جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «یاسای ڕاکێشانی گەردوونی»

بەبێ کورتەی دەستکاری
ب (robot serzêde kirin: pl:Prawo powszechnego ciążenia)
[[Image:NewtonsLawOfUniversalGravitation.svg|thumb|left|300px]]
'''یاسای ڕاکێشانی گەردوونی نیوتن''' دەڵێت کە هەر شتێک لە [[گەردوون]]دا هەر شتێکی تر لە ڕێگای [[هێز (فیزیک)|هێز]]ێکەوە ڕادەکێشێت، کە ئەو هێزە ڕاستەوخۆ هاوڕێژەیە لەگەڵ [[هەرژەبارست]]کانی ئەو دوو شتە و بە پێچەوانەوە هاوڕێژەیە لەگەڵ مەودای نێوانیاندا دووجا. ئەمە [[یاسای فیزیکی|یاسایەکی فیزیکی]] گشتییە کە لە بینینە ئەزموونییەکان <ref>Empirical Observations</ref> بە دەست هاتووە، بە هۆی ئەو شتەوە کە [[ئیساک نیوتن|نیوتن]] پێی وتووە [[هەڵهێنجان]]. ئەم یاسایە بەشێکە لە [[میکانیکی کلاسیک]] و لە پەڕتووکەکەی نیوتن، [[پرەنسیپە بیرکارییەکانی فەلسەفەى سروشتی]]دا، کە یەکەمجار ساڵی ١٦٨٧ بڵاوبۆتەوە، فورمووڵرێژی کراوە.
 
بە زمانی مۆدێرن، یاساکە ئەمەیە:
 
هەر [[هەرژەیبارستی نوقتەیی]]یەک <ref>Point Mass</ref> هەر هەرژەیبارستی نوقتەیی‌یەکی تر لە رێگای هێزێکەوە کە دەکەوێتە درێژایی ئەو هێڵە کە دوو نوقتەکە پێکەوە دەلکێنێت، ڕادەکێشێت. هێزەکە ڕاستەوخۆ هاورێژەیە لەگەڵ بەرهەمی لێکدانی دوو هەرژەکەبارستکە و بەپێچەوانەوە هاورێژەیە لەگەڵ دووجای مەودای نێوانیاندا:
 
کە تێیدا:
 
* ''F'' گەورەیی هێزی ڕاکێشانی نێوان دوو هەرژەکەیە،بارستکەیە،
* ''G'' [[نەگۆڕی ڕاکێشان]]ە،
* ''m''<sub>1</sub> هەرژەیبارستی نوقتەی یەکەمە،
* ''m''<sub>2</sub> هەرژەیبارستی نوقتەی دووهەمە، وە
* ''r'' مەودای نێوانی دوو نوقتەکەیە.
 
٥٬٦٥٥

دەستکاری