा (भौतिकी)]]
[[hr:Plazma]]
[[ia:Plasma (physica)]]
[[is:Rafgas]]
[[it:Fisica del plasma]]
[[he:פלזמה (מצב צבירה)]]
[[kn:ಪ್ಲಾಸ್ಮ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)]]
[[kk:Газ разрядті плазма]]
[[sw:Utegili (fizikia)]]
[[ht:Plasma (fizik)]]
[[la:Plasma]]
[[lv:Plazma]]
[[lt:Plazma]]
[[hu:Plazma]]
[[mk:Плазма (физика)]]
[[ml:പ്ലാസ്മ (ഭൗതികശാസ്ത്രം)]]
[[mr:प्लाझ्मा (भौतिकशास्त्र)]]
[[arz:بلازما (فيزيا)]]
[[ms:Plasma (fizik)]]
[[nl:Plasma (aggregatietoestand)]]
[[ja:プラズマ]]
[[no:Plasma]]
[[nn:Plasma]]
[[oc:Plasma (fisica)]]
[[pnb:پلازمہ]]
[[pl:Plazma]]
[[pt:Plasma]]
[[ro:Plasmă]]
[[ru:Плазма]]
[[scn:Plasma]]
[[simple:Plasma (physics)]]
[[sk:Plazma (fyzika)]]
[[sl:Plazma (fizika)]]
[[sr:Плазма (физика)]]
[[sh:Plazma (fizika)]]
[[fi:Plasma]]
[[sv:Plasma]]
[[ta:பிளாசுமா (இயற்பியல்)]]
[[th:พลาสมา (สถานะของสสาร)]]
[[chr:ᎠᏣᏅᏙ]]
[[tr:Plazma (fizik)]]
[[uk:Плазма (агрегатний стан)]]
[[ur:شاکلہ (طبیعیات)]]
[[vi:Plasma]]
[[war:Plasma]]
[[zh:等离子体]]