جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «ڕوەک»

ب
Bot: fixing arabic letters; cosmetic changes
ب (Bot: fixing arabic letters; cosmetic changes)
رووەک [[بوونەوەر]]ێکی [[زیندو]]وە چەندین [[شێوە]] و [[قەبارە]] دەگرێتە، خۆی هەرھەر لەوردیلە گژوگیای ئاویی زیان بەخشەوە تاکو دەگات بە [[درەخت]]ە گەورە بەرزەکان. [[رووەک]] لەلایەنێکی زۆر گرنگەوە جیاوازی دیاری هەیەھەیە لەگەڵ [[گیانلەبەر]]انیتردا. ئەویش ئەوەیە کە لەڕێگای [[تیشکی خۆر]]ەوە دەتوانێ [[خۆراک]] بۆ خۆی ئامادەبکا. بەلام گیانلەبەرانیتر بۆ دابینکردنی خۆراک پشت بەڕووەک دەبەستن، چونکە ناتوانن ئەمە بکەن<ref>[http://www.knwe.org/Direje.aspx?Jimare=892&Cor=10&Besh=Araste کوردستانی نوێ - هەموو شتێک لەبارەی ڕووەکەوە]</ref>.
 
== پێگەیشتنی ڕووەک ==
نزیکەی ٣٨٠ هەزارھەزار [[جۆر]]ی جیاجیای رووەک لەسەر [[زەوی]] هەیەھەیە. لەوانەیە لەهەموولەھەموو شوێنێکی وەک: کێڵگەو دارستان و [[بیابان]] و [[چیا]]کاندا بڕوێ و گەشە بکا. جگە لەهەوالەھەوا [[رووەک]] پێویستی بە دووشتی تر هەیەھەیە: ئەوانیش [[تیشکی خۆر]]و [[ئاو]]ە. بەم پێیە، رووەک لەو شوێنانەدا نابینینەوە کە تەواو [[تاریک]] و [[وشک]]ن!.
گشت خۆراکی جیهانجیھان سەرچاوەکەی لەڕووەکەوە دەستپێدەکات دەشێ تۆ هێلکەھێلکە یان گۆشت یان پەنیر بخۆیت، بەڵام نەمریشک و نەمانگا بەبێ رووەک ناتوانن ئەمانە بەرهەمبەرھەم بهێننبھێنن.
 
 
== ڕووەکەکانی کوردستان ==
* '''شووتی'''
[[Fileپەڕگە:Watermelons.jpg|thumb|left|شووتی]]
(ناوی لاتینی Citrullus vulgaris ، بە ئینگلیزی Watermelon) ژەبەژ، شووتی، جەبەش، شفتی، ژبەش، ھەنی، شامی
 
 
* '''ژاژ''' (بە کورمانجی: [[Jaj]])
[[Fileپەڕگە:Carawayseeds.JPG|thumb|left|[[Jaj]] - ژاژ]]
ڕووەکێکی بۆن خۆشە و گوڵی سپیی ھەیە. لە ڕووەکی Artemisia maritima دەچێ و زۆریش بێ تامە. لە [[فۆلکلۆر]] دا ئەڵێن ھەرچێ [[وشتر]] دەیجوێ و [[کاوێژ]]ی دەکاتەوە ھیچ تامێکی لێ ناچێژێ، لە داخان قووتی ئەدات. ده‌گه‌ڵدەگەڵ په‌نیرپەنیر و شیرێژی ده‌که‌ندەکەن.
 
* '''گیاپەنجە'''
 
* '''گیا دۆخوا'''‎
گیایەکە لە تیرەی "Labiatae" کە بۆ دەرمانی زۆر دەردان دەشێ. ناوی لاتینی:Marrubium vulgare ، بە ئینگلیزی: Common white horehound
 
* '''گویژە سوورە'''
 
* '''گویژە مازنیی'''
[[Fileپەڕگە:Medlar blossom.JPG|thumb|left|گویژە مازنیی]]
بنچکێکە بۆ دەرمان دەشێ، دارێکە لە تیرەی "[[گوڵ سوورەکان]]" Rosaceae. سەیری [[ئەزگڵ]] بکە. ناوی لاتینی: Mespilus germanica ، Medlar tree
 
 
* '''گوڵەکەلەم'''
[[Fileپەڕگە:Cauliflower.JPG|thumb|left|گوڵەکەلەم]]
ناوی ئینگلیزی: Cauliflower
 
 
* گەڵا چۆنەر
Beet,Beet، beetroot، ناوی لاتینی Beta vulgaris,vulgaris، B. rapa چۆنەر، چوەنەر، سڵق، سلکێ سۆر، ڕووەکێکە لە تیرەی "ئەسپەناخیەکان" Chénopodiacées
 
* گەڵای داربەڕوو‎
ناوی ئینگلیزی: querrob، گەڵای دارێکی کوێستانییە کە لە کوردستاندا زۆرە. بەرێک دەگرێ بە ناوی بەڕوو کە دوای ئەوە پەڵەی پاییز لێیدا دەیبرژێنن و دەیخۆن و تۆکلێ بەرەکەشی بۆ رەنگ کردنی بەن و خوری بەکار دەێت. ناوی لاتینی Quercus ناوی ئینگلیزی Pedunculate Oak
 
* گەڵای دار چنار‎
 
* بی
دارێکی لێواری چۆن و قه‌راخیقەراخی ئاوه‌ئاوە. ئه‌مئەم داره‌دارە چه‌ندینچەندین جۆری هه‌یه‌ھەیە. کۆڵه‌کۆڵە بی و شۆڕه‌شۆڕە بی دووان له‌واننلەوانن.
 
* چەلێ‎
ڕووەکێکە لە تیرەی کەما و لۆ
 
* چەلێ‎
ڕووەکێکە لە تیرەی کەما و لۆ
 
* پڕپار
پڕپڕە
 
* چاڤ ماسی
 
* چەقلۆک
ڕووەکێکە ڕەنگ سپی.
 
 
چەمە مارە
ناوی ئینگلیزی : wild bastard gress چەمە مارە، گیایەکە بۆ دەرمان دەشێ. سەیری پسڵ بکە. ناوی لاتینی Lepidum cardaria draba
 
* گەوڵە
Antennaria dioica L. گیایەکە گوڵەکەی لە پەنجەی پشیلە دەچێ.
 
== پەراوێزەکان ==
{{reflist|2}}
 
== بەستەری دەرەکی ==
# [http://www.knwe.org/Direje.aspx?Jimare=892&Cor=10&Besh=Araste کوردستانی نوێ - هەمووھەموو شتێک لەبارەی ڕووەکەوە]
١٨٬٠٤٧

دەستکاری